EBP
🦷 COLLEGE 1️⃣........................................................................................................................................................................................... 2
📚HOOFDSTUK 1................................................................................................................................................................................2
📚HOOFDSTUK 2................................................................................................................................................................................3
🦷 COLLEGE 2️⃣........................................................................................................................................................................................... 4
📚HOOFDSTUK 3................................................................................................................................................................................4
🎥 KENNISCLIP...................................................................................................................................................................................5
🦷 COLLEGE 3️⃣........................................................................................................................................................................................... 6
🦷 COLLEGE 4️⃣........................................................................................................................................................................................... 8
📚HOOFDSTUK 4................................................................................................................................................................................8
📚HOOFDSTUK 5................................................................................................................................................................................9
🦷 COLLEGE 5️⃣......................................................................................................................................................................................... 10
📚HOOFDSTUK 6..............................................................................................................................................................................10
🦷 COLLEGE 6️⃣......................................................................................................................................................................................... 12
📚HOOFDSTUK 7..............................................................................................................................................................................12
🦷 COLLEGE 7️⃣......................................................................................................................................................................................... 14
🎥 KENNISCLIP.................................................................................................................................................................................14
🦷 COLLEGE 8️⃣......................................................................................................................................................................................... 15
📚HOOFDSTUK 8..............................................................................................................................................................................15
📚 HOOFDSTUK 9.............................................................................................................................................................................16
🦷 COLLEGE 9️⃣......................................................................................................................................................................................... 17
🎥 KENNISCLIP.................................................................................................................................................................................17
📚 HOOFDSTUK 10...........................................................................................................................................................................18
,🦷 COLLEGE 1️⃣ Voorbeelden:
Voorbeeld 1 – Elektrische tandenborstel
Vraag achter de vraag:
📚HOOFDSTUK 1 ●
●
Is elektrisch beter dan handmatig?
Welke borstel werkt het best?
👉
EBP betekent:
je behandeling baseren op 3 dingen tegelijk:
👉 behandelvraag
1. Wetenschappelijk bewijs
→ wat blijkt uit goed onderzoek?
2. Ervaring van de zorgverlener Voorbeeld 2 – Fluoride bij kind
→ wat werkt in de praktijk? Vragen:
3. Wensen van de patiënt
→ wat wil en kan de patiënt? ● Waarom fluoride?
● Welke vormen?
📌 Het werkt alleen als alle 3 samenkomen. ● Zijn er bijwerkingen?
👉 preventievraag
Wat is bad practice?
Voorbeeld 3 – Antibioticaprofylaxe
Dat is het tegenovergestelde: Vragen:
●
●
❌
❌ Iets werkt wel, maar wordt niet gebruikt
Iets werkt niet, maar wordt tóch gedaan
● Hoe groot is het risico?
● Wat zeggen richtlijnen?
● Wat zijn voor- en nadelen?
👉 risico / behandelvraag
Bv: “We doen het al jaren zo” zonder bewijs.
Waarom is evidence based tandheelkunde nodig?
Stap 2: zoek de informatie
Omdat:
Soorten onderzoek (van simpel → sterk):
● kennis snel veroudert
● je wilt werken volgens best practice 1. Observationeel (kijken, niet ingrijpen)
● patiënten verschillen (leeftijd, gezondheid)
● je leert kritisch artikelen lezen
● cross-sectioneel → momentopname
● cohort → volgen in de tijd
● patiënt-controle → ziek vs niet ziek
Wanneer gebruik je EBP in de praktijk? 2. Interventieonderzoek
● na behandeling: “Had dit beter gekund?” ● RCT → beste bewijs bij behandelingen
● bij een patiëntvraag: “Is dit echt beter?”
● uit interesse of twijfel van de tandarts/mondhygiënist 3. Overzichtsonderzoek
●
●
systematische review/meta-analyse →
narratief overzicht → minder sterk
🔝
🔁 DE 5 STAPPEN VAN EBP 📌 Hoe hoger op de “evidence ladder”, hoe beter.
Stap 1: formuleer de vraag
Je begint altijd met een klinische vraag. Stap 3: interpreteer de uitkomsten
Soorten vragen: Je stelt jezelf vragen zoals:
● oorzaak/risico (waardoor ontstaat ziekte?) ● Hoe groot is het effect?
● diagnose (hoe stel je iets vast?) ● Is dit toeval of echt?
● preventie (hoe voorkom je iets?) ● Geldt dit ook voor mijn patiënt?
● behandeling (wat werkt het best?)
● prognose (hoe verloopt een ziekte?)
📌 Niet meteen zoeken! Eerst goed nadenken.
, Echte uitkomstmaten (belangrijk voor patiënt): Vergelijken van groepen
● pijn Absolute risicoverschil
● tandverlies
● uiterlijk ● verschil in percentages
● kwaliteit van leven
● DMFT Relatief risico
Surrogaat uitkomstmaten (indirect): ● verhouding tussen risico’s 👉 oorzaken en preventie
● plaque
● pocketdiepte
● röntgenbeeld
SE & BI
📌 Surrogaat= makkelijker meten, minder voelbaar. Standaardfout (SE)= onzekerheid van je schatting
● grote groep → kleine SE
● kleine groep → grote SE
Stap 4: breng in de praktijk
Betrouwbaarheidsinterval (BI)= gebied waar de echte
1. Definieer het probleem waarde waarschijnlijk ligt (meestal 95%)
2. Stel een duidelijke vraag
3. Zoek literatuur
4. Negeer onzin-artikelen ● groot onderzoek → smal BI (betrouwbaar)
5. Kies beste oplossing mét patiëntvoorkeuren ● klein onderzoek → breed BI (onzeker)
Stap 5: evalueer Bias
●
●
Werkt het beter dan voorheen?
Kloppen de resultaten met voorspelling? 📌
Bias = systematische fout
Bias ≠ toeval. Bias schuift resultaten één kant op
Voorbeelden:
📚HOOFDSTUK 2 ●
●
●
responsbias ( groepen reageren niet)
rapportagebias (niet eerlijk antwoorden)
waarnemersbias
● onderzoekersbias
Doel van onderzoek
● vaak in titel + inleiding 👉 “Wat willen ze weten?”
📚 PICO
Cross-sectioneel onderzoek Helpt bij zoeken:
● momentopname ● P: patiënt/probleem
● vaak enquête ● I: interventie
● meet prevalentie ● C: vergelijking
● O: outcome
Prevalentie= hoeveel mensen hebben het NU
Incidentie= hoeveel mensen krijgen het in een periode Bijvoorbeeld:
Bij kinderen met hoog cariësrisico (P),
vermindert fluoride (I)
vergeleken met geen fluoride (C)
Steekproef het aantal caviteiten (O)?
● je onderzoekt niet iedereen
● moet representatief zijn
● aselect = iedereen evenveel kans
Soorten vragen
● therapie
● diagnose
● etiologie/risico
● prognose
Elk type heeft een ander beste onderzoekstype.
🦷 COLLEGE 1️⃣........................................................................................................................................................................................... 2
📚HOOFDSTUK 1................................................................................................................................................................................2
📚HOOFDSTUK 2................................................................................................................................................................................3
🦷 COLLEGE 2️⃣........................................................................................................................................................................................... 4
📚HOOFDSTUK 3................................................................................................................................................................................4
🎥 KENNISCLIP...................................................................................................................................................................................5
🦷 COLLEGE 3️⃣........................................................................................................................................................................................... 6
🦷 COLLEGE 4️⃣........................................................................................................................................................................................... 8
📚HOOFDSTUK 4................................................................................................................................................................................8
📚HOOFDSTUK 5................................................................................................................................................................................9
🦷 COLLEGE 5️⃣......................................................................................................................................................................................... 10
📚HOOFDSTUK 6..............................................................................................................................................................................10
🦷 COLLEGE 6️⃣......................................................................................................................................................................................... 12
📚HOOFDSTUK 7..............................................................................................................................................................................12
🦷 COLLEGE 7️⃣......................................................................................................................................................................................... 14
🎥 KENNISCLIP.................................................................................................................................................................................14
🦷 COLLEGE 8️⃣......................................................................................................................................................................................... 15
📚HOOFDSTUK 8..............................................................................................................................................................................15
📚 HOOFDSTUK 9.............................................................................................................................................................................16
🦷 COLLEGE 9️⃣......................................................................................................................................................................................... 17
🎥 KENNISCLIP.................................................................................................................................................................................17
📚 HOOFDSTUK 10...........................................................................................................................................................................18
,🦷 COLLEGE 1️⃣ Voorbeelden:
Voorbeeld 1 – Elektrische tandenborstel
Vraag achter de vraag:
📚HOOFDSTUK 1 ●
●
Is elektrisch beter dan handmatig?
Welke borstel werkt het best?
👉
EBP betekent:
je behandeling baseren op 3 dingen tegelijk:
👉 behandelvraag
1. Wetenschappelijk bewijs
→ wat blijkt uit goed onderzoek?
2. Ervaring van de zorgverlener Voorbeeld 2 – Fluoride bij kind
→ wat werkt in de praktijk? Vragen:
3. Wensen van de patiënt
→ wat wil en kan de patiënt? ● Waarom fluoride?
● Welke vormen?
📌 Het werkt alleen als alle 3 samenkomen. ● Zijn er bijwerkingen?
👉 preventievraag
Wat is bad practice?
Voorbeeld 3 – Antibioticaprofylaxe
Dat is het tegenovergestelde: Vragen:
●
●
❌
❌ Iets werkt wel, maar wordt niet gebruikt
Iets werkt niet, maar wordt tóch gedaan
● Hoe groot is het risico?
● Wat zeggen richtlijnen?
● Wat zijn voor- en nadelen?
👉 risico / behandelvraag
Bv: “We doen het al jaren zo” zonder bewijs.
Waarom is evidence based tandheelkunde nodig?
Stap 2: zoek de informatie
Omdat:
Soorten onderzoek (van simpel → sterk):
● kennis snel veroudert
● je wilt werken volgens best practice 1. Observationeel (kijken, niet ingrijpen)
● patiënten verschillen (leeftijd, gezondheid)
● je leert kritisch artikelen lezen
● cross-sectioneel → momentopname
● cohort → volgen in de tijd
● patiënt-controle → ziek vs niet ziek
Wanneer gebruik je EBP in de praktijk? 2. Interventieonderzoek
● na behandeling: “Had dit beter gekund?” ● RCT → beste bewijs bij behandelingen
● bij een patiëntvraag: “Is dit echt beter?”
● uit interesse of twijfel van de tandarts/mondhygiënist 3. Overzichtsonderzoek
●
●
systematische review/meta-analyse →
narratief overzicht → minder sterk
🔝
🔁 DE 5 STAPPEN VAN EBP 📌 Hoe hoger op de “evidence ladder”, hoe beter.
Stap 1: formuleer de vraag
Je begint altijd met een klinische vraag. Stap 3: interpreteer de uitkomsten
Soorten vragen: Je stelt jezelf vragen zoals:
● oorzaak/risico (waardoor ontstaat ziekte?) ● Hoe groot is het effect?
● diagnose (hoe stel je iets vast?) ● Is dit toeval of echt?
● preventie (hoe voorkom je iets?) ● Geldt dit ook voor mijn patiënt?
● behandeling (wat werkt het best?)
● prognose (hoe verloopt een ziekte?)
📌 Niet meteen zoeken! Eerst goed nadenken.
, Echte uitkomstmaten (belangrijk voor patiënt): Vergelijken van groepen
● pijn Absolute risicoverschil
● tandverlies
● uiterlijk ● verschil in percentages
● kwaliteit van leven
● DMFT Relatief risico
Surrogaat uitkomstmaten (indirect): ● verhouding tussen risico’s 👉 oorzaken en preventie
● plaque
● pocketdiepte
● röntgenbeeld
SE & BI
📌 Surrogaat= makkelijker meten, minder voelbaar. Standaardfout (SE)= onzekerheid van je schatting
● grote groep → kleine SE
● kleine groep → grote SE
Stap 4: breng in de praktijk
Betrouwbaarheidsinterval (BI)= gebied waar de echte
1. Definieer het probleem waarde waarschijnlijk ligt (meestal 95%)
2. Stel een duidelijke vraag
3. Zoek literatuur
4. Negeer onzin-artikelen ● groot onderzoek → smal BI (betrouwbaar)
5. Kies beste oplossing mét patiëntvoorkeuren ● klein onderzoek → breed BI (onzeker)
Stap 5: evalueer Bias
●
●
Werkt het beter dan voorheen?
Kloppen de resultaten met voorspelling? 📌
Bias = systematische fout
Bias ≠ toeval. Bias schuift resultaten één kant op
Voorbeelden:
📚HOOFDSTUK 2 ●
●
●
responsbias ( groepen reageren niet)
rapportagebias (niet eerlijk antwoorden)
waarnemersbias
● onderzoekersbias
Doel van onderzoek
● vaak in titel + inleiding 👉 “Wat willen ze weten?”
📚 PICO
Cross-sectioneel onderzoek Helpt bij zoeken:
● momentopname ● P: patiënt/probleem
● vaak enquête ● I: interventie
● meet prevalentie ● C: vergelijking
● O: outcome
Prevalentie= hoeveel mensen hebben het NU
Incidentie= hoeveel mensen krijgen het in een periode Bijvoorbeeld:
Bij kinderen met hoog cariësrisico (P),
vermindert fluoride (I)
vergeleken met geen fluoride (C)
Steekproef het aantal caviteiten (O)?
● je onderzoekt niet iedereen
● moet representatief zijn
● aselect = iedereen evenveel kans
Soorten vragen
● therapie
● diagnose
● etiologie/risico
● prognose
Elk type heeft een ander beste onderzoekstype.
