Chemie Overal 4 vwo
Samenvatting
6 Koolstofverbindingen
Koolwaterstoffen
Verbindingen die uitsluitend bestaan uit koolstofatomen en waterstofatomen heten koolwaterstoffen.
Koolwaterstoffen kunnen vertakt of onvertakt zijn.
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule hebben.
Isomerie is het verschijnsel dat verschillende stoffen dezelfde molecuulformule hebben, maar
verschillende structuurformules.
Een alkaan is een verzadigde koolwaterstof, de algemene formule is CnH2n+2.
Een alkeen is een onverzadigde koolwaterstof met een dubbele binding tussen twee C-atomen, de
algemene formule is CnH2n.
Een alkyn is een onverzadigde koolwaterstof met een drievoudige binding tussen twee C-atomen, de
algemene formule voor een alkyn is CnH2n−2.
Cyclische koolwaterstoffen
In een cyclische verbinding komt een ring van koolstofatomen voor. Cycloalkanen hebben de
algemene formule CnH2n en zijn isomeer met alkenen.
Aromaten
Benzeen en de verbindingen die zijn afgeleid van benzeen noemen we aromatisch. Alle stoffen waar
geen benzeenring in voorkomt noemen we alifatisch.
Systematische naamgeving
Voor het afleiden van de namen van alkanen maak je gebruik van de regels voor de systematische
naamgeving.
Alkenen en alkynen
Alkenen en alkynen volgen de regels van de naamgeving van de alkanen.
Cycloalkanen
Bij cycloalkanen en cycloalkenen wordt de stamnaam bepaald door het aantal C-atomen in de ring en
krijgt de stamnaam het voorvoegsel cyclo-.
Aromaten
Aromaten waarvan de moleculen één benzeenring bevatten, hebben de stamnaam benzeen.
Een benzeenring als zijgroep heet fenyl.
Halogeenverbindingen, ethers en alcoholen
Een karakteristieke groep is bepalend voor de klasse van verbindingen waartoe een stof hoort.
De karakteristieke groep met de hoogste prioriteit heet de hoofdgroep en bepaalt het achtervoegsel
achter de stamnaam.
Halogeenverbindingen
Halogeenatomen vormen altijd een zijgroep en krijgen dus in de naam een voorvoegsel.
Halogeenverbindingen kunnen ontstaan door een substitutie- of een additiereactie.
Bij een substitutiereactie wordt een H-atoom vervangen door een halogeenatoom. Bij een additie-
reactie gaat een dubbele binding over in een enkele binding en aan beide C-atomen komt er een
halogeenatoom bij.
Ethers
In de klasse van de ethers is de karakteristieke groep –COC–.
Ethers met alleen H-atomen of alkylgroepen aan de C-atomen heten alkoxyalkanen. De alkoxygroep
vormt altijd een zijgroep en ethers krijgen dus in de naam een voorvoegsel.
Alcoholen
Alcoholen vormen een klasse die gekenmerkt wordt door de –OH groep als karakteristieke groep.
© Noordhoff Uitgevers Chemie Overal 4 vwo Samenvatting hoofdstuk 6 Koolstofverbindingen
Samenvatting
6 Koolstofverbindingen
Koolwaterstoffen
Verbindingen die uitsluitend bestaan uit koolstofatomen en waterstofatomen heten koolwaterstoffen.
Koolwaterstoffen kunnen vertakt of onvertakt zijn.
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule hebben.
Isomerie is het verschijnsel dat verschillende stoffen dezelfde molecuulformule hebben, maar
verschillende structuurformules.
Een alkaan is een verzadigde koolwaterstof, de algemene formule is CnH2n+2.
Een alkeen is een onverzadigde koolwaterstof met een dubbele binding tussen twee C-atomen, de
algemene formule is CnH2n.
Een alkyn is een onverzadigde koolwaterstof met een drievoudige binding tussen twee C-atomen, de
algemene formule voor een alkyn is CnH2n−2.
Cyclische koolwaterstoffen
In een cyclische verbinding komt een ring van koolstofatomen voor. Cycloalkanen hebben de
algemene formule CnH2n en zijn isomeer met alkenen.
Aromaten
Benzeen en de verbindingen die zijn afgeleid van benzeen noemen we aromatisch. Alle stoffen waar
geen benzeenring in voorkomt noemen we alifatisch.
Systematische naamgeving
Voor het afleiden van de namen van alkanen maak je gebruik van de regels voor de systematische
naamgeving.
Alkenen en alkynen
Alkenen en alkynen volgen de regels van de naamgeving van de alkanen.
Cycloalkanen
Bij cycloalkanen en cycloalkenen wordt de stamnaam bepaald door het aantal C-atomen in de ring en
krijgt de stamnaam het voorvoegsel cyclo-.
Aromaten
Aromaten waarvan de moleculen één benzeenring bevatten, hebben de stamnaam benzeen.
Een benzeenring als zijgroep heet fenyl.
Halogeenverbindingen, ethers en alcoholen
Een karakteristieke groep is bepalend voor de klasse van verbindingen waartoe een stof hoort.
De karakteristieke groep met de hoogste prioriteit heet de hoofdgroep en bepaalt het achtervoegsel
achter de stamnaam.
Halogeenverbindingen
Halogeenatomen vormen altijd een zijgroep en krijgen dus in de naam een voorvoegsel.
Halogeenverbindingen kunnen ontstaan door een substitutie- of een additiereactie.
Bij een substitutiereactie wordt een H-atoom vervangen door een halogeenatoom. Bij een additie-
reactie gaat een dubbele binding over in een enkele binding en aan beide C-atomen komt er een
halogeenatoom bij.
Ethers
In de klasse van de ethers is de karakteristieke groep –COC–.
Ethers met alleen H-atomen of alkylgroepen aan de C-atomen heten alkoxyalkanen. De alkoxygroep
vormt altijd een zijgroep en ethers krijgen dus in de naam een voorvoegsel.
Alcoholen
Alcoholen vormen een klasse die gekenmerkt wordt door de –OH groep als karakteristieke groep.
© Noordhoff Uitgevers Chemie Overal 4 vwo Samenvatting hoofdstuk 6 Koolstofverbindingen
