Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Experimenteel Onderzoek (PB0422)
Examinatoren:
Inleverdatum: 20-4-2025
, Samenvatting
In dit onderzoek is gekeken naar de invloed van geur en menselijke gelijkenis op het beleefde
vertrouwen in zorgrobots. Specifiek werd onderzocht of de geur van hexanal – een geurstof die
geassocieerd wordt met menselijke lichaamsgeur – het vertrouwen in een virtuele assistent vergroot,
en of dit effect verschilt afhankelijk van het uiterlijk van de interactiepartner (mens, robot of avatar).
In dit experiment werden deelnemers (N = 324) willekeurig toegewezen aan een geurconditie
(hexanal of geen geur) en een visuele representatie van een interactiepartner (foto van mens, robot
of avatar). De interactie vond plaats via een computerscherm, waarna deelnemers hun vertrouwen in
de zorgrobot ‘Robin’ rapporteerden via een vragenlijst.
De resultaten toonden aan dat de combinatie van de foto van een mens met de geur van hexanal het
meeste vertrouwen opriep. Opvallend genoeg verminderde de geur van hexanal het vertrouwen in
de robot en de avatar, vergeleken met wanneer er geen geur was. Deze bevindingen suggereren dat
geur en visuele gelijkenis niet los van elkaar moeten worden beschouwd, maar juist in samenhang
een belangrijke rol kunnen spelen in het beïnvloeden van vertrouwen. Dit kan waardevolle
implicaties hebben voor de acceptatie en effectiviteit van zorgrobots in de praktijk.
Hoewel het onderzoek waardevolle inzichten biedt voor de inzet van zorgrobots, zijn er enkele
beperkingen. Toekomstig onderzoek wordt aanbevolen in meer realistischere zorgomgevingen, met
meer dynamische robots en een bredere reeks zintuiglijke prikkels.
, Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Robots worden steeds vaker ingezet in de zorg, waar vertrouwen essentieel is voor
succesvolle interacties. In een verpleeghuis kunnen zorgrobots bijvoorbeeld helpen bij het
herinneren aan medicatie-inname, het demonstreren van oefeningen of het bieden van gezelschap,
zoals door een spel te spelen of een kort gesprek te voeren. Voor patiënten kan het echter moeilijk
zijn om zich comfortabel te voelen bij een robot in plaats van een menselijke zorgverlener. Een
veelbelovende aanpak om dit te verbeteren is het gebruik van geur, die de robot menselijker en
betrouwbaarder kan laten overkomen (Fraune et al., 2022).
Geuren kunnen vertrouwen beïnvloeden, zoals blijkt uit onderzoek naar lavendel. Sellaro et
al. (2015) vonden dat deelnemers die de geur van lavendel roken meer geld toevertrouwden aan een
fictieve partner dan deelnemers die pepermunt roken of geen geur waarnamen. Het effect lijkt toe te
schrijven aan hexanal, een geurcomponent die voorkomt in lavendel en menselijke lichaamsgeur.
Van Nieuwenburg et al. (2019) lieten zien dat mensen meer vertrouwen toonden in fictieve
medespelers wanneer ze hexanal (een soort grasachtige geur) roken, vergeleken met andere geuren.
Hoewel hexanal effectief lijkt in het vergroten van vertrouwen tijdens menselijke interacties,
is het effect op interacties met robots minder duidelijk. Croijmans et al. (2023) rapporteerden dat
hexanal geen effect had op vertrouwen in robots, terwijl Fraune et al. (2022) vonden dat lavendel het
vertrouwen in robots juist wel vergrootte.
Eerder onderzoek naar vertrouwen in robots laat zien dat respondenten het advies van een
robot en dat van een mens ongeveer even vaak opvolgden (Pan & Steed, 2016). In dat onderzoek
konden deelnemers hulp vragen aan een mens, een avatar (een digitale representatie van een mens)
of een robot. De avatar werd het minst vertrouwd, mogelijk vanwege de beperkte gelijkenis met een
echt mens. Robots werden daarentegen als betrouwbaar gezien, waarschijnlijk vanwege hun
waargenomen intelligentie. Dit roept de vraag op in hoeverre de menselijke gelijkenis van een robot
bijdraagt aan vertrouwen, specifiek in een zorgcontext.
In het huidige experiment worden de studies van Pan en Steed (2016), Croijmans et al.
(2023) en Fraune et al. (2022) gecombineerd. Het onderzoek richt zich op de invloed van menselijke
gelijkenis en geur op het beleefde vertrouwen in zorginteracties. Er wordt gekeken of de
aanwezigheid van hexanal het vertrouwen vergroot ten opzichte van geen geur, en in hoeverre dit
effect verschilt afhankelijk van het uiterlijk van de virtuele interactiepartner: mens, avatar, of robot.
Doelstelling
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Experimenteel Onderzoek (PB0422)
Examinatoren:
Inleverdatum: 20-4-2025
, Samenvatting
In dit onderzoek is gekeken naar de invloed van geur en menselijke gelijkenis op het beleefde
vertrouwen in zorgrobots. Specifiek werd onderzocht of de geur van hexanal – een geurstof die
geassocieerd wordt met menselijke lichaamsgeur – het vertrouwen in een virtuele assistent vergroot,
en of dit effect verschilt afhankelijk van het uiterlijk van de interactiepartner (mens, robot of avatar).
In dit experiment werden deelnemers (N = 324) willekeurig toegewezen aan een geurconditie
(hexanal of geen geur) en een visuele representatie van een interactiepartner (foto van mens, robot
of avatar). De interactie vond plaats via een computerscherm, waarna deelnemers hun vertrouwen in
de zorgrobot ‘Robin’ rapporteerden via een vragenlijst.
De resultaten toonden aan dat de combinatie van de foto van een mens met de geur van hexanal het
meeste vertrouwen opriep. Opvallend genoeg verminderde de geur van hexanal het vertrouwen in
de robot en de avatar, vergeleken met wanneer er geen geur was. Deze bevindingen suggereren dat
geur en visuele gelijkenis niet los van elkaar moeten worden beschouwd, maar juist in samenhang
een belangrijke rol kunnen spelen in het beïnvloeden van vertrouwen. Dit kan waardevolle
implicaties hebben voor de acceptatie en effectiviteit van zorgrobots in de praktijk.
Hoewel het onderzoek waardevolle inzichten biedt voor de inzet van zorgrobots, zijn er enkele
beperkingen. Toekomstig onderzoek wordt aanbevolen in meer realistischere zorgomgevingen, met
meer dynamische robots en een bredere reeks zintuiglijke prikkels.
, Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Robots worden steeds vaker ingezet in de zorg, waar vertrouwen essentieel is voor
succesvolle interacties. In een verpleeghuis kunnen zorgrobots bijvoorbeeld helpen bij het
herinneren aan medicatie-inname, het demonstreren van oefeningen of het bieden van gezelschap,
zoals door een spel te spelen of een kort gesprek te voeren. Voor patiënten kan het echter moeilijk
zijn om zich comfortabel te voelen bij een robot in plaats van een menselijke zorgverlener. Een
veelbelovende aanpak om dit te verbeteren is het gebruik van geur, die de robot menselijker en
betrouwbaarder kan laten overkomen (Fraune et al., 2022).
Geuren kunnen vertrouwen beïnvloeden, zoals blijkt uit onderzoek naar lavendel. Sellaro et
al. (2015) vonden dat deelnemers die de geur van lavendel roken meer geld toevertrouwden aan een
fictieve partner dan deelnemers die pepermunt roken of geen geur waarnamen. Het effect lijkt toe te
schrijven aan hexanal, een geurcomponent die voorkomt in lavendel en menselijke lichaamsgeur.
Van Nieuwenburg et al. (2019) lieten zien dat mensen meer vertrouwen toonden in fictieve
medespelers wanneer ze hexanal (een soort grasachtige geur) roken, vergeleken met andere geuren.
Hoewel hexanal effectief lijkt in het vergroten van vertrouwen tijdens menselijke interacties,
is het effect op interacties met robots minder duidelijk. Croijmans et al. (2023) rapporteerden dat
hexanal geen effect had op vertrouwen in robots, terwijl Fraune et al. (2022) vonden dat lavendel het
vertrouwen in robots juist wel vergrootte.
Eerder onderzoek naar vertrouwen in robots laat zien dat respondenten het advies van een
robot en dat van een mens ongeveer even vaak opvolgden (Pan & Steed, 2016). In dat onderzoek
konden deelnemers hulp vragen aan een mens, een avatar (een digitale representatie van een mens)
of een robot. De avatar werd het minst vertrouwd, mogelijk vanwege de beperkte gelijkenis met een
echt mens. Robots werden daarentegen als betrouwbaar gezien, waarschijnlijk vanwege hun
waargenomen intelligentie. Dit roept de vraag op in hoeverre de menselijke gelijkenis van een robot
bijdraagt aan vertrouwen, specifiek in een zorgcontext.
In het huidige experiment worden de studies van Pan en Steed (2016), Croijmans et al.
(2023) en Fraune et al. (2022) gecombineerd. Het onderzoek richt zich op de invloed van menselijke
gelijkenis en geur op het beleefde vertrouwen in zorginteracties. Er wordt gekeken of de
aanwezigheid van hexanal het vertrouwen vergroot ten opzichte van geen geur, en in hoeverre dit
effect verschilt afhankelijk van het uiterlijk van de virtuele interactiepartner: mens, avatar, of robot.
Doelstelling
