KLINISCHE VORMING ACUTE
BUIKKLACHTEN
LEERDOELEN
De student:
kent het klinisch beeld van de volgende ziektebeelden uit de kernset patiëntproblemen:
appendicitis, diverticulitis en gastro-enteritis en kan deze herkennen aan de hand van
anamnese en lichamelijk onderzoek.
kan een onderbouwde differentiaal diagnose opstellen bij acute buikklachten.
kan alarmsymptomen herkennen bij anamnese en lichamelijk onderzoek bij bovenstaande
ziektebeelden.
kent de diagnostische hulpmiddelen die ingezet kunnen worden bij bovenstaande
ziektebeelden en kan deze interpreteren.
kan globaal de behandeling benoemen van bovenstaande ziektebeelden.
ACUTE BUIKPIJN
Buikpijn ontstaat door prikkeling van sensibele zenuwen in de buik, waarbij viscerale en pariëtale vezels zijn
betrokken.
Viscerale pijn is diffuus en moeilijk te lokaliseren.
Pariëtale pijn is scherp en vaak met een vinger precies aan te geven.
Obstructie van darm, gal- en urinewegen leidt tot oprekken van de wand en contracties van glad
spierweefsel
-> leidt tot koliekpijnen.
Koliekpijn: krampende, minder gelokaliseerde pijn die intermitterend optreedt en gepaard gaat met
bewegingsdrang, misselijkheid en braken.
Komt voor bij:
o Gastro-enteritis
o Galsteenlijden of urinesteenlijden.
o Darmobstructie.
Zenuwbanen van het hart en diafragma lopen beide via de wortel C4, hierdoor kan het voorkomen dat een
myocardinfarct als bovenbuikpijn wordt waargenomen door de patiënt: referred pain.
Referred pain: pijn die op een andere plaats wordt gevoeld dan waar de pijnprikkeling plaatsvindt.
Komt voor bij:
o Ontsteking of stenen in galwegen of eileiders (EUG): pijn in schouder door diafragma
prikkeling.
o Gebarsten aneurysma aortae abdominalis, pancreatitis of uclus duodeni: pijn uitstralend
naar rug.
o Niersteen of hernia inguinalis: puin uitstralend naar onderbuik, lies of dijbeen.
,Tabel 2. Oorzaken van acute buikpijn naar orgaansysteem
Gastro-intestinaal Acute appendicitis
Acute cholecystitis
Galstenen
PDS
Acute gastritis
Acute hepatitis
Diverticulosis/itis
Acute pancreatitis
M. Crohn
Obstipatie
Gastro-enteritis
Obstructie dunne darm door hernia, tumor,
intussussceptie, volvulus, torsie
Maligniteit van de tractus
Digestivus
Ulcus pepticum met evt bloeding of perforatie
Vasculair Dissectie of ruptuur van abdominale aorta
Acute mesenteriale ischemie
Urologisch Urolithiasis
Pyelonefritis
Epididymitis/orchitis/torsio testis
UWI
Acute blaasretentie
Hydronefrose
Gynaecologisch Endometriose
Ovulatiepijn
Pelvic Inflammatory Disease (PID)
Ovariumtumor
Cervix- of uteruscarcinoom
, Obstretisch EUG
Dreigende of beginnende miskraam
Buikwand Rectushematoom
Contusie buikwand
Ingeklemde hernia (bijvoorbeeld inguinalis)
Neurogeen Abdominale migraine
Herpes zoster
Toxisch, metabool of endocrien Bijwerkingen van medicament
Alcoholabusus
Intoxicatie met zware metalen
Hypercalciëmie
Acute porfyrie
Diabetische keto-acidose
Hematologisch Sikkelcelcrisis
Cardiaal Myocardinfarct
Angina pectoris
Pericarditis
Pulmonaal Pneumothorax
Pneumonie
Pleuritis
Longembolie
Pleurodynie
Psychogeen Nerveus-functionele klacht
Depressie
Somatisatie
Overige zaken Splenomegalie
Congestieve hepatomegalie
Lymfadenitis mesenterialis
Perihepatitis
BUIKKLACHTEN
LEERDOELEN
De student:
kent het klinisch beeld van de volgende ziektebeelden uit de kernset patiëntproblemen:
appendicitis, diverticulitis en gastro-enteritis en kan deze herkennen aan de hand van
anamnese en lichamelijk onderzoek.
kan een onderbouwde differentiaal diagnose opstellen bij acute buikklachten.
kan alarmsymptomen herkennen bij anamnese en lichamelijk onderzoek bij bovenstaande
ziektebeelden.
kent de diagnostische hulpmiddelen die ingezet kunnen worden bij bovenstaande
ziektebeelden en kan deze interpreteren.
kan globaal de behandeling benoemen van bovenstaande ziektebeelden.
ACUTE BUIKPIJN
Buikpijn ontstaat door prikkeling van sensibele zenuwen in de buik, waarbij viscerale en pariëtale vezels zijn
betrokken.
Viscerale pijn is diffuus en moeilijk te lokaliseren.
Pariëtale pijn is scherp en vaak met een vinger precies aan te geven.
Obstructie van darm, gal- en urinewegen leidt tot oprekken van de wand en contracties van glad
spierweefsel
-> leidt tot koliekpijnen.
Koliekpijn: krampende, minder gelokaliseerde pijn die intermitterend optreedt en gepaard gaat met
bewegingsdrang, misselijkheid en braken.
Komt voor bij:
o Gastro-enteritis
o Galsteenlijden of urinesteenlijden.
o Darmobstructie.
Zenuwbanen van het hart en diafragma lopen beide via de wortel C4, hierdoor kan het voorkomen dat een
myocardinfarct als bovenbuikpijn wordt waargenomen door de patiënt: referred pain.
Referred pain: pijn die op een andere plaats wordt gevoeld dan waar de pijnprikkeling plaatsvindt.
Komt voor bij:
o Ontsteking of stenen in galwegen of eileiders (EUG): pijn in schouder door diafragma
prikkeling.
o Gebarsten aneurysma aortae abdominalis, pancreatitis of uclus duodeni: pijn uitstralend
naar rug.
o Niersteen of hernia inguinalis: puin uitstralend naar onderbuik, lies of dijbeen.
,Tabel 2. Oorzaken van acute buikpijn naar orgaansysteem
Gastro-intestinaal Acute appendicitis
Acute cholecystitis
Galstenen
PDS
Acute gastritis
Acute hepatitis
Diverticulosis/itis
Acute pancreatitis
M. Crohn
Obstipatie
Gastro-enteritis
Obstructie dunne darm door hernia, tumor,
intussussceptie, volvulus, torsie
Maligniteit van de tractus
Digestivus
Ulcus pepticum met evt bloeding of perforatie
Vasculair Dissectie of ruptuur van abdominale aorta
Acute mesenteriale ischemie
Urologisch Urolithiasis
Pyelonefritis
Epididymitis/orchitis/torsio testis
UWI
Acute blaasretentie
Hydronefrose
Gynaecologisch Endometriose
Ovulatiepijn
Pelvic Inflammatory Disease (PID)
Ovariumtumor
Cervix- of uteruscarcinoom
, Obstretisch EUG
Dreigende of beginnende miskraam
Buikwand Rectushematoom
Contusie buikwand
Ingeklemde hernia (bijvoorbeeld inguinalis)
Neurogeen Abdominale migraine
Herpes zoster
Toxisch, metabool of endocrien Bijwerkingen van medicament
Alcoholabusus
Intoxicatie met zware metalen
Hypercalciëmie
Acute porfyrie
Diabetische keto-acidose
Hematologisch Sikkelcelcrisis
Cardiaal Myocardinfarct
Angina pectoris
Pericarditis
Pulmonaal Pneumothorax
Pneumonie
Pleuritis
Longembolie
Pleurodynie
Psychogeen Nerveus-functionele klacht
Depressie
Somatisatie
Overige zaken Splenomegalie
Congestieve hepatomegalie
Lymfadenitis mesenterialis
Perihepatitis
