Jodendom | Samenvatting | Godsdiensten | Minor Spirit

Jodendom | Hoofdstuk 1 en 2

Hoofdstuk 1
1.1 Een joods verhaal over waarom de mens er is
Mensbeeld van het Jodendom
Vragen naar een mensbeeld is iets wat je kunt verwachten van filosofen of theologen –
wetenschappers die op zoek zijn naar ideeën, begripsverheldering en concepten op een manier die
vaak ver van het dagelijkse leven staat.

In het Jodendom staan mensen stil bij het leven en de details daarvan, zoals maaltijden, vieringen en
gebruiken. Grote vragen kunnen alleen benaderd worden vanaf het kleine, praktische leven.
Het bestuderen van religieuze teksten en de bronnen maken ook een belangrijk deel uit van de
Joodse traditie. De gedachtegang daar achter: een mens blijft altijd een leerling.
De Joodse teksten kennen niet alleen uitleg of betoog, maar ook verhalen.
Midrasj  een mondeling overlevering  een verhaal dat steeds weer wordt doorverteld.
Pagina 14 van het boek  verhaal over de betekenis van de schepping van de mens door God
Dit verhaal is een van de beelden die de Joodse traditie vormt over het ontstaan van de wereld en de
mens. Het laat opvattingen zien die steeds in het denken binnen het Jodendom terugkomen.
Bijvoorbeeld gedachten als: God schept als een architect de wereld volgens de patronen uit de Tora.
De mens geeft hij vrijheid mee. En om deze wereld en de mens tijd, ruimte en beweging te geven
trekt God zich terug. God geeft zijn eenheid op, als een geschenk aan de wereld en de mens.
Tora  afgeleid van de TeNaCh, bevat 613 wetten verdeeld over 5 boeken.
TeNaCh  het oude testament

Tsimtsoem  God geeft zijn eenheid op, als een geschenk aan de wereld en de “vrije” mens. Dit is
het oerbeginsel bij het scheppen van iets. Iets wordt niet persé vanuit het niets geschapen, maar wel
vanuit een hele andere orde. Hierdoor ontstaan er verschillen, zoals: goed/kwaad, man/vrouw,
licht/donker.
Joods denken dwingt je om in beweging te blijven, je niet vast te pinnen op één visie/mening. Door
commentaar op commentaar komt God ook in bovenstaand verhaal in twee daglichten te staan:
1. God heeft zich teruggetrokken uit zijn eenheid en uit zijn almacht om mensen hun vrijheid te
geven;
2. Dit is onmogelijk, almachtig blijft almachtig, alleen kunnen wij de zin en bedoeling van
vrijheid niet begrijpen.

Wel of niet geloven p.15, verhalen over hoe Joden ‘geloven’
Shoah = holocaust  voor veel tweede- en derde generatie naoorlogse joden een reden om niet
meer te kunnen en willen geloven in God omdat hij zo veel leed heeft toegelaten.
Mezoezah  het doosje aan de deurpost met daarin een tekst uit de Tora.
Rabbijn  een Joodse geleerde die een expert is op het gebied van de Halacha, de Joodse wet.
Elisa Klapheck  werkzaam als (eerste vrouwelijke) Rabbijn in Nederland
Jesjiva  Talmoed Hogeschool
Talmoed  Op de TeNaCh na, het belangrijkste boek in het Jodendom

Jodendom is een persoonlijke verhouding tot God. Tegelijkertijd zeggen de geïnterviewden vaak: ‘Het
enige wat ons joden werkelijk bindt, zijn onze gebruiken en dat wat niet verandert: de Tora.’ Dit
steeds terugkerende geluid stelt drie centrale vragen. ‘Wie is jood?’ ‘Wat is de Tora (de brontekst),
en wat vertelt die ons?’ ‘Wat is de betekenis van de joodse gebruiken?’.

, Wie is Jood? Biologische-, historische- en spirituele aard
- Biologische aard  Terug te vinden in de Orthodox-Joodse traditie: Moeder Jood = kind Jood, in
verband met de bloedband. In progressieve Joodse gemeenschappen worden Vaderjoden inmiddels
wel als joods erkend, maar alleen onder de voorwaarde dat de Vaderjood:
- Participeert in de joodse gemeenschap;
- De markante Joodse rituelen van de levenscyclus volgt.
Het gaat niet om het aannemen van een geloof, maar om een joodse manier van leven, leven volgens
de joodse gebruiken en deelnemen aan joods leren dat je via voorleven is doorgegeven.

Bij strikt orthodoxen kan dat sowieso niet, omdat die niet afwijken van de definitie die zegt dat alleen
het hebben van een Joodse moeder bepaalt of je Joods bent. Onder bepaalde voorwaarden kan een
niet-Jood ook Joods worden in de orthodoxe traditie, maar dat kan alleen als hij of zij zich
committeert aan de Joodse leefstijl.

Mieneke Milgram ziet zichzelf als Torajood, dat wil zeggen dat haar Joodszijn bepaald is door haar
biologische achtergrond plus door het feit dat ze de voorschriften uit de Tora en Talmoed tot in detail
probeert na te leven.

- Historische aard  De term “jood”, jehoedi, komt van de naam Juda, een zoon van de aartsvader
Jacob. In die naam zit het Hebreeuwse woord “danken” of “loven”. Diegene die gelukkig is en door
de manier waarop hij in het leven staat dankbaarheid betoont aan God, is diegene waarover wordt
gesproken als de Tora het heeft over “jood”. Dat kan iedereen betreffen.
Volgens Mock betekend het woord Jood: “hij die van Judea komt”. Voorheen was dat alleen een
geografische bepaling, maar sinds de diaspora (de verspreiding van het Joodse volk over andere
landen), kan “jood” die betekenis niet meer hebben. Omdat het jodendom geen geografische basis
meer had, kreeg het de basis uitsluitend in de definitie van volk. Deze koppeling van de joodse religie
aan een volk blijft een lastig punt in het jodendom. Je kunt dus wel definiëren wie jood is, maar het
blijft afhankelijk van welke betekenis je eraan geeft.

- Spirituele aard  ?

Waarom gemeenschappen van praktiserende joden vaak zo gesloten zijn
- Cursussen voor Joodse studie of workshops zijn soms alleen toegankelijk voor
Halachische Joden  personen met een joodse moeder of toegetreden tot het
jodendom
- Praktiserende levensstijl: Het Jodendom is sterk verbonden met de Joodse levenspraktijk.
Studie van joodse teksten kan bijna niet los worden gezien van de praktijk, van het
ernaar leven
- Sociologisch aspect: Mensen met eenzelfde levensstijl zoeken elkaar nou eenmaal graag
op
- Historisch aspect: Joden hebben elkaar vooral opgezocht in samenlevingen waar ze een
minderheid vormden, waar een sterk antisemitisme heerste en waar joden geen positief
beeld kregen van de omringende gemeenschappen. Om die reden verkeerden ze liever in
hun eigen gemeenschap. De joodse religie is wel bestand tegen een ideeënstrijd, maar in
de praktijk niet tegen een machtsstrijd met de omgeving waarin zij een minderheid
vormen.
- Biologisch aspect: Het gaat om met wie je trouwt. Daar zit toch nog het volkskarakter in,
de wens tot het voorbestaan van het joodse volk.