Samenvatting H4 zintuigen en waarnemingen Biologie

Biologie h4
1. Reageren op je omgeving

Als je reageert op je omgeving, werken je zintuigen samen met je zenuw- en spierstelsel. Zintuigen
geven seintjes af naar je zenuwen en die naar je hersenen.

Al je zintuigen vormen samen het zintuigenstelsel. In je oren komen twee zintuigen voor: de
gehoorzintuig en de evenwichtszintuigen. In je huid liggen zintuigen waarmee je op verschillende
manieren kan voelen, daarom zitten er ook verschillende soorten zintuigen in je huid. Namelijk:

 Warmtezintuigen - reageren wanneer je in aanraking komt met iets dat warmer is dan de
huid.
 Koudezintuigen - reageren wanneer je in aanraking komt met iets dat kouder is dan de huid.

 Drukzintuigen - reageren wanneer er op je huid word gedrukt. (ligt diep in huid)
 Tastzintuigen – reageren op lichte aanrakingen van je huid. (je kan voelen hoe voorwerp
aanvoelt, bijvoorbeeld ruw of glad & liggen in tastknopjes).

Een zintuig is een orgaan dat reageert op bepaalde invloeden uit de omgeving. Zo een invloed
noemen we een prikkel. In de zintuigen liggen zintuigcellen, die zijn weer aangesloten op zenuwen.
Als zintuigcellen prikkels ontvangen, ontstaan er in de zintuigcellen impulsen (seintjes). Die worden
door de zenuwen naar de hersenen geleid.



In zintuigcellen ontstaat alleen impulsen als een prikkel sterk genoeg is. De kleinste prikkelwaarde die
een impuls veroorzaakt noemen we de drempelwaarde. Als een prikkel dus lager dan de
drempelwaarde is, ontstaat er geen impuls.

De drempelwaarde in je ogen is erg laag, de zintuigcellen in je ogen zijn daardoor extra gevoelig voor
lichtprikkels. Daarom word licht de adequate prikkel genoemd. Dat betekend dat het een type prikkel
is waar een zintuigcel speciaal gevoelig voor is.

Wanneer een prikkel voor een langere tijd aanhoud, ontstaat er gewenning. Ook motivatie speelt
een rol.



Het zenuwstelsel:

Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel ( hersenen en ruggenmerg) en uit zenuwen.
De zenuwen verbinden het centrale zenuwstelsel met alle lichaamsdelen. Je hersenen verwerken de
impulsen die van al je zintuigen af komen. Daardoor word je bewust van de dingen die je waarneemt.

Een zintuig reageert op prikkels door impulsen af te geven. Het zenuwstelsel verwerkt de impulsen
die van de zintuigen afkomen. Ook regelt het zenuwstelsel de werking van spieren en klieren.

Naast prikkels kun je ook pijn waarnemen met behulp van de pijnpunten.

, 6. het zenuwstelsel



Het zenuwstelsel bevat miljoenen zenuwcellen. Elke cel is opgebouwd uit een cellichaam en
uitlopers. Het cellichaam is het deel waar de celkern zich in bevind. Ze liggen in of vlakbij het centrale
zenuwstelsel. Door de uitlopers worden de impulsen voortgeleid. Naar het cellichaam toe of er van
af. Uitlopers kunnen heel lang zijn.

Drie typen zenuwcellen:

 Gevoelszenuwcellen – geleiden impulsen van zintuigen NAAR het centrale zenuwstelsel. de
cellichamen liggen VLAK BIJ het centrale zenuwstelsel. Heeft 1 lange uitloper die impulsen
naar het cellichaam TOE geleid.

 Bewegingszenuwcellen – geleiden impulsen VAN het centrale zenuwstelsel AF naar de
spieren of klieren. Ligt IN het centrale zenuwstelsel. heeft 1 lange uitloper die impulsen van
het cellichaam AF geleid.
.
 Schakelcellen – geleiden impulsen BINNEN het centrale zenuwstelsel. verbinden uitlopers
van gevoelszenuwcellen en bewegingszenuwcellen. Schakelcellen liggen in hun geheel IN het
centrale zenuwstelsel. Ze zijn onderling verbonden door middel van uitlopers.



Uitlopers liggen bij elkaar in een zenuw. Elke uitloper in een zenuw heeft een dun laagje eromheen,
om de uitlopers van elkaar te isoleren. En dan nog om een zenuw heen ligt een stevige laag die
bescherming biedt.

Delen van het hoofd en hals zijn direct verbonden met de hersenen, maar ledematen zijn door
zenuwen verbonden met het ruggenmerg.

Zenuwen kunnen heel lang zijn, soms wel een meter. Toch ben je bereid om snel te reageren.
Impulsen worden namelijk met een grote snelheid door het zenuwstelsel geleid.