Deel 1: algemeen deel
Burgerlijk recht
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL
HS 1: ALGEMENE INLEIDING
1. Wat is recht
Recht = 4 kenmerken
Recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
o 2 soorten regels (opgelegd door overheid)
Aanvullend
Dwingend
o Rechts- en religieuze regels = gescheid
Maar dit is niet zo in elk land (bv. Iran)
Gevoelig onderwerp (clash tussen de soorten)
Euthanasie
Homogeen huwelijk
abortus
Gedragsregels en normen hbn tot doel het maatschappelijk leven te ordenen
o Anders is er complete chaos (een land in chaos = anarchie)
De regels worden opgelegd door de overheid
o Kan op verschillende niveau’s uitgevaardigd worden
Regels zijn afdwingbaar
o Je moet het doen, geen keuze daarin
2. Indelingen v/h recht
2.1. Privaatrecht vs publiekrecht
PRIVAATRECHT
- Regelt verhouding tussen burgers onderlijk
- Aanvullend recht (je kan ervan afwijken)
Vbn
- Burgerlijk recht (regels m.b.t. familiale verhoudingen, contracten tss burgers, rechten
m.b.t goederen)
- Gerechtelijk privaatrecht (gerechtelijke apparaat georganiseerd is, wijze waarop
procedures w gevoerd)
- Internationaal privaatrecht (welke rechter bevoegd is en welke rechtsregels toegepast
w als er grensoverschrijdend rechtsprobleem is)
PUBLIEKRECHT
- Regelt algemene belangen en heeft betrekking op inrichting, werking en onderlinge
verhoudingen van overheidsorganen en op verhouding van overheid tot burgers
- Dwingend recht (geen uitzonderingen op
Vbn
- Staatsrecht (regels betrekking tot inrichting van staat en onderlinge verhoudingen tss
organen v staat)
- Administratief recht (regels die nodig zijn voor werking van overheidsinstanties
- Strafrecht (welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er tegenover staan (v/d
romeinen uit))
- Strafprocesrecht (geeft aan op welke wijze misdrijven knn vastgelegd en opgespoord w
(rechtbanken))
- Fiscaal recht (problematiek van belastingen)
,Deel 1: algemeen deel
BESLUIT
Huwelijk= beide
Koning = boven wet (moet wetten niet volgen en kan niet vervolgd worden
3. Bronnen van het recht
Belangrijkste bron= wet (eigenlijk maar 1 bron)
Bronnen van het recht= waar rechtsregels teruggevonden kunnen worden
3.1. Wetgeving i/d ruimte v/h woord
Niet alle wetten in ruime zin v/h woord hebben dezelfde waarde
3.1.1. Internationale verdragen en beslissingen van supranationale
organisaties
- Belangrijkste vb van beslissing van supranationale politieke instellingen is wellicht recht
van Europese Unie
- Supranationale regels = voorrang op de Belgische wet
Europese organen = 3 belangrijke beleidsinstrumenten
a. Richtlijnen
= geven aantal regels aan die door nationale overheid van diverse lidstaten verplicht
moeten w opgenomen en verwerkt in eigen wetgeving
(gericht om wetgeving te harmoniseren)
=verbinden ten aanzien van het resultaat voor elke lidstaat waarvoor ze bestemd is
b. Verordeningen
= rechtstreeks van toepassing voor alle lidstaten
=bevatten algemene en volledige reglementering
=algemene strekking
c. Besluiten
= regels die van toepassing zijn op de daarin aangeduide bestemmeling
=verbinden in al zijn onderdelen (besluiten zijn mogelijken t.a.v. bepaalde lidstaten)
- Er zijn ook internationale verdragen tussen twee of meer staten
! wetten w nt gemaakt door ministers, maar wel uitgevoerd door hen => parlement maakt ze!
!EU wetgeving= zo belangrijk omdat ze voorrang heeft op alle andere wetgevingen!
3.1.2. Grondwet
= regelt inrichting van de machten binnen de staat en waarborgt de fundamentele rechten
en vrijheden van de burgers
=meest fundamentele (Belgische) wet
3.1.3. Wet in strikte zin van het woord
= wet die door Kamer van Volksvertegenwoordigers tot stand komt
(dankzij hervorming van Senaat => rol van Senaat in wetgevende proces = beperkt)
3.1.4. Decreten en ordonnanties
- Decreten= Wet van de deelstaat (uit Vlaanderen)
- Ordonnanties= wet van Brussel
Bevinden zich op zelfde niveau als federale wet
= op regionaal niveau
Wat is het probleem in Belgie?
Wet en decreten en ordonanties staan gelijk, want als wet in strijd staat met decreet
dan is dit moeilijk op te lossen (w opgelost door Grondwettelijk Hof)
, Deel 1: algemeen deel
3.1.5. Koninklijk besluit (KB) en ministeriële besluiten
Koninklijk besluit = besluiten die door Konink (in praktijk ministers) worden genomen en die
nodig zijn voor uitvoering v bepaalde wetten (w ondertekent door koning)
3.1.6. Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen
= regionale Koninklijke besluiten
3.1.7. Andere
- Ministeriële besluiten = ondertekent door ministers (verdere detaillering van koninklijk
besluit)
- Provinciaal en gemeentelijk reglement
P26!!
3.2. Rechtspraak
= toepassing van de wet op één concreet geval
Geheel van beslissingen van hoven en rechtbanken vormt rechtspraak en leert ons hoe
rechter de wet in concreet geval toepast
o Rechter: moet zich aan wet houden
Maar is voor de rest vrij (min. of max. straf , een strenge straf…)
Vrij te beslissen en je kan hem proberen te overtuigen
Uitspraak van Hof van Cassatie zal andere rechtbank in toekomst in zelfde zin laten
beslissen
o Hoe hoger de rechtbank, hoe belangrijker de beslissing
(UK: rechtspraak boven alles)
3.3. Rechtsleer
= geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden
Gaat m.a.w. om boeken en artikels die te vinden zijn in juridische tijdschriften
Deze bron is niet bindend, maar helpt wel om een juridische oplossing te vinden
3.4. Gewoonte- billijkheid
Gewoonte: is gevestigd gebruik (dat als binden beschouwd w in samenleving)
Algemeen geldende, openbare en herhaalde gedraging moeten bestaan
Subjectieve overtuiging vereist dat deze gedraging geldt als rechtsnorm
(minder belangrijke bron van recht)
Billijkheid: betekent redelijkheid en eerlijkheid
die rechters gebruiken om rechtvaardige beslissingen te nemen als de wet te streng is
of geen oplossing geeft.
Burgerlijk recht
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL
HS 1: ALGEMENE INLEIDING
1. Wat is recht
Recht = 4 kenmerken
Recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
o 2 soorten regels (opgelegd door overheid)
Aanvullend
Dwingend
o Rechts- en religieuze regels = gescheid
Maar dit is niet zo in elk land (bv. Iran)
Gevoelig onderwerp (clash tussen de soorten)
Euthanasie
Homogeen huwelijk
abortus
Gedragsregels en normen hbn tot doel het maatschappelijk leven te ordenen
o Anders is er complete chaos (een land in chaos = anarchie)
De regels worden opgelegd door de overheid
o Kan op verschillende niveau’s uitgevaardigd worden
Regels zijn afdwingbaar
o Je moet het doen, geen keuze daarin
2. Indelingen v/h recht
2.1. Privaatrecht vs publiekrecht
PRIVAATRECHT
- Regelt verhouding tussen burgers onderlijk
- Aanvullend recht (je kan ervan afwijken)
Vbn
- Burgerlijk recht (regels m.b.t. familiale verhoudingen, contracten tss burgers, rechten
m.b.t goederen)
- Gerechtelijk privaatrecht (gerechtelijke apparaat georganiseerd is, wijze waarop
procedures w gevoerd)
- Internationaal privaatrecht (welke rechter bevoegd is en welke rechtsregels toegepast
w als er grensoverschrijdend rechtsprobleem is)
PUBLIEKRECHT
- Regelt algemene belangen en heeft betrekking op inrichting, werking en onderlinge
verhoudingen van overheidsorganen en op verhouding van overheid tot burgers
- Dwingend recht (geen uitzonderingen op
Vbn
- Staatsrecht (regels betrekking tot inrichting van staat en onderlinge verhoudingen tss
organen v staat)
- Administratief recht (regels die nodig zijn voor werking van overheidsinstanties
- Strafrecht (welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er tegenover staan (v/d
romeinen uit))
- Strafprocesrecht (geeft aan op welke wijze misdrijven knn vastgelegd en opgespoord w
(rechtbanken))
- Fiscaal recht (problematiek van belastingen)
,Deel 1: algemeen deel
BESLUIT
Huwelijk= beide
Koning = boven wet (moet wetten niet volgen en kan niet vervolgd worden
3. Bronnen van het recht
Belangrijkste bron= wet (eigenlijk maar 1 bron)
Bronnen van het recht= waar rechtsregels teruggevonden kunnen worden
3.1. Wetgeving i/d ruimte v/h woord
Niet alle wetten in ruime zin v/h woord hebben dezelfde waarde
3.1.1. Internationale verdragen en beslissingen van supranationale
organisaties
- Belangrijkste vb van beslissing van supranationale politieke instellingen is wellicht recht
van Europese Unie
- Supranationale regels = voorrang op de Belgische wet
Europese organen = 3 belangrijke beleidsinstrumenten
a. Richtlijnen
= geven aantal regels aan die door nationale overheid van diverse lidstaten verplicht
moeten w opgenomen en verwerkt in eigen wetgeving
(gericht om wetgeving te harmoniseren)
=verbinden ten aanzien van het resultaat voor elke lidstaat waarvoor ze bestemd is
b. Verordeningen
= rechtstreeks van toepassing voor alle lidstaten
=bevatten algemene en volledige reglementering
=algemene strekking
c. Besluiten
= regels die van toepassing zijn op de daarin aangeduide bestemmeling
=verbinden in al zijn onderdelen (besluiten zijn mogelijken t.a.v. bepaalde lidstaten)
- Er zijn ook internationale verdragen tussen twee of meer staten
! wetten w nt gemaakt door ministers, maar wel uitgevoerd door hen => parlement maakt ze!
!EU wetgeving= zo belangrijk omdat ze voorrang heeft op alle andere wetgevingen!
3.1.2. Grondwet
= regelt inrichting van de machten binnen de staat en waarborgt de fundamentele rechten
en vrijheden van de burgers
=meest fundamentele (Belgische) wet
3.1.3. Wet in strikte zin van het woord
= wet die door Kamer van Volksvertegenwoordigers tot stand komt
(dankzij hervorming van Senaat => rol van Senaat in wetgevende proces = beperkt)
3.1.4. Decreten en ordonnanties
- Decreten= Wet van de deelstaat (uit Vlaanderen)
- Ordonnanties= wet van Brussel
Bevinden zich op zelfde niveau als federale wet
= op regionaal niveau
Wat is het probleem in Belgie?
Wet en decreten en ordonanties staan gelijk, want als wet in strijd staat met decreet
dan is dit moeilijk op te lossen (w opgelost door Grondwettelijk Hof)
, Deel 1: algemeen deel
3.1.5. Koninklijk besluit (KB) en ministeriële besluiten
Koninklijk besluit = besluiten die door Konink (in praktijk ministers) worden genomen en die
nodig zijn voor uitvoering v bepaalde wetten (w ondertekent door koning)
3.1.6. Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen
= regionale Koninklijke besluiten
3.1.7. Andere
- Ministeriële besluiten = ondertekent door ministers (verdere detaillering van koninklijk
besluit)
- Provinciaal en gemeentelijk reglement
P26!!
3.2. Rechtspraak
= toepassing van de wet op één concreet geval
Geheel van beslissingen van hoven en rechtbanken vormt rechtspraak en leert ons hoe
rechter de wet in concreet geval toepast
o Rechter: moet zich aan wet houden
Maar is voor de rest vrij (min. of max. straf , een strenge straf…)
Vrij te beslissen en je kan hem proberen te overtuigen
Uitspraak van Hof van Cassatie zal andere rechtbank in toekomst in zelfde zin laten
beslissen
o Hoe hoger de rechtbank, hoe belangrijker de beslissing
(UK: rechtspraak boven alles)
3.3. Rechtsleer
= geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden
Gaat m.a.w. om boeken en artikels die te vinden zijn in juridische tijdschriften
Deze bron is niet bindend, maar helpt wel om een juridische oplossing te vinden
3.4. Gewoonte- billijkheid
Gewoonte: is gevestigd gebruik (dat als binden beschouwd w in samenleving)
Algemeen geldende, openbare en herhaalde gedraging moeten bestaan
Subjectieve overtuiging vereist dat deze gedraging geldt als rechtsnorm
(minder belangrijke bron van recht)
Billijkheid: betekent redelijkheid en eerlijkheid
die rechters gebruiken om rechtvaardige beslissingen te nemen als de wet te streng is
of geen oplossing geeft.
