IGW Samenvatting
Psychology: The Science of Mind and Behaviour, Holt et al. (5e)
Hoofdstuk 1
De natuur van psychologie
● Veel concepten die we als vanzelfsprekend beschouwen, zoals kindertijd, zijn sociale
constructies. Het erkennen hiervan stelt ons in staat ze anders en duidelijker waar te
nemen.
● Psychologie is een toegepaste wetenschap in die zin dat het werk dat we doen in de
wereld kan worden toegepast en de impact ervan gemeten. De theorieën die in onze
labs worden geconstrueerd en het voorlopige werk dat wordt gedaan kunnen worden
beschreven als ‘basis’ wetenschap, hoewel het werk vaak verre van basis is!
● Klassiek werk, hoewel een hele tijd geleden gedaan, is krachtig illustratief en vaak
het beste voorbeeld om te gebruiken in ons begrip van concepten. Verwerp iets niet
alleen omdat het in het verleden is gedaan.
Perspectieven op gedrag
● Factoren die gedrag beïnvloeden kunnen worden geordend onder drie brede kopjes.
Deze ‘niveaus’ kunnen ons helpen om over het probleem na te denken vanuit
verschillende invalshoeken. Het biologische niveau onderzoekt hoe
hersenprocessen, hormonale en genetische invloeden en evolutionaire
aanpassingen ten grondslag liggen aan gedrag. Het psychologische niveau richt zich
op mentale processen en psychologische motieven, en hoe deze gedrag
beïnvloeden. Het omgevingsniveau onderzoekt fysieke en sociale prikkels,
waaronder culturele factoren, die ons gedrag en onze gedachten vormgeven.
● Om gedrag te begrijpen bewegen we ons vaak heen en weer tussen deze
analyseniveaus. Zo worden we als kinderen voor het eerst blootgesteld aan culturele
normen, en die normen weerspiegelen een kenmerk van onze omgeving. Zodra we
normen echter als de onze overnemen, worden ze onderdeel van ons wereldbeeld
en vertegenwoordigen ze nu het psychologische analysekader.
● Biologische, psychologische en omgevingsfactoren dragen bij aan depressie. Deze
factoren kunnen ook op elkaar inwerken. Een milde tegenslag kan depressie
uitlokken bij iemand met een sterke biologische aanleg voor depressie, terwijl iemand
met een zwakke biologische aanleg mogelijk pas depressief wordt na het doormaken
van een ernstige tegenslag.
,Psychologie tegenwoordig
● Tegenwoordig is psychologie zichtbaar in een aantal gebieden van ons leven.
Misschien zijn de meest voor de hand liggende gebieden die waarin gedrag wordt
aangemoedigd of veranderd.
● Psychologie afgestudeerden werken niet alleen in ‘duidelijk psychologische’ functies.
Het vak is enorm bruikbaar in een groot aantal beroepen.
● Psychologie volgt, net als andere disciplines, bepaalde ‘trends’, en de populariteit
van de verschillende benaderingen neemt toe en af. Ze zijn allemaal van nut voor
ons bredere begrip van het vak en bieden ons een waardevol alternatief perspectief
wanneer we nadenken over de psychologie van een specifiek probleem.
,Hoorcollege intro
Diverse subdisciplines
● Ontwikkelingspsychologie → hoe ontwikkelen we ons van pasgeboren baby tot
volwassene, ons gedrag, onze cognities, ons moreel handelen.
● Klinische psychologie → begrijpen en behandelen van mentale problematiek.
● Neuropsychologie → functioneren van de hersenen en hoe dat van invloed is op
onze ervaringen en ons gedrag (ook een klinische component).
● Cognitieve psychologie → processen van waarneming en beslissen.
● Medische psychologie → hoe mensen met medische problematiek omgaan met hun
behandeling en ontwikkelen naar trauma wat ze mogelijk ervaren.
● Gezondheidspsychologie → theorie en onderzoek rondom het welzijn van mensen
en het gezondheidsgerelateerde gedrag van mensen
● Sociale psychologie → hoe ons gedrag gestuurd wordt en de invloed van sociale
factoren in onze omgeving, hoe groepen zich tot elkaar verhouden, hoe sociale
normen doorwerken
● Arbeids- en organisatiepsychologie → inrichting van de werkplek en het functioneren
van mensen op het werk, balans tussen werkdruk en beloningen in de zin van
erkenning die mensen voor het werk krijgen, en welke effecten dat heeft op ons
welzijn.
Individu vs omgeving
● Focus van de psychologie ligt op het individu, maar: het belang van de omgeving
wordt onderkent.
● Er is ook aandacht voor de invloed van biologische factoren.
● De aandacht voor de rol van verklarende factoren verschilt per:
○ Deelgebied/subdiscipline
○ Aspect van het functioneren
, Perspectieven op gedrag
● Biologisch perspectief
○ Visie op de aard van de mens: de mens wordt gestuurd door biologische
processen.
○ Oorzaken van gedrag: i. genetische en evolutionaire invloeden ii. hersen- en
biochemische processen.
○ Mensbeeld: de biologisch geprogrammeerde mens.
● Psychodynamisch perspectief
○ Visie op de aard van de mens: de mens wordt gecontroleerd door innerlijke
processen.
○ Oorzaken van gedrag: i. onbewuste motieven, conflicten en verdedigingen ii.
ervaringen uit de vroege jeugd.
○ Mensbeeld: de irrationele mens.
● Behavioristisch perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens wordt gevormd door de omgeving.
○ Oorzaken van gedrag: i. eerdere leerervaringen ii. stimuli en consequenties
voor gedrag in de omgeving.
○ Mensbeeld: de extern bepaalde mens.
● Cognitivistisch perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens is een denker en denken stuurt
gedrag.
○ Oorzaken van gedrag: i. waarnemingen, aandacht en geheugen ii. gedachtes,
waarnemingen en plannen.
○ Mensbeeld: de beperkt rationele mens.
● Humanistisch perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens is een vrij wezen dat streeft naar
zelfactualisatie.
○ Oorzaken van gedrag: i. vrije wil, keuze en aangeboren drijfveren voor
zelfactualisatie ii. zoeken naar persoonlijke betekenis van het bestaan.
○ Mensbeeld: de goede en verantwoordelijke mens.
● Sociocultureel perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens is een sociaal wezen ingebed in een
cultuur.
○ Oorzaken van gedrag: i. sociale invloeden, waaronder normen ii. sociale
interacties en groepsprocessen.
○ Mensbeeld: de cultureel gesocialiseerde mens.
Psychology: The Science of Mind and Behaviour, Holt et al. (5e)
Hoofdstuk 1
De natuur van psychologie
● Veel concepten die we als vanzelfsprekend beschouwen, zoals kindertijd, zijn sociale
constructies. Het erkennen hiervan stelt ons in staat ze anders en duidelijker waar te
nemen.
● Psychologie is een toegepaste wetenschap in die zin dat het werk dat we doen in de
wereld kan worden toegepast en de impact ervan gemeten. De theorieën die in onze
labs worden geconstrueerd en het voorlopige werk dat wordt gedaan kunnen worden
beschreven als ‘basis’ wetenschap, hoewel het werk vaak verre van basis is!
● Klassiek werk, hoewel een hele tijd geleden gedaan, is krachtig illustratief en vaak
het beste voorbeeld om te gebruiken in ons begrip van concepten. Verwerp iets niet
alleen omdat het in het verleden is gedaan.
Perspectieven op gedrag
● Factoren die gedrag beïnvloeden kunnen worden geordend onder drie brede kopjes.
Deze ‘niveaus’ kunnen ons helpen om over het probleem na te denken vanuit
verschillende invalshoeken. Het biologische niveau onderzoekt hoe
hersenprocessen, hormonale en genetische invloeden en evolutionaire
aanpassingen ten grondslag liggen aan gedrag. Het psychologische niveau richt zich
op mentale processen en psychologische motieven, en hoe deze gedrag
beïnvloeden. Het omgevingsniveau onderzoekt fysieke en sociale prikkels,
waaronder culturele factoren, die ons gedrag en onze gedachten vormgeven.
● Om gedrag te begrijpen bewegen we ons vaak heen en weer tussen deze
analyseniveaus. Zo worden we als kinderen voor het eerst blootgesteld aan culturele
normen, en die normen weerspiegelen een kenmerk van onze omgeving. Zodra we
normen echter als de onze overnemen, worden ze onderdeel van ons wereldbeeld
en vertegenwoordigen ze nu het psychologische analysekader.
● Biologische, psychologische en omgevingsfactoren dragen bij aan depressie. Deze
factoren kunnen ook op elkaar inwerken. Een milde tegenslag kan depressie
uitlokken bij iemand met een sterke biologische aanleg voor depressie, terwijl iemand
met een zwakke biologische aanleg mogelijk pas depressief wordt na het doormaken
van een ernstige tegenslag.
,Psychologie tegenwoordig
● Tegenwoordig is psychologie zichtbaar in een aantal gebieden van ons leven.
Misschien zijn de meest voor de hand liggende gebieden die waarin gedrag wordt
aangemoedigd of veranderd.
● Psychologie afgestudeerden werken niet alleen in ‘duidelijk psychologische’ functies.
Het vak is enorm bruikbaar in een groot aantal beroepen.
● Psychologie volgt, net als andere disciplines, bepaalde ‘trends’, en de populariteit
van de verschillende benaderingen neemt toe en af. Ze zijn allemaal van nut voor
ons bredere begrip van het vak en bieden ons een waardevol alternatief perspectief
wanneer we nadenken over de psychologie van een specifiek probleem.
,Hoorcollege intro
Diverse subdisciplines
● Ontwikkelingspsychologie → hoe ontwikkelen we ons van pasgeboren baby tot
volwassene, ons gedrag, onze cognities, ons moreel handelen.
● Klinische psychologie → begrijpen en behandelen van mentale problematiek.
● Neuropsychologie → functioneren van de hersenen en hoe dat van invloed is op
onze ervaringen en ons gedrag (ook een klinische component).
● Cognitieve psychologie → processen van waarneming en beslissen.
● Medische psychologie → hoe mensen met medische problematiek omgaan met hun
behandeling en ontwikkelen naar trauma wat ze mogelijk ervaren.
● Gezondheidspsychologie → theorie en onderzoek rondom het welzijn van mensen
en het gezondheidsgerelateerde gedrag van mensen
● Sociale psychologie → hoe ons gedrag gestuurd wordt en de invloed van sociale
factoren in onze omgeving, hoe groepen zich tot elkaar verhouden, hoe sociale
normen doorwerken
● Arbeids- en organisatiepsychologie → inrichting van de werkplek en het functioneren
van mensen op het werk, balans tussen werkdruk en beloningen in de zin van
erkenning die mensen voor het werk krijgen, en welke effecten dat heeft op ons
welzijn.
Individu vs omgeving
● Focus van de psychologie ligt op het individu, maar: het belang van de omgeving
wordt onderkent.
● Er is ook aandacht voor de invloed van biologische factoren.
● De aandacht voor de rol van verklarende factoren verschilt per:
○ Deelgebied/subdiscipline
○ Aspect van het functioneren
, Perspectieven op gedrag
● Biologisch perspectief
○ Visie op de aard van de mens: de mens wordt gestuurd door biologische
processen.
○ Oorzaken van gedrag: i. genetische en evolutionaire invloeden ii. hersen- en
biochemische processen.
○ Mensbeeld: de biologisch geprogrammeerde mens.
● Psychodynamisch perspectief
○ Visie op de aard van de mens: de mens wordt gecontroleerd door innerlijke
processen.
○ Oorzaken van gedrag: i. onbewuste motieven, conflicten en verdedigingen ii.
ervaringen uit de vroege jeugd.
○ Mensbeeld: de irrationele mens.
● Behavioristisch perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens wordt gevormd door de omgeving.
○ Oorzaken van gedrag: i. eerdere leerervaringen ii. stimuli en consequenties
voor gedrag in de omgeving.
○ Mensbeeld: de extern bepaalde mens.
● Cognitivistisch perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens is een denker en denken stuurt
gedrag.
○ Oorzaken van gedrag: i. waarnemingen, aandacht en geheugen ii. gedachtes,
waarnemingen en plannen.
○ Mensbeeld: de beperkt rationele mens.
● Humanistisch perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens is een vrij wezen dat streeft naar
zelfactualisatie.
○ Oorzaken van gedrag: i. vrije wil, keuze en aangeboren drijfveren voor
zelfactualisatie ii. zoeken naar persoonlijke betekenis van het bestaan.
○ Mensbeeld: de goede en verantwoordelijke mens.
● Sociocultureel perspectief:
○ Visie op de aard van de mens: de mens is een sociaal wezen ingebed in een
cultuur.
○ Oorzaken van gedrag: i. sociale invloeden, waaronder normen ii. sociale
interacties en groepsprocessen.
○ Mensbeeld: de cultureel gesocialiseerde mens.
