Les 1
Wat is empirisch onderzoek (empirical research)?
Waarom research methods (onderzoeksmethoden) in psychologie?
Wetenschap =
- Gaat niet alleen om wat je leert (de feiten),
- Maar ook hoe en waarom dingen zo zijn
Stap voor stap uitgelegd:
- WAT: je leert allerlei feiten in je studie (zoals theorieën en onderzoeksresultaten)
- HOE & WAAROM: Je leert ook hoe onderzoekers aan die kennis komen en waarom ze het
zo aanpakken. Dat is belangrijk om echt te snappen wat je leert
- KRITISCH NADENKEN: Je leert zelf onderzoeken en informatie beoordelen – dus niet
alles zomaar geloven. Dat kun je later ook buiten de uni gebruiken (transferable skills)
- PROJECTEN VOORBEREIDEN: Deze manier van denken helpt je bij je eigen onderzoeken
en projecten
Belangrijkste boodschap:
- Wetenschap draait niet alleen om antwoorden vinden, maar om de juiste vragen durven
stellen
o Dus goed onderzoek (ook in psychologie) begint met nadenken over welke vraag
je eigenlijk wil beantwoorden, en waarom die vraag belangrijk is.
Leerdoelen week 1:
Na deze week kun je:
- Uitleggen wat bedoeld wordt met empirisch onderzoek (empirical research) en welke
stappen gezet moeten worden volgens ‘The wheel of science’;
- Onderscheid maken tussen ‘induction’ en ‘deduction’;
- Herkennen en uitleggen van de stappen die gemaakt moeten worden in het ‘decision
making process’;
- Uitleggen wat de relatie is tussen systematisch keuzes maken en het systematisch
beantwoorden van empirische vragen;
- Formuleren van een relevante onderzoeksvraag in de context van een specifieke fase in
het ‘decision making process’;
- Herkennen en benoemen van voorbeelden van de ‘confirmation bias’
- Uitleggen hoe systematisch empirisch onderzoek ‘confirmation bias’ kan helpen
voorkomen.
Wat is ‘empirical research’ (empirisch onderzoek)?
- Empirisch onderzoek =
o Systematisch beantwoorden van empirische vragen
- Systematisch =
o Uitsluiten van de mogelijkheid dat andere antwoorden beter zijn dan dat wij
geven
- Empirisch =
o Over dingen die we kunnen observeren
,Hoe je van een onderzoeksvraag naar kennis of
antwoord komt (en wat daar wel en niet bij hoort)>>
Een empirische onderzoeksvraag is een vraag die je
kunt beantwoorden door waarnemingen of
metingen te doen:
Voorbeeld in de psychologie:
- “Worden mensen vrolijker van elke dag
wandelen?”
o Dat kun je meten of observeren (dus empirisch)
Daaronder staan onbetrouwbare of onwetenschappelijke manieren:
- B.v. Reels kijken → Leuk, maar niet objectief
- Reddit vragen → Meningen, geen data
- Theebladeren lezen → Bijgeloof, geen bewijs
Kortom: Dit zijn geen wetenschappelijke methodes!
Wat WEL hoort: “Thinking & observering”
- Wetenschappelijke kennis komt uit nadenken, goed observeren en meten
- In psycholoog betekent dat bijvoorbeeld:
o Data verzamelen via experimenten
o Gedrag observeren
o Enquêtes afnemen
o Statistisch analyseren
Zo kom je tot kennis die betrouwbaar en controleerbaar is
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wat is een empirische onderzoeksvraag?
- Een empirische onderzoeksvraag kun je beantwoorden door gegevens (data) te
verzamelen via meten, observeren of experimenteren.
Dus: iets wat je kunt onderzoeken in de echte wereld, niet alleen bedenken of over
filosoferen.
Zo herken je een empirische vraag
Een empirische vraag:
• gaat over gedrag, emoties of processen die meetbaar zijn (bijv. via vragenlijsten,
observatie, fysiologische metingen);
• heeft vaak woorden als: vergelijken, invloed, effect, relatie, verschil, samenhang;
• kun je beantwoorden met getallen of observaties — niet alleen met “ik denk dat…”
, Empirische vraag Niet-empirische vraag
Maakt meer slaap mensen vrolijker? Is blij zijn belangrijk in het leven?
Hebben mannen gemiddeld meer stress dan Waarom is stress slecht?
vrouwen?
Verbetert mindfulness concentratie bij Is mindfulness een mooie levensfilosofie?
studenten?
Leidt sociale media tot meer eenzaamheid bij Zou een wereld zonder sociale media
jongeren? leuker zijn?
Let op: de empirische vragen kun je onderzoeken met data, de niet-empirische zijn mening
of theorie zonder meting.
Belangrijk voor je tentamen
Op een tentamen wordt vaak gevraagd:
1. Welke van de volgende is een empirische onderzoeksvraag?
Je kiest dan de vraag die je kan meten of testen.
2. Wat hoort niet bij empirisch onderzoek?
De foute antwoorden zijn dan dingen als “intuïtie”, “verhalen”, “bijgeloof”, of
“persoonlijke overtuigingen”.
The wheel of science:
Onderzoek doen is een ronde (geen rechte lijn) waarin
vragen, theorie en data steeds met elkaar verbonden
zijn.
1. Question (vraag)
- Alles begint met een onderzoeksvraag
o B.v. “Worden mensen blijer van
sporten?”
o Je wilt iets weten over de wereld dat je
kunt meten of testen
2. Theory (Theorie)
- De theorie is wat je al weet uit eerder onderzoek
o Je gebruikt bestaande kennis om een hypothese te maken
o “Volgens eerdere studies zorgt sporten voor meer endorfine, dus mensen worden
blijer”
3. Research design (Onderzoeksopzet)
- Je bedenkt hoe je dat gaat onderzoeken:
o Welke mensen, welke metingen, welke procedure?
o B.v. twee groepen maken – één sport wel, de andere niet – en je meet hun
geluksgevoel
4. Data collection (Data verzamelen)
- Je voert onderzoek uit en verzamelt gegevens (vragenlijst, observatie, experiment, etc.)
5. Data analysis (Data analyseren)
- Je analyseert de resultaten en kijkt of je hypothese klopt
o B.v. Mensen die sporten scoren hoger op geluk → Hypothese bevestigd
6. Answers/knowlegde (Antwoord of kennis)
- Je trekt een conclusie → Je weet nu iets nieuws
, o Dat kan leiden tot nieuwe vragen → En zo begint de cyclus opnieuw
Waarom het een wheel (wiel) is?
- Wetenschap is geen rechte reeks stappen, maar een doorlopend proces:
o Je kunt op elk punt instappen (soms begin je met data, soms met theorie)
o Alles draait om logica en bewijs – niet om willekeurige volgorde.
o Je gebruikt telkens wat je hebt geleerd om de volgende vraag beter te
onderzoeken
Voor tentamen (onthouden)
- Question → Theory → Research design → Data collection → Data analysis →
Answer/knowledge → (terug naar Question)
- OF KORTER:
- Vraag → Theorie → Plan → Data → Analyse → Antwoord.
Bonusbegrippen:
- Deduction (deductie): Je test bestaande theorie met data
(dus theorie → data)
o Ezelsbruggetje: DE Theorie
- Induction (inductie): Je maakt nieuwe theorie op basis
van data. (dus data → Naar theorie)
o Samen vormen die het wiel van wetenschap
_________________________________________________________________________________________
Deductie = van theorie → naar data.
Je gaat uit van wat je al weet (bestaande theorie) en test of dat klopt in de praktijk.
Voorbeeld:
Theorie: “Muziek helpt mensen beter te leren.”
Je doet een experiment om te testen of mensen écht beter scoren met muziek.
Deductie toetst theorie met onderzoek.
_________________________________________________________________________________________
Inductie = van data → naar theorie.
Je begint met wat je hebt waargenomen, en probeert daar een nieuwe theorie uit te halen.
Voorbeeld:
Je merkt dat studenten die muziek luisteren hogere cijfers halen.
Dan bedenk je: “Hé, misschien helpt muziek het geheugen — laten we daar een theorie van
maken!”
Inductie bouwt nieuwe theorie op basis van data.
Hoe past dit in the wheel of science?
Het wiel draait de hele tijd tussen deductie en inductie:
1. Deductie: je test theorieën → metingen → resultaten.
2. Inductie: je gebruikt resultaten → om theorieën te verbeteren of nieuwe te maken.
3. En daarna begint het weer opnieuw met een nieuwe vraag (question).
Wat is empirisch onderzoek (empirical research)?
Waarom research methods (onderzoeksmethoden) in psychologie?
Wetenschap =
- Gaat niet alleen om wat je leert (de feiten),
- Maar ook hoe en waarom dingen zo zijn
Stap voor stap uitgelegd:
- WAT: je leert allerlei feiten in je studie (zoals theorieën en onderzoeksresultaten)
- HOE & WAAROM: Je leert ook hoe onderzoekers aan die kennis komen en waarom ze het
zo aanpakken. Dat is belangrijk om echt te snappen wat je leert
- KRITISCH NADENKEN: Je leert zelf onderzoeken en informatie beoordelen – dus niet
alles zomaar geloven. Dat kun je later ook buiten de uni gebruiken (transferable skills)
- PROJECTEN VOORBEREIDEN: Deze manier van denken helpt je bij je eigen onderzoeken
en projecten
Belangrijkste boodschap:
- Wetenschap draait niet alleen om antwoorden vinden, maar om de juiste vragen durven
stellen
o Dus goed onderzoek (ook in psychologie) begint met nadenken over welke vraag
je eigenlijk wil beantwoorden, en waarom die vraag belangrijk is.
Leerdoelen week 1:
Na deze week kun je:
- Uitleggen wat bedoeld wordt met empirisch onderzoek (empirical research) en welke
stappen gezet moeten worden volgens ‘The wheel of science’;
- Onderscheid maken tussen ‘induction’ en ‘deduction’;
- Herkennen en uitleggen van de stappen die gemaakt moeten worden in het ‘decision
making process’;
- Uitleggen wat de relatie is tussen systematisch keuzes maken en het systematisch
beantwoorden van empirische vragen;
- Formuleren van een relevante onderzoeksvraag in de context van een specifieke fase in
het ‘decision making process’;
- Herkennen en benoemen van voorbeelden van de ‘confirmation bias’
- Uitleggen hoe systematisch empirisch onderzoek ‘confirmation bias’ kan helpen
voorkomen.
Wat is ‘empirical research’ (empirisch onderzoek)?
- Empirisch onderzoek =
o Systematisch beantwoorden van empirische vragen
- Systematisch =
o Uitsluiten van de mogelijkheid dat andere antwoorden beter zijn dan dat wij
geven
- Empirisch =
o Over dingen die we kunnen observeren
,Hoe je van een onderzoeksvraag naar kennis of
antwoord komt (en wat daar wel en niet bij hoort)>>
Een empirische onderzoeksvraag is een vraag die je
kunt beantwoorden door waarnemingen of
metingen te doen:
Voorbeeld in de psychologie:
- “Worden mensen vrolijker van elke dag
wandelen?”
o Dat kun je meten of observeren (dus empirisch)
Daaronder staan onbetrouwbare of onwetenschappelijke manieren:
- B.v. Reels kijken → Leuk, maar niet objectief
- Reddit vragen → Meningen, geen data
- Theebladeren lezen → Bijgeloof, geen bewijs
Kortom: Dit zijn geen wetenschappelijke methodes!
Wat WEL hoort: “Thinking & observering”
- Wetenschappelijke kennis komt uit nadenken, goed observeren en meten
- In psycholoog betekent dat bijvoorbeeld:
o Data verzamelen via experimenten
o Gedrag observeren
o Enquêtes afnemen
o Statistisch analyseren
Zo kom je tot kennis die betrouwbaar en controleerbaar is
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wat is een empirische onderzoeksvraag?
- Een empirische onderzoeksvraag kun je beantwoorden door gegevens (data) te
verzamelen via meten, observeren of experimenteren.
Dus: iets wat je kunt onderzoeken in de echte wereld, niet alleen bedenken of over
filosoferen.
Zo herken je een empirische vraag
Een empirische vraag:
• gaat over gedrag, emoties of processen die meetbaar zijn (bijv. via vragenlijsten,
observatie, fysiologische metingen);
• heeft vaak woorden als: vergelijken, invloed, effect, relatie, verschil, samenhang;
• kun je beantwoorden met getallen of observaties — niet alleen met “ik denk dat…”
, Empirische vraag Niet-empirische vraag
Maakt meer slaap mensen vrolijker? Is blij zijn belangrijk in het leven?
Hebben mannen gemiddeld meer stress dan Waarom is stress slecht?
vrouwen?
Verbetert mindfulness concentratie bij Is mindfulness een mooie levensfilosofie?
studenten?
Leidt sociale media tot meer eenzaamheid bij Zou een wereld zonder sociale media
jongeren? leuker zijn?
Let op: de empirische vragen kun je onderzoeken met data, de niet-empirische zijn mening
of theorie zonder meting.
Belangrijk voor je tentamen
Op een tentamen wordt vaak gevraagd:
1. Welke van de volgende is een empirische onderzoeksvraag?
Je kiest dan de vraag die je kan meten of testen.
2. Wat hoort niet bij empirisch onderzoek?
De foute antwoorden zijn dan dingen als “intuïtie”, “verhalen”, “bijgeloof”, of
“persoonlijke overtuigingen”.
The wheel of science:
Onderzoek doen is een ronde (geen rechte lijn) waarin
vragen, theorie en data steeds met elkaar verbonden
zijn.
1. Question (vraag)
- Alles begint met een onderzoeksvraag
o B.v. “Worden mensen blijer van
sporten?”
o Je wilt iets weten over de wereld dat je
kunt meten of testen
2. Theory (Theorie)
- De theorie is wat je al weet uit eerder onderzoek
o Je gebruikt bestaande kennis om een hypothese te maken
o “Volgens eerdere studies zorgt sporten voor meer endorfine, dus mensen worden
blijer”
3. Research design (Onderzoeksopzet)
- Je bedenkt hoe je dat gaat onderzoeken:
o Welke mensen, welke metingen, welke procedure?
o B.v. twee groepen maken – één sport wel, de andere niet – en je meet hun
geluksgevoel
4. Data collection (Data verzamelen)
- Je voert onderzoek uit en verzamelt gegevens (vragenlijst, observatie, experiment, etc.)
5. Data analysis (Data analyseren)
- Je analyseert de resultaten en kijkt of je hypothese klopt
o B.v. Mensen die sporten scoren hoger op geluk → Hypothese bevestigd
6. Answers/knowlegde (Antwoord of kennis)
- Je trekt een conclusie → Je weet nu iets nieuws
, o Dat kan leiden tot nieuwe vragen → En zo begint de cyclus opnieuw
Waarom het een wheel (wiel) is?
- Wetenschap is geen rechte reeks stappen, maar een doorlopend proces:
o Je kunt op elk punt instappen (soms begin je met data, soms met theorie)
o Alles draait om logica en bewijs – niet om willekeurige volgorde.
o Je gebruikt telkens wat je hebt geleerd om de volgende vraag beter te
onderzoeken
Voor tentamen (onthouden)
- Question → Theory → Research design → Data collection → Data analysis →
Answer/knowledge → (terug naar Question)
- OF KORTER:
- Vraag → Theorie → Plan → Data → Analyse → Antwoord.
Bonusbegrippen:
- Deduction (deductie): Je test bestaande theorie met data
(dus theorie → data)
o Ezelsbruggetje: DE Theorie
- Induction (inductie): Je maakt nieuwe theorie op basis
van data. (dus data → Naar theorie)
o Samen vormen die het wiel van wetenschap
_________________________________________________________________________________________
Deductie = van theorie → naar data.
Je gaat uit van wat je al weet (bestaande theorie) en test of dat klopt in de praktijk.
Voorbeeld:
Theorie: “Muziek helpt mensen beter te leren.”
Je doet een experiment om te testen of mensen écht beter scoren met muziek.
Deductie toetst theorie met onderzoek.
_________________________________________________________________________________________
Inductie = van data → naar theorie.
Je begint met wat je hebt waargenomen, en probeert daar een nieuwe theorie uit te halen.
Voorbeeld:
Je merkt dat studenten die muziek luisteren hogere cijfers halen.
Dan bedenk je: “Hé, misschien helpt muziek het geheugen — laten we daar een theorie van
maken!”
Inductie bouwt nieuwe theorie op basis van data.
Hoe past dit in the wheel of science?
Het wiel draait de hele tijd tussen deductie en inductie:
1. Deductie: je test theorieën → metingen → resultaten.
2. Inductie: je gebruikt resultaten → om theorieën te verbeteren of nieuwe te maken.
3. En daarna begint het weer opnieuw met een nieuwe vraag (question).
