WEEK 1
Kennisclip
Wanneer is er sprake van strafbaarheid?
- Menselijke gedraging (drugs dealen, of nalaten van iemand die in levensgevaar is)
- De gedraging moet vallen binnen een wettelijke delictsomschrijving
- Wederrechtelijkheid (in strijd met het recht) Voldoe je aan de eerste twee voorwaarden, dan
automatisch aan de derde. Er zijn uitzonderingen bijvoorbeeld doodslag uit noodweer,
doodslag is in beginsel nog wel gewoon een wettelijk delictsomschrijving maar niet in strijd
met het recht want geweld gebruiken voor zelfverdediging mag.
- Verwijtbaarheid, het gedrag moet aan de schuld van de dader te wijten zijn. Iedereen is
verantwoordelijk voor zijn eigen handelen. Dit is vrijwel altijd het geval, echter zijn psychoses
etc. uitzondering, daarmee kan iemand geen controle hebben over zijn eigen gedrag.
De voorwaarden van strafbaarheid staan opgenomen in een rechtelijk beslissingsschema, in artikel
348 en 350 Wetboek van Strafvordering.
Artikel 348 Sv De eerste vier vragen, dit zijn de formele vereisten, bijvoorbeeld de vraag of de
verdachte wel op de juiste manier is opgeroepen om voor te komen bij de rechtbank.
Artikel 350 Sv De vier hoofdvragen (inhoudelijk)
1. De vraag of bewezen is dat het feit door de verdachte is begaan?
2. Welk strafbaar feit het bewezen verklaarde volgens de wet oplevert (kwalificatie vraag). De
gedraging moet vallen binnen een wettelijke delictsomschrijving.
3. Is de verdachte ook strafbaar? (Derde en vierde voorwaarde) Er wordt hierbij gekeken naar
bijvoorbeeld zelfverdediging en psychische omstandigheden.
4. Welke straf moet er opgelegd worden?
Bestanddelen en elementen
Er is een onderscheid tussen bestanddelen en elementen:
Bestanddelen zijn vereisten waaraan een specifieke menselijke gedraging moet voldoen wil je
spreken van een strafbaar feit. Deze bestanddelen zijn opgenomen in de wettelijke
delictsomschrijving en moeten bewezen worden.
Er is dus geen sprake van zware mishandeling op het moment dat je jezelf zwaar letsel toebrengt,
‘aan een ander’ ontbreekt hier dan. Er is ook geen sprake van zware mishandeling als je iemand een
zachte klap geeft zonder letsel, ‘zwaar lichamelijk letsel’ ontbreekt hier dan.
Indien een of meer van de bestanddelen wel in de beschuldiging staan maar niet bewezen kunnen
worden, dan wordt de verdachte vrijgesproken.
Alle bestanddelen van bijvoorbeeld artikel 302 Wetboek van Strafrecht zijn opgenomen in de
tenlastelegging. Gebeurd dit niet kan het dan wel bewezen zijn maar levert dit geen strafbare zware
mishandeling op.
Vervolgens dienen alle bestanddelen doormiddel van wettige bewijsmiddelen en de overtuiging van
de rechter bewezen te worden. Lukt dit niet? Dan loopt de zaak stuk bij de eerste vraag van artikel
350 Sv. En volgt vrijspraak.
Elementen hoeven niet bewezen te worden, enkel te worden verondersteld. Worden al
aangenomen. De elementen zijn:
- Wederrechtelijkheid
- Verwijtbaarheid
1
,Bij de meeste delicten worden verwijtbaarheid en wederrechtelijkheid verondersteld, deze zijn dan
elementen en hoeven niet bewezen te worden. Als wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid niet
hoeven worden bewezen omdat zij geen bestanddelen zijn wordt er gesproken van een
ideaaltypische delictsomschrijving.
Hierop zijn twee uitzonderingen (wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid moeten wel bewezen
worden, het gaat dan om een niet ideaaltypische delictsomschrijving):
1. Wederrechtelijkheid als bestanddeel (vaak makkelijk te herkennen, staat gewoon benoemd)
Voorbeeld wetsartikel vernieling:
Wederrechtelijk is in dit geval een bestanddeel, het moet dus bewezen worden. Anders zou in ELK
geval van vernieling het gaan om een strafbaar feit, denk aan je auto naar de sloop brengen, omdat
je auto dan ook nog opzettelijk wordt gesloopt. Zou wederrechtelijk niet zijn opgenomen, dan zou
opzettelijk voldoende zijn om vervolgd te worden, wat uiteraard niet de bedoeling is. Er moet dus
bewezen worden dat de vernieling zonder toestemming is gebeurd en daarom wederrechtelijk is (in
strijd met het recht)
2. Culpoze delicten
Dit zijn delictsomschrijvingen waarin de verwijtbaarheid is opgenomen als bestanddeel in de vorm
van ‘culpa’. Bij culpoze delicten worden verwijtbaarheid en wederrechtelijkheid niet verondersteld.
Bewezen moet worden dat de verdachte culpoos heeft gehandeld. Wederrechtelijkheid is geen
element en moet afzonderlijk bewezen worden als onderdeel van culpa.
Voorbeeld culpa, dood door schuld (artikel 307 Sr):
‘’Hij aan wiens schuld de dood van een ander te wijten is, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten
hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.’’
‘’aan wiens schuld te wijten is’’ zien we dat het een culpoos delict is. Culpa is een bestanddeel en
moet bewezen worden. Culpa kan bewezen worden in dit geval als:
- Indien de verdacht kan worden verweten dat hij ten onrechte in grove mate onoplettend of
onvoorzichtig heeft gehandeld, waardoor een slachtoffer is overleden. Verwijtbaarheid en
wederrechtelijkheid worden hierbij apart bewezen
- Causaal verband
Indien culpa niet bewezen kan worden, volgt vrijspraak.
1. Rechterlijk beslissingsschema (350 Sr)
- Kan bewezen worden dat de verdachte heeft gedaan waarvan hij wordt beschuldigd?
De beschuldiging staat in de tenlastelegging, als een van de bestanddelen niet bewezen kan worden
spreekt de rechter de verdachte vrij. Artikel 352 Sv
- (Indien bewezen) Levert het bewezenverklaarde feit ook een strafbaar feit op?
Kwalificatie, past er een delictsbeschrijving bij het bewezenverklaarde feit. Dit kan fout gaan als niet
alle bestanddelen op zijn genomen in de tenlastelegging. Artikel 352, lid 2, Sv
- (Feit is gekwalificeerd) Is de verdachte strafbaar?
Hier komen de elementen, wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid naar voren. Deze worden
verondersteld te zijn vervuld. Bij een ideale typische delictsomschrijving hoeven deze niet bewezen
te worden. Er zijn uitzonderingen (niet wederrechtelijk bij noodweer, en niet verwijtbaar bij
psychose) hierbij stopt de strafzaak, de verdachte wordt verslagen van alle rechtsgevolgen (OVAR)
- Welke straf moet opgelegd worden?
Wordt vraagt 1 niet goed beantwoord dan vrijspraak, daarna is het altijd OVAR bij overige vragen.
2
, Het kan dus zijn dat de wederrechtelijkheid of verwijtbaarheid wordt weggenomen. Deze mogelijke
uitzondering staan in de wet en worden strafuitsluitingsgronden genoemd.
Twee soorten strafuitsluitingsgronden:
- Rechtvaardigingsgrond, de gedraging is niet wederrechtelijk (in strijd met recht), bijv.
noodweer. Deze gronden nemen de wederrechtelijkheid weg.
- Schulduitsluitingsgrond, de verdachte kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor zijn
handelen. Bijv. Psychose, daardoor ben je ontoerekeningsvatbaar. Schulduitsluitingsgronden
nemen de verwijtbaarheid weg.
Andere kwesties die een rol spelen bij strafrechtelijke aansprakelijkheid:
- Causaliteit is van belang
- Opzet
- Wel/geen deelneming (bijvoorbeeld het aanzetten tot het plegen van een strafbaar feit)
Werkcollege week 1
Materiele of formele formulering
Is materieel geformuleerd, het gaat hierbij om een gevolg van een handeling (het op slot doen van
een wc is niet strafbaar, het uiteindelijk iemand opsluiten wel). Formeel geformuleerd is bijvoorbeeld
onder invloed rijden, de handeling zelf is strafbaar ongeacht wat de gevolgen zijn.
Krenkingsdelict of gevaarzettingsdelict
In dit geval krenkingsdelict, er wordt inbreuk gemaakt op een recht. Er wordt een recht geschonden,
de vrijheid. Bij een gevaarzettingsdelict, er hoeft niet perse een gevolg te zijn, het gaat erom dat er
een gevolg zou kunnen plaatsvinden. (Bijvoorbeeld rijden onder invloed).
Commissiedelict of omissiedelict
Commissiedelict, het gaat om een doen, actief handelen. Omissie is het nalaten van een handeling
(bijvoorbeeld niet helpen bij levensgevaar)
Oneigenlijk omissiedelict
Een wet omschreven als commissiedelict, maar die in de praktijk ook als omissie kan plegen.
Bijvoorbeeld het niet eten geven van een baby, levert doodslag op, normaal gesproken zou dit
zorgen voor commissie omdat je normaal gezien een handeling zou moeten uitvoeren. In het geval
van een baby geen eten heb je nagelaten.
Generalis of logische specialis
Generalis, ten aanzien van artikel 282 Sr zou generalis gijzeling zijn. Het gaat om een algemene regel,
niet om een specifieke regel. Een voorbeeld is kindermoord, dit is een speciaal geval van moord.
OVAR
Ontslaan van alle rechtsgevolgen = wordt erkent dat je het gedaan hebt maar krijgt geen straf.
Bijvoorbeeld bij ontoerekeningsvatbaar. Bij OVAR kunnen wel maatregelen worden opgelegd, TBS.
Vrijspraak
Je hebt het niet gedaan dus je krijgt geen straf. Onder aan de streep krijgt de verdachte in beide
gevallen geen straf.
3
Kennisclip
Wanneer is er sprake van strafbaarheid?
- Menselijke gedraging (drugs dealen, of nalaten van iemand die in levensgevaar is)
- De gedraging moet vallen binnen een wettelijke delictsomschrijving
- Wederrechtelijkheid (in strijd met het recht) Voldoe je aan de eerste twee voorwaarden, dan
automatisch aan de derde. Er zijn uitzonderingen bijvoorbeeld doodslag uit noodweer,
doodslag is in beginsel nog wel gewoon een wettelijk delictsomschrijving maar niet in strijd
met het recht want geweld gebruiken voor zelfverdediging mag.
- Verwijtbaarheid, het gedrag moet aan de schuld van de dader te wijten zijn. Iedereen is
verantwoordelijk voor zijn eigen handelen. Dit is vrijwel altijd het geval, echter zijn psychoses
etc. uitzondering, daarmee kan iemand geen controle hebben over zijn eigen gedrag.
De voorwaarden van strafbaarheid staan opgenomen in een rechtelijk beslissingsschema, in artikel
348 en 350 Wetboek van Strafvordering.
Artikel 348 Sv De eerste vier vragen, dit zijn de formele vereisten, bijvoorbeeld de vraag of de
verdachte wel op de juiste manier is opgeroepen om voor te komen bij de rechtbank.
Artikel 350 Sv De vier hoofdvragen (inhoudelijk)
1. De vraag of bewezen is dat het feit door de verdachte is begaan?
2. Welk strafbaar feit het bewezen verklaarde volgens de wet oplevert (kwalificatie vraag). De
gedraging moet vallen binnen een wettelijke delictsomschrijving.
3. Is de verdachte ook strafbaar? (Derde en vierde voorwaarde) Er wordt hierbij gekeken naar
bijvoorbeeld zelfverdediging en psychische omstandigheden.
4. Welke straf moet er opgelegd worden?
Bestanddelen en elementen
Er is een onderscheid tussen bestanddelen en elementen:
Bestanddelen zijn vereisten waaraan een specifieke menselijke gedraging moet voldoen wil je
spreken van een strafbaar feit. Deze bestanddelen zijn opgenomen in de wettelijke
delictsomschrijving en moeten bewezen worden.
Er is dus geen sprake van zware mishandeling op het moment dat je jezelf zwaar letsel toebrengt,
‘aan een ander’ ontbreekt hier dan. Er is ook geen sprake van zware mishandeling als je iemand een
zachte klap geeft zonder letsel, ‘zwaar lichamelijk letsel’ ontbreekt hier dan.
Indien een of meer van de bestanddelen wel in de beschuldiging staan maar niet bewezen kunnen
worden, dan wordt de verdachte vrijgesproken.
Alle bestanddelen van bijvoorbeeld artikel 302 Wetboek van Strafrecht zijn opgenomen in de
tenlastelegging. Gebeurd dit niet kan het dan wel bewezen zijn maar levert dit geen strafbare zware
mishandeling op.
Vervolgens dienen alle bestanddelen doormiddel van wettige bewijsmiddelen en de overtuiging van
de rechter bewezen te worden. Lukt dit niet? Dan loopt de zaak stuk bij de eerste vraag van artikel
350 Sv. En volgt vrijspraak.
Elementen hoeven niet bewezen te worden, enkel te worden verondersteld. Worden al
aangenomen. De elementen zijn:
- Wederrechtelijkheid
- Verwijtbaarheid
1
,Bij de meeste delicten worden verwijtbaarheid en wederrechtelijkheid verondersteld, deze zijn dan
elementen en hoeven niet bewezen te worden. Als wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid niet
hoeven worden bewezen omdat zij geen bestanddelen zijn wordt er gesproken van een
ideaaltypische delictsomschrijving.
Hierop zijn twee uitzonderingen (wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid moeten wel bewezen
worden, het gaat dan om een niet ideaaltypische delictsomschrijving):
1. Wederrechtelijkheid als bestanddeel (vaak makkelijk te herkennen, staat gewoon benoemd)
Voorbeeld wetsartikel vernieling:
Wederrechtelijk is in dit geval een bestanddeel, het moet dus bewezen worden. Anders zou in ELK
geval van vernieling het gaan om een strafbaar feit, denk aan je auto naar de sloop brengen, omdat
je auto dan ook nog opzettelijk wordt gesloopt. Zou wederrechtelijk niet zijn opgenomen, dan zou
opzettelijk voldoende zijn om vervolgd te worden, wat uiteraard niet de bedoeling is. Er moet dus
bewezen worden dat de vernieling zonder toestemming is gebeurd en daarom wederrechtelijk is (in
strijd met het recht)
2. Culpoze delicten
Dit zijn delictsomschrijvingen waarin de verwijtbaarheid is opgenomen als bestanddeel in de vorm
van ‘culpa’. Bij culpoze delicten worden verwijtbaarheid en wederrechtelijkheid niet verondersteld.
Bewezen moet worden dat de verdachte culpoos heeft gehandeld. Wederrechtelijkheid is geen
element en moet afzonderlijk bewezen worden als onderdeel van culpa.
Voorbeeld culpa, dood door schuld (artikel 307 Sr):
‘’Hij aan wiens schuld de dood van een ander te wijten is, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten
hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.’’
‘’aan wiens schuld te wijten is’’ zien we dat het een culpoos delict is. Culpa is een bestanddeel en
moet bewezen worden. Culpa kan bewezen worden in dit geval als:
- Indien de verdacht kan worden verweten dat hij ten onrechte in grove mate onoplettend of
onvoorzichtig heeft gehandeld, waardoor een slachtoffer is overleden. Verwijtbaarheid en
wederrechtelijkheid worden hierbij apart bewezen
- Causaal verband
Indien culpa niet bewezen kan worden, volgt vrijspraak.
1. Rechterlijk beslissingsschema (350 Sr)
- Kan bewezen worden dat de verdachte heeft gedaan waarvan hij wordt beschuldigd?
De beschuldiging staat in de tenlastelegging, als een van de bestanddelen niet bewezen kan worden
spreekt de rechter de verdachte vrij. Artikel 352 Sv
- (Indien bewezen) Levert het bewezenverklaarde feit ook een strafbaar feit op?
Kwalificatie, past er een delictsbeschrijving bij het bewezenverklaarde feit. Dit kan fout gaan als niet
alle bestanddelen op zijn genomen in de tenlastelegging. Artikel 352, lid 2, Sv
- (Feit is gekwalificeerd) Is de verdachte strafbaar?
Hier komen de elementen, wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid naar voren. Deze worden
verondersteld te zijn vervuld. Bij een ideale typische delictsomschrijving hoeven deze niet bewezen
te worden. Er zijn uitzonderingen (niet wederrechtelijk bij noodweer, en niet verwijtbaar bij
psychose) hierbij stopt de strafzaak, de verdachte wordt verslagen van alle rechtsgevolgen (OVAR)
- Welke straf moet opgelegd worden?
Wordt vraagt 1 niet goed beantwoord dan vrijspraak, daarna is het altijd OVAR bij overige vragen.
2
, Het kan dus zijn dat de wederrechtelijkheid of verwijtbaarheid wordt weggenomen. Deze mogelijke
uitzondering staan in de wet en worden strafuitsluitingsgronden genoemd.
Twee soorten strafuitsluitingsgronden:
- Rechtvaardigingsgrond, de gedraging is niet wederrechtelijk (in strijd met recht), bijv.
noodweer. Deze gronden nemen de wederrechtelijkheid weg.
- Schulduitsluitingsgrond, de verdachte kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor zijn
handelen. Bijv. Psychose, daardoor ben je ontoerekeningsvatbaar. Schulduitsluitingsgronden
nemen de verwijtbaarheid weg.
Andere kwesties die een rol spelen bij strafrechtelijke aansprakelijkheid:
- Causaliteit is van belang
- Opzet
- Wel/geen deelneming (bijvoorbeeld het aanzetten tot het plegen van een strafbaar feit)
Werkcollege week 1
Materiele of formele formulering
Is materieel geformuleerd, het gaat hierbij om een gevolg van een handeling (het op slot doen van
een wc is niet strafbaar, het uiteindelijk iemand opsluiten wel). Formeel geformuleerd is bijvoorbeeld
onder invloed rijden, de handeling zelf is strafbaar ongeacht wat de gevolgen zijn.
Krenkingsdelict of gevaarzettingsdelict
In dit geval krenkingsdelict, er wordt inbreuk gemaakt op een recht. Er wordt een recht geschonden,
de vrijheid. Bij een gevaarzettingsdelict, er hoeft niet perse een gevolg te zijn, het gaat erom dat er
een gevolg zou kunnen plaatsvinden. (Bijvoorbeeld rijden onder invloed).
Commissiedelict of omissiedelict
Commissiedelict, het gaat om een doen, actief handelen. Omissie is het nalaten van een handeling
(bijvoorbeeld niet helpen bij levensgevaar)
Oneigenlijk omissiedelict
Een wet omschreven als commissiedelict, maar die in de praktijk ook als omissie kan plegen.
Bijvoorbeeld het niet eten geven van een baby, levert doodslag op, normaal gesproken zou dit
zorgen voor commissie omdat je normaal gezien een handeling zou moeten uitvoeren. In het geval
van een baby geen eten heb je nagelaten.
Generalis of logische specialis
Generalis, ten aanzien van artikel 282 Sr zou generalis gijzeling zijn. Het gaat om een algemene regel,
niet om een specifieke regel. Een voorbeeld is kindermoord, dit is een speciaal geval van moord.
OVAR
Ontslaan van alle rechtsgevolgen = wordt erkent dat je het gedaan hebt maar krijgt geen straf.
Bijvoorbeeld bij ontoerekeningsvatbaar. Bij OVAR kunnen wel maatregelen worden opgelegd, TBS.
Vrijspraak
Je hebt het niet gedaan dus je krijgt geen straf. Onder aan de streep krijgt de verdachte in beide
gevallen geen straf.
3
