College ethiek
Autonomie is relevant omdat:
o Door ziekte vaak verlies van controle op de situatie, weinig greep op het eigen leven, op
eigen keuzen, etc.
o Door ouderdom en ouderdomskwalen (zintuigen, mobiliteit, sociaal netwerk, etc.) vaak
minder mogelijkheden om volledig zelfstandig te leven
o Hoe toenemend afhankelijk zijn en toch autonoom?
o Verpleegkundigen houden zich bezig met gevolgen van ziekte. Afhankelijkheid door ziekte
wordt doorgaans als ernstig probleem ervaren
Autonomie: het hebben van eigen redenen voor het maken van keuzen
Autonomie is niet: zoek het allemaal maar uit
Negatieve autonomie: Blijf van me af
Een in de huidige cultuur diep doordrongen ideaal, een vanzelfsprekende morele waarde voor veel
mensen. (Tenwolde, 1993)
Professionele autonomie: wat valt binnen de professionele standaard en welke ruimte heeft de
professional om eigen besluiten te nemen?
Niet: de persoonlijke opvatting van de professional.
Bijvoorbeeld: patiënt heeft niet-reanimatie verklaring. Arts wil wél reanimeren want er is goede kans
op herstel. Toch zal arts wens van patiënt moeten respecteren.
Autonomie moet meer opgevat worden als competentie tot het uitvoeren van taken, dan als
product.
Autonomie is context-gebonden.
Bijvoorbeeld: demente patiënt kan wel kleren uitkiezen voor die dag, maar mag niet zonder
begeleiding naar de stad.
Paternalisme: Het zonder toestemming van een persoon inmengen in diens vrijheid of autonomie.
Met als motief het welzijn, het goede, de belangen van deze persoon te bevorderen
Letterlijk: je als een vader opstellen
Maternalisme: je als moeder opstellen
a) Ik doe het in het belang van welzijn patiënt
- Is dat -wat goed is voor een ander- door jou wel goed te bepalen? Te objectiveren?
- In de somatische geneeskunde wel. Bijv.; kinderen vaccineren, reanimeren bij
ventrikelfibrileren, verhoogde ICP aanpakken bij neurotrauma, etc.
b) tast vrijheid aan; is dat altijd zo?
- Voorbeeld; Verpleegkundige verstopt zakmes suïcidale man. Man weet van niets
- Paternalistisch; de intentie van het beperken van de keuzevrijheid van de patiënt
c) geen toestemming van patiënt. Is dat een probleem?
- Ja; als wilsuiting van patiënt helder is (ik wil mijn zakmes bij me dragen)
- Maar; bij wilsonbekwamen (zuigelingen, bewusteloosheid, etc.) is er geen wilsuiting
- Wilsonbekwamen; ‘zwak paternalisme’.
Is paternalisme slecht?
Ja:
- Het gaat in tegen vrijheid/autonomie van patiënt
- Het houdt geen rekening met wensen/voorkeur van patiënt
Nee:
- Het beoogt het welzijn van patiënt. Daarom soms te rechtvaardigen.
, in een casus normatieve aspecten en de invloed ervan herkennen in het van leven van ouderen. [2]
voorbeelden geven hoe autonomie kan worden bevorderd door verpleegkundigen, en deze
handelwijze relateren aan het verpleegkundig methodisch proces. [4]
Rekening houden met de waarden van de patiënt.
Ethische principes:
- Autonomie;
- Weldoen;
- Rechtvaardigen;
- Niet-schaden;
- Paternalisme.
Het bevorderen van autonomie relateren aan de CanMeds-Rollen [4]
o Communicator;
o Zorgverlener;
o Reflectieve EBP-professional.
Autonomie is relevant omdat:
o Door ziekte vaak verlies van controle op de situatie, weinig greep op het eigen leven, op
eigen keuzen, etc.
o Door ouderdom en ouderdomskwalen (zintuigen, mobiliteit, sociaal netwerk, etc.) vaak
minder mogelijkheden om volledig zelfstandig te leven
o Hoe toenemend afhankelijk zijn en toch autonoom?
o Verpleegkundigen houden zich bezig met gevolgen van ziekte. Afhankelijkheid door ziekte
wordt doorgaans als ernstig probleem ervaren
Autonomie: het hebben van eigen redenen voor het maken van keuzen
Autonomie is niet: zoek het allemaal maar uit
Negatieve autonomie: Blijf van me af
Een in de huidige cultuur diep doordrongen ideaal, een vanzelfsprekende morele waarde voor veel
mensen. (Tenwolde, 1993)
Professionele autonomie: wat valt binnen de professionele standaard en welke ruimte heeft de
professional om eigen besluiten te nemen?
Niet: de persoonlijke opvatting van de professional.
Bijvoorbeeld: patiënt heeft niet-reanimatie verklaring. Arts wil wél reanimeren want er is goede kans
op herstel. Toch zal arts wens van patiënt moeten respecteren.
Autonomie moet meer opgevat worden als competentie tot het uitvoeren van taken, dan als
product.
Autonomie is context-gebonden.
Bijvoorbeeld: demente patiënt kan wel kleren uitkiezen voor die dag, maar mag niet zonder
begeleiding naar de stad.
Paternalisme: Het zonder toestemming van een persoon inmengen in diens vrijheid of autonomie.
Met als motief het welzijn, het goede, de belangen van deze persoon te bevorderen
Letterlijk: je als een vader opstellen
Maternalisme: je als moeder opstellen
a) Ik doe het in het belang van welzijn patiënt
- Is dat -wat goed is voor een ander- door jou wel goed te bepalen? Te objectiveren?
- In de somatische geneeskunde wel. Bijv.; kinderen vaccineren, reanimeren bij
ventrikelfibrileren, verhoogde ICP aanpakken bij neurotrauma, etc.
b) tast vrijheid aan; is dat altijd zo?
- Voorbeeld; Verpleegkundige verstopt zakmes suïcidale man. Man weet van niets
- Paternalistisch; de intentie van het beperken van de keuzevrijheid van de patiënt
c) geen toestemming van patiënt. Is dat een probleem?
- Ja; als wilsuiting van patiënt helder is (ik wil mijn zakmes bij me dragen)
- Maar; bij wilsonbekwamen (zuigelingen, bewusteloosheid, etc.) is er geen wilsuiting
- Wilsonbekwamen; ‘zwak paternalisme’.
Is paternalisme slecht?
Ja:
- Het gaat in tegen vrijheid/autonomie van patiënt
- Het houdt geen rekening met wensen/voorkeur van patiënt
Nee:
- Het beoogt het welzijn van patiënt. Daarom soms te rechtvaardigen.
, in een casus normatieve aspecten en de invloed ervan herkennen in het van leven van ouderen. [2]
voorbeelden geven hoe autonomie kan worden bevorderd door verpleegkundigen, en deze
handelwijze relateren aan het verpleegkundig methodisch proces. [4]
Rekening houden met de waarden van de patiënt.
Ethische principes:
- Autonomie;
- Weldoen;
- Rechtvaardigen;
- Niet-schaden;
- Paternalisme.
Het bevorderen van autonomie relateren aan de CanMeds-Rollen [4]
o Communicator;
o Zorgverlener;
o Reflectieve EBP-professional.
