Verbintenissenrecht
Hoofdstuk 1 Plaatsbepaling
Verbintenis: vermogensrechtelijke relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de ene partij
verplicht is tot een prestatie, waarop de andere partij recht heeft.
Verplicht bent om te doen of laten -> prestatie -> op geld waardeerbaar
Verbintenis moet worden nagekomen (bij nakoming eindigt overeenkomst), anders aansprakelijk
voor gevolgen -> wanprestatie, tekortkoming in de nakoming
Komt tot stand uit wet of uit overeenkomst
Aanbod en aanvaarding -> daaruit moet blijken dat de wil van de partijen overeenstemt –>
wilsovereenstemming
Rechten en plichten bij overeenkomst. Schuldenaar -> Plicht. Schuldeiser -> Recht
Nalaten -> bv concurrentiebeding
Onrechtmatige daad -> schade, wettelijke aansprakelijkheid. 1 verbintenis (bv schadevergoeding)
Opzettelijk en onopzettelijk
Rechtmatige daad:
- Onverschuldigde betaling (iemand stort 2 miljoen, moet je terug storten).
- Ongerechtvaardigde verrijking (je krijgt rente over het bedrag, moet je terug storten)
- Zaakwaarneming (buurman zet nieuwe ruit als je op vakantie bent, moet je betalen)
Publiekrecht: tussen overheid en burgers
Goederenrecht: relatie van persoon tussen zijn goederen
Boek 3: basisregels rond rechtshandelingen (aanbod en aanvaarding)
Boek 5: voorwerpen (boek, fiets, huis, boot)
Boek 6: hoe overeenkomst tot stand komt, wanneer onrechtmatige daad, welke schade voor
vergoeding,.
Boek 7: arbeids, koop en ruilovereenkomst
Boek 7a: koop of afbetaling en verbruikleen
Privaatrecht beginselen:
1. Contractsvrijheid -> inhoud en werking ovk naar eigen inzicht regelen, zolang niet in strijd
met de wet
2. Pacta sunt servanda -> moet worden nagekomen
3. Vormvrijheid -> dwingend recht (mag niet van worden afgeweken) en regelend recht
(aanvullend)
4. Redelijkheid (verstand) en billijkheid (rechtsgevoel)
5. Bijzonder gaat voor algemeen
Materieel recht: inhoudelijk (recht hebben)
Formele recht: rechterlijk (hoe iemand voor de rechter krijgen), (recht halen)
,Rechtssubject: drager van rechten en plichten
In der minne schikken: geschil onderling oplossen, dus zonder rechter
Derogeren aan: afwijken van, opheffen van, opzij zetten van
Hoofdstuk 2 Rechtsfeiten
Rechtshandelingen: aanbod en aanvaarding -> brengen rechtsgevolgen -> daarom rechtsfeiten
Obligatoire overeenkomst: ovk waaruit verbintenis voortvloeit
Meerzijdige rechtshandeling: twee partijen voor nodig -> beide verplichting: wederkerige
overeenkomst
Niet- wederkerige ovk of eenzijdige rechtshandeling: schenking (één partij heeft verplichting)
Rechtsfeiten: Onrechtmatige daad en rechtmatige daad -> wil is niet van belang, ontstaat uit de wet
Feitelijke handeling: je rijd in op auto, daaruit ontstaat verbintenis (schade betalen).
Feitelijke handeling, omdat er rechtsgevolg is. Er is geen op rechtsgevolg gerichte wil nodig.
Blote rechtsfeit: bv geboorte
Rechtshandeling art. 3:33 BW
Rechtsgevolg: verandering in rechtspositie (art. 3:33 BW) -> geheel aan rechten en verplichtingen op
bepaald moment.
Wanneer vormvereiste geld en de het niet in deze vorm wordt verricht -> nietig
Rechtsgevolg: geval dat door het recht aan bepaalde feiten of handelingen wordt
verbonden en bestaat uit een wijziging in rechtspositie
Rechtsfeit: feit waaraan meerdere rechtsgevolgen zijn verbonden
Wederkerige ovk: ovk waarbij beide partijen een verbintenis op zich nemen
Feitelijke handeling: handeling zonder beoogd rechtsgevolg
Rechtspositie: geheel aan rechten en verplichtingen van een rechtssubject
Nietigheid: situatie waarin het recht een verrichte handeling niet erkent
Onderhandse akte: schriftelijke stuk dat tussen partijen onderling wordt gemaakt
Juncto: in verbinding met
Vernietigbaarheid: situatie waarin een verrichte rechtshandeling vatbaar is voor vernietiging,
waardoor achteraf de nietigheid kan worden ingeroepen
Rechtshandeling: een handeling waardoor een beoogd rechtsgevolg intreedt of kan intreden
Gerechte rechtshandeling: eenzijdige rechtshandeling die is gericht tot een bepaald
persoon/personen en deze moet hebben bereikt om haar werking te hebben (3:37 lid 3 BW)
Niet- wederkerige ovk: ovk waarbij slechts één van de partijen een verplichting op zich
neemt, ook wel eenzijdige ovk
Hoofdstuk 3 Wilsontbreken, nietigheid en vernietigbaarheid
Wilsontbreken: wil en verklaring komen niet overeen, art 3:33 BW.
Dubbele grondslag van de rechtshandeling:
- Wil en verklaring moeten overeen komen;
- Gerechtvaardigd vertrouwen.
Geen sprake van wilsontbreken, wanneer geestelijke gestoorde o.i.v.v. stoornis iets verkalart, wat hij
zonder de invloed van de stoornis, niet zou hebben gewild. -> wel wil
Art 3:34 -> bij een verklaring onder invloed, de wil geacht wordt te ontbreken -> rechtsvermoeden.
Nietige rechtshandeling: geen rechtshandeling -> heeft voor het recht nooit bestaan
, Vernietigbare rechtshandeling: kan tijdelijk bestaan, na vernietiging ook nietig -> met
terugwerkende kracht nooit bestaan.
Probleemsituaties:
- Wilsontbreken -> geen rechtshandeling, 3:33 tenzij 3:35 van toepassing is
- In strijd met openbare wet, openbare orde of goede zeden -> 3:40 -> Nietig
- Handelingsonbevoegdheid ->3:43, nietig
- Wilsgebreken:
- Bedrog -> 3:44 Vernietigbaar
- Bedreiging -> 3:44 Vernietigbaar
- Misbruik van omstandigheden -> 3:44 Vernietigbaar
- Dwaling -> 6:228 Vernietigbaar
- Handelingsonbekwaamheid
- Minderjarigheid ->1:234 jo 3:32 Vernietigbaar
- Curatele ->1:281 jo 3:32 Vernietigbaar
- Actio Pauliana -> 3:45 Vernietigbaar
Vernietigbaar door: buitengerechtelijke verklaring of rechterlijke uitspraak (3:49 BW)
Na vernietiging -> rechtshandeling nooit bestaan (3:53 BW)
Teruggevorderd door: onverschuldigde betaling, eventueel door ongerechtvaardigde verrijking
Vertrouwensbeginsel: het ( voor wat betreft de regels rond rechtshandeling) in artikel
3:35BW vastgelegde beginsel dat iemand die in gerechtvaardigd vertrouwen afgaat op de inhoud van
een verklaring van een ander, wordt beschermd
Gerechtvaardigd vertrouwen: een op redelijke gronden gewekte verwachting ->
vertrouwensbeginsel 3:35 BW
Curatele: Rechtstoestand van meerderjarige, die wegens lichamelijke of
geestelijke oorzaken zelf niet meer in staat is, door de rechter handelingsonbekwaam is verklaard en
waarin een curator is benoemd zijn belangen te behartigen. Art 1:378 BW
Rechtsvermoeden: Wettelijk vermoeden waardoor een bepaald feit door een rechter als
vaststaand zal worden aangenomen, tenzij de tegenpartij het bewijs levert dat dit niet juist is
Primaat van de wil: Uitdrukking die inhoudt dat de wetgever, alleen een rechtshandeling
aanwezig acht als er ook een overeenstemmende wil is
Codificatie: Het vastleggen van in de rechtspraak ontstane regels in de wet
Wilsontbreken: Wel verklaring is, maar geen overeenstemmende wil
Wilsgebreken: Wil onder invloed van dusdanige bijzondere omstandigheid is
gevormd, dat de wetgever de mogelijkheid van vernietiging heeft opengesteld
Bedreiging: Het op onrechtmatige wijze een ander met enig nadeel in persoon of
goed bedreigen met als doen hem, of een ander, tot het verrichten van een rechtshandeling te
bewegen
Bedrog: Iemand bewegen tot het verrichten van een rechtshandeling door
hem opzettelijk een onjuiste mededeling te doen, of mededeling achter te houden
Dwaling: Situatie waarin OVK o.i.v.v. verkeerde voorstelling van zaken tot
stand komt. Eisen vernietigbaarheid: 6:228 BW
Handelingsbekwaamheid: Bekwaamheid van NP om zelfstandig onaantastbare
rechtshandelingen te verrichten
Handelingsonbekwaamheid: Onbekwaamheid van NP om zelfstandig onaantastbare
rechtshandelingen te verrichten
Hoofdstuk 1 Plaatsbepaling
Verbintenis: vermogensrechtelijke relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de ene partij
verplicht is tot een prestatie, waarop de andere partij recht heeft.
Verplicht bent om te doen of laten -> prestatie -> op geld waardeerbaar
Verbintenis moet worden nagekomen (bij nakoming eindigt overeenkomst), anders aansprakelijk
voor gevolgen -> wanprestatie, tekortkoming in de nakoming
Komt tot stand uit wet of uit overeenkomst
Aanbod en aanvaarding -> daaruit moet blijken dat de wil van de partijen overeenstemt –>
wilsovereenstemming
Rechten en plichten bij overeenkomst. Schuldenaar -> Plicht. Schuldeiser -> Recht
Nalaten -> bv concurrentiebeding
Onrechtmatige daad -> schade, wettelijke aansprakelijkheid. 1 verbintenis (bv schadevergoeding)
Opzettelijk en onopzettelijk
Rechtmatige daad:
- Onverschuldigde betaling (iemand stort 2 miljoen, moet je terug storten).
- Ongerechtvaardigde verrijking (je krijgt rente over het bedrag, moet je terug storten)
- Zaakwaarneming (buurman zet nieuwe ruit als je op vakantie bent, moet je betalen)
Publiekrecht: tussen overheid en burgers
Goederenrecht: relatie van persoon tussen zijn goederen
Boek 3: basisregels rond rechtshandelingen (aanbod en aanvaarding)
Boek 5: voorwerpen (boek, fiets, huis, boot)
Boek 6: hoe overeenkomst tot stand komt, wanneer onrechtmatige daad, welke schade voor
vergoeding,.
Boek 7: arbeids, koop en ruilovereenkomst
Boek 7a: koop of afbetaling en verbruikleen
Privaatrecht beginselen:
1. Contractsvrijheid -> inhoud en werking ovk naar eigen inzicht regelen, zolang niet in strijd
met de wet
2. Pacta sunt servanda -> moet worden nagekomen
3. Vormvrijheid -> dwingend recht (mag niet van worden afgeweken) en regelend recht
(aanvullend)
4. Redelijkheid (verstand) en billijkheid (rechtsgevoel)
5. Bijzonder gaat voor algemeen
Materieel recht: inhoudelijk (recht hebben)
Formele recht: rechterlijk (hoe iemand voor de rechter krijgen), (recht halen)
,Rechtssubject: drager van rechten en plichten
In der minne schikken: geschil onderling oplossen, dus zonder rechter
Derogeren aan: afwijken van, opheffen van, opzij zetten van
Hoofdstuk 2 Rechtsfeiten
Rechtshandelingen: aanbod en aanvaarding -> brengen rechtsgevolgen -> daarom rechtsfeiten
Obligatoire overeenkomst: ovk waaruit verbintenis voortvloeit
Meerzijdige rechtshandeling: twee partijen voor nodig -> beide verplichting: wederkerige
overeenkomst
Niet- wederkerige ovk of eenzijdige rechtshandeling: schenking (één partij heeft verplichting)
Rechtsfeiten: Onrechtmatige daad en rechtmatige daad -> wil is niet van belang, ontstaat uit de wet
Feitelijke handeling: je rijd in op auto, daaruit ontstaat verbintenis (schade betalen).
Feitelijke handeling, omdat er rechtsgevolg is. Er is geen op rechtsgevolg gerichte wil nodig.
Blote rechtsfeit: bv geboorte
Rechtshandeling art. 3:33 BW
Rechtsgevolg: verandering in rechtspositie (art. 3:33 BW) -> geheel aan rechten en verplichtingen op
bepaald moment.
Wanneer vormvereiste geld en de het niet in deze vorm wordt verricht -> nietig
Rechtsgevolg: geval dat door het recht aan bepaalde feiten of handelingen wordt
verbonden en bestaat uit een wijziging in rechtspositie
Rechtsfeit: feit waaraan meerdere rechtsgevolgen zijn verbonden
Wederkerige ovk: ovk waarbij beide partijen een verbintenis op zich nemen
Feitelijke handeling: handeling zonder beoogd rechtsgevolg
Rechtspositie: geheel aan rechten en verplichtingen van een rechtssubject
Nietigheid: situatie waarin het recht een verrichte handeling niet erkent
Onderhandse akte: schriftelijke stuk dat tussen partijen onderling wordt gemaakt
Juncto: in verbinding met
Vernietigbaarheid: situatie waarin een verrichte rechtshandeling vatbaar is voor vernietiging,
waardoor achteraf de nietigheid kan worden ingeroepen
Rechtshandeling: een handeling waardoor een beoogd rechtsgevolg intreedt of kan intreden
Gerechte rechtshandeling: eenzijdige rechtshandeling die is gericht tot een bepaald
persoon/personen en deze moet hebben bereikt om haar werking te hebben (3:37 lid 3 BW)
Niet- wederkerige ovk: ovk waarbij slechts één van de partijen een verplichting op zich
neemt, ook wel eenzijdige ovk
Hoofdstuk 3 Wilsontbreken, nietigheid en vernietigbaarheid
Wilsontbreken: wil en verklaring komen niet overeen, art 3:33 BW.
Dubbele grondslag van de rechtshandeling:
- Wil en verklaring moeten overeen komen;
- Gerechtvaardigd vertrouwen.
Geen sprake van wilsontbreken, wanneer geestelijke gestoorde o.i.v.v. stoornis iets verkalart, wat hij
zonder de invloed van de stoornis, niet zou hebben gewild. -> wel wil
Art 3:34 -> bij een verklaring onder invloed, de wil geacht wordt te ontbreken -> rechtsvermoeden.
Nietige rechtshandeling: geen rechtshandeling -> heeft voor het recht nooit bestaan
, Vernietigbare rechtshandeling: kan tijdelijk bestaan, na vernietiging ook nietig -> met
terugwerkende kracht nooit bestaan.
Probleemsituaties:
- Wilsontbreken -> geen rechtshandeling, 3:33 tenzij 3:35 van toepassing is
- In strijd met openbare wet, openbare orde of goede zeden -> 3:40 -> Nietig
- Handelingsonbevoegdheid ->3:43, nietig
- Wilsgebreken:
- Bedrog -> 3:44 Vernietigbaar
- Bedreiging -> 3:44 Vernietigbaar
- Misbruik van omstandigheden -> 3:44 Vernietigbaar
- Dwaling -> 6:228 Vernietigbaar
- Handelingsonbekwaamheid
- Minderjarigheid ->1:234 jo 3:32 Vernietigbaar
- Curatele ->1:281 jo 3:32 Vernietigbaar
- Actio Pauliana -> 3:45 Vernietigbaar
Vernietigbaar door: buitengerechtelijke verklaring of rechterlijke uitspraak (3:49 BW)
Na vernietiging -> rechtshandeling nooit bestaan (3:53 BW)
Teruggevorderd door: onverschuldigde betaling, eventueel door ongerechtvaardigde verrijking
Vertrouwensbeginsel: het ( voor wat betreft de regels rond rechtshandeling) in artikel
3:35BW vastgelegde beginsel dat iemand die in gerechtvaardigd vertrouwen afgaat op de inhoud van
een verklaring van een ander, wordt beschermd
Gerechtvaardigd vertrouwen: een op redelijke gronden gewekte verwachting ->
vertrouwensbeginsel 3:35 BW
Curatele: Rechtstoestand van meerderjarige, die wegens lichamelijke of
geestelijke oorzaken zelf niet meer in staat is, door de rechter handelingsonbekwaam is verklaard en
waarin een curator is benoemd zijn belangen te behartigen. Art 1:378 BW
Rechtsvermoeden: Wettelijk vermoeden waardoor een bepaald feit door een rechter als
vaststaand zal worden aangenomen, tenzij de tegenpartij het bewijs levert dat dit niet juist is
Primaat van de wil: Uitdrukking die inhoudt dat de wetgever, alleen een rechtshandeling
aanwezig acht als er ook een overeenstemmende wil is
Codificatie: Het vastleggen van in de rechtspraak ontstane regels in de wet
Wilsontbreken: Wel verklaring is, maar geen overeenstemmende wil
Wilsgebreken: Wil onder invloed van dusdanige bijzondere omstandigheid is
gevormd, dat de wetgever de mogelijkheid van vernietiging heeft opengesteld
Bedreiging: Het op onrechtmatige wijze een ander met enig nadeel in persoon of
goed bedreigen met als doen hem, of een ander, tot het verrichten van een rechtshandeling te
bewegen
Bedrog: Iemand bewegen tot het verrichten van een rechtshandeling door
hem opzettelijk een onjuiste mededeling te doen, of mededeling achter te houden
Dwaling: Situatie waarin OVK o.i.v.v. verkeerde voorstelling van zaken tot
stand komt. Eisen vernietigbaarheid: 6:228 BW
Handelingsbekwaamheid: Bekwaamheid van NP om zelfstandig onaantastbare
rechtshandelingen te verrichten
Handelingsonbekwaamheid: Onbekwaamheid van NP om zelfstandig onaantastbare
rechtshandelingen te verrichten
