Paper Productontwikkeling
Een beroepsproduct in de vorm van een paper waarin op basis van literatuur- en
marktonderzoek een product ontwikkeld gaat worden.
Studentnummer: …
Naam: …
Naam opleiding: HBO Voeding en Diëtetiek
Opleidingscode: 9266
Modulenaam: Productontwikkeling
Modulenummer: 6686
Herkansing?: Ja/Nee
Datum/plaats: …
In de opdracht is de juiste bronvermelding* toegepast: Ja/Nee
In de opdracht zijn de verslag technieken toegepast: Ja/Nee
* Voor juridische modules is dit de Leidraad voor Juridische Auteurs. Voor niet-juridische
modules zijn de APA-richtlijnen
,Inhoudsopgave
Inleiding 02
Onderdeel 1: Literatuuronderzoek 03
1.1 Beschrijving vijf gezondheidsproblemen 03
1.2 Rol van voeding en gevolgen bij gezondheidsproblemen 03
1.3 Voedingsmiddelen ter ondersteuning van ouderen 04
1.4 Conclusie en input voor ontwikkeling 05
Onderdeel 2: Marktonderzoek 05
2.1 Plan van aanpak 05
2.2 Conclusie en voorstel 06
2.3 Beschrijving doelgroep en segmentatie 06
2.4 Positionering 07
2.5 Consumentenbeslissingsproces 07
2.6 Sociale marketing 07
Onderdeel 3: Productomschrijving 08
3.1 Omschrijving nieuwe product 08
3.2 Levensmiddelenwetgeving en etikettering 09
3.3 Uitwerking marketingmix 10
Literatuurlijst 12
Bijlage I: Vragenlijsten 15
1
,Inleiding
Gezonde levensverwachting is het aantal jaren dat iemand in goede gezondheid leeft, zonder
grote beperkingen of ziekten. Volgens het CBS zal de levensverwachting onder ouderen (65
jaar en ouder) in Nederland blijven stijgen en in 2030 naar verwachting uitkomen op 20,96
jaar (CBS, 2024). Het ouder worden gaat vaak gepaard met de ontwikkeling van diverse
kwalen en gezondheidsproblemen. Hoewel de levensverwachting blijft toenemen, loopt de
"gezonde levensverwachting" hier vaak niet gelijk mee en kan deze op basis van persoonlijke
kenmerken aanzienlijk verschillen (Jokela et al., 2020).
In Nederland heeft bijna iedereen van 75 jaar en ouder te maken met minstens één
chronische aandoening, zoals dementie, COPD, diabetes of artrose (Hommerig, z.d.). Dit kan
leiden tot beperkingen in hun vermogen om dagelijkse taken uit te voeren. Chronische
aandoeningen bij ouderen veroorzaken vaak verlies van autonomie, een afname in
levenskwaliteit, verhoogde zorgbehoefte, en een groter risico op bijkomende complicaties,
zoals multimorbiditeit. Daarnaast kunnen deze aandoeningen de eetlust verminderen of slik-
en kauwproblemen veroorzaken, wat het risico op ondervoeding vergroot. Ook het
boodschappen doen en koken kan moeilijker worden, wat de kans op ondervoeding verder
verhoogt (Loket Gezond Leven, z.d.).
Overheids- en gemeentebeleid richt zich op het bevorderen van zelfstandig
thuiswonende ouderen, maar dit kan kwetsbare groepen blootstellen aan een hoger risico op
ondervoeding. Ruim 12% van de thuiswonende ouderen, 13% van degenen met een slechte
(zelfgerapporteerde) gezondheid en 15% van de ouderen die thuiszorg ontvangen, kampt met
ondervoeding (Zügül et al., 2023). Ondervoeding kan op langere termijn leiden tot een
achteruitgang in gezondheid en functionaliteit bij ouderen, daarom is het vroegtijdig
signaleren of voorkomen van ondervoeding cruciaal om de prevalentie ervan te verminderen.
In deze paper doe ik onderzoek naar de oorzaken van ondervoeding bij ouderen en
identificeer ik welke factoren ze belemmeren om gezond en voldoende te eten. Op basis van
de gevonden literatuur streef ik ernaar een product te ontwikkelen dat ouderen ondersteunt bij
het behalen van de benodigde energie- en voedingsinname.
2
, Hoofdstuk 1: Literatuuronderzoek
1.1 Beschrijving vijf gezondheidsproblemen
1. Cognitieve achteruitgang zoals dementie
Dementie heeft de hoogste ziektelast, die de grote impact van deze aandoening op de
volksgezondheid onder ouderen benadrukt (VZinfo, 2024). Dementie is een verzamelnaam
voor een combinatie van symptomen waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen
verwerken (Alzheimer Nederland, z.d.). Door afname van de zenuwcellen functioneren de
hersenen steeds minder. De eerste symptomen zijn geheugenproblemen, later kunnen er
problemen met denken, taal en spraak of gedrag optreden.
2. Functionele achteruitgang zoals artrose
Artrose is de meest voorkomende aandoening, wat de hoge prevalentie van gewrichtsklachten
bij ouderen benadrukt (VZinfo, 2024). Dit kan een negatieve impact hebben op dagelijkse
activiteiten zoals lopen, aankleden en zelfzorg, wat de onafhankelijkheid van ouderen
vermindert en de sociale interactie verder beperkt. Artrose is een vorm van reuma waarbij het
kraakbeen in gewrichten verslechtert, wat leidt tot pijn, zwelling, stijfheid en
bewegingsbeperkingen door ontstekingen, botknobbels en verzwakte omliggende spieren
vaak in de knieën, heupen en vingers (ReumaNederland, z.d.).
3. Chronische ziekten zoals diabetes of COPD
Chronische ziekten zijn veel voorkomend onder ouderen en hebben een aanzienlijke invloed
op hun gezondheid en levenskwaliteit. Veelvoorkomende chronische aandoeningen bij
ouderen zijn diabetes, hoge bloeddruk, artrose, COPD, en hart- en vaatziekten. Deze ziekten
kunnen leiden tot functionele beperkingen, verminderde mobiliteit, en een verhoogde
zorgbehoefte. Deze ziektes verhogen de energiebehoefte, terwijl ze de eetlust en
voedingsinname kunnen verminderen (Ten Hoor-Aukema, 2021).
4. Orale problemen zoals kauw- of slikproblemen
Veel patiënten met een kauw- of slikstoornis zijn ouderen. Bij ouderen kan dit verschillende
oorzaken hebben, zoals verzwakte spieren, een slecht gebit, of pijnlijke en droge mond door
aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson of het gebruik van bepaalde medicijnen (SKILZ,
2023). Deze problemen kunnen leiden tot angst bij het eten, wat het risico op ondervoeding
verhoogt, aangezien het eetgedrag van ouderen hierdoor sterk kan afnemen.
5. Psychosociale factoren zoals eenzaamheid of een depressie
Eenzaamheid wordt gedefinieerd als het gevoel dat het aantal of de kwaliteit van sociale
relaties niet voldoende is (NTvG, 2021). Ouderen die sociaal geïsoleerd zijn, ervaren vaak
moeilijkheden bij het onderhouden van bestaande vriendschappen of het aangaan van nieuwe
relaties, wat hun eetlust negatief beïnvloedt. In zorginstellingen kan het gebrek aan sociaal
contact tijdens maaltijden leiden tot verdere afname van eetgedrag, aangezien ouderen minder
geneigd zijn om zonder sociale interactie te eten (Bouwman, 2021).
1.2 Rol van voeding en gevolgen bij gezondheidsproblemen
Voeding speelt een essentiële rol in de gezondheid van ouderen, vooral met een of meerdere
van bovengenoemde gezondheidsproblemen zoals cognitieve achteruitgang, artrose en
chronische ziekten zoals diabetes of COPD. Onvoldoende voeding kan de symptomen van
deze aandoeningen verergeren, terwijl kauw- en slikproblemen en een gebrek aan sociale
interactie het eetgedrag verder negatief beïnvloeden, wat het risico op ondervoeding vergroot.
3
Een beroepsproduct in de vorm van een paper waarin op basis van literatuur- en
marktonderzoek een product ontwikkeld gaat worden.
Studentnummer: …
Naam: …
Naam opleiding: HBO Voeding en Diëtetiek
Opleidingscode: 9266
Modulenaam: Productontwikkeling
Modulenummer: 6686
Herkansing?: Ja/Nee
Datum/plaats: …
In de opdracht is de juiste bronvermelding* toegepast: Ja/Nee
In de opdracht zijn de verslag technieken toegepast: Ja/Nee
* Voor juridische modules is dit de Leidraad voor Juridische Auteurs. Voor niet-juridische
modules zijn de APA-richtlijnen
,Inhoudsopgave
Inleiding 02
Onderdeel 1: Literatuuronderzoek 03
1.1 Beschrijving vijf gezondheidsproblemen 03
1.2 Rol van voeding en gevolgen bij gezondheidsproblemen 03
1.3 Voedingsmiddelen ter ondersteuning van ouderen 04
1.4 Conclusie en input voor ontwikkeling 05
Onderdeel 2: Marktonderzoek 05
2.1 Plan van aanpak 05
2.2 Conclusie en voorstel 06
2.3 Beschrijving doelgroep en segmentatie 06
2.4 Positionering 07
2.5 Consumentenbeslissingsproces 07
2.6 Sociale marketing 07
Onderdeel 3: Productomschrijving 08
3.1 Omschrijving nieuwe product 08
3.2 Levensmiddelenwetgeving en etikettering 09
3.3 Uitwerking marketingmix 10
Literatuurlijst 12
Bijlage I: Vragenlijsten 15
1
,Inleiding
Gezonde levensverwachting is het aantal jaren dat iemand in goede gezondheid leeft, zonder
grote beperkingen of ziekten. Volgens het CBS zal de levensverwachting onder ouderen (65
jaar en ouder) in Nederland blijven stijgen en in 2030 naar verwachting uitkomen op 20,96
jaar (CBS, 2024). Het ouder worden gaat vaak gepaard met de ontwikkeling van diverse
kwalen en gezondheidsproblemen. Hoewel de levensverwachting blijft toenemen, loopt de
"gezonde levensverwachting" hier vaak niet gelijk mee en kan deze op basis van persoonlijke
kenmerken aanzienlijk verschillen (Jokela et al., 2020).
In Nederland heeft bijna iedereen van 75 jaar en ouder te maken met minstens één
chronische aandoening, zoals dementie, COPD, diabetes of artrose (Hommerig, z.d.). Dit kan
leiden tot beperkingen in hun vermogen om dagelijkse taken uit te voeren. Chronische
aandoeningen bij ouderen veroorzaken vaak verlies van autonomie, een afname in
levenskwaliteit, verhoogde zorgbehoefte, en een groter risico op bijkomende complicaties,
zoals multimorbiditeit. Daarnaast kunnen deze aandoeningen de eetlust verminderen of slik-
en kauwproblemen veroorzaken, wat het risico op ondervoeding vergroot. Ook het
boodschappen doen en koken kan moeilijker worden, wat de kans op ondervoeding verder
verhoogt (Loket Gezond Leven, z.d.).
Overheids- en gemeentebeleid richt zich op het bevorderen van zelfstandig
thuiswonende ouderen, maar dit kan kwetsbare groepen blootstellen aan een hoger risico op
ondervoeding. Ruim 12% van de thuiswonende ouderen, 13% van degenen met een slechte
(zelfgerapporteerde) gezondheid en 15% van de ouderen die thuiszorg ontvangen, kampt met
ondervoeding (Zügül et al., 2023). Ondervoeding kan op langere termijn leiden tot een
achteruitgang in gezondheid en functionaliteit bij ouderen, daarom is het vroegtijdig
signaleren of voorkomen van ondervoeding cruciaal om de prevalentie ervan te verminderen.
In deze paper doe ik onderzoek naar de oorzaken van ondervoeding bij ouderen en
identificeer ik welke factoren ze belemmeren om gezond en voldoende te eten. Op basis van
de gevonden literatuur streef ik ernaar een product te ontwikkelen dat ouderen ondersteunt bij
het behalen van de benodigde energie- en voedingsinname.
2
, Hoofdstuk 1: Literatuuronderzoek
1.1 Beschrijving vijf gezondheidsproblemen
1. Cognitieve achteruitgang zoals dementie
Dementie heeft de hoogste ziektelast, die de grote impact van deze aandoening op de
volksgezondheid onder ouderen benadrukt (VZinfo, 2024). Dementie is een verzamelnaam
voor een combinatie van symptomen waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen
verwerken (Alzheimer Nederland, z.d.). Door afname van de zenuwcellen functioneren de
hersenen steeds minder. De eerste symptomen zijn geheugenproblemen, later kunnen er
problemen met denken, taal en spraak of gedrag optreden.
2. Functionele achteruitgang zoals artrose
Artrose is de meest voorkomende aandoening, wat de hoge prevalentie van gewrichtsklachten
bij ouderen benadrukt (VZinfo, 2024). Dit kan een negatieve impact hebben op dagelijkse
activiteiten zoals lopen, aankleden en zelfzorg, wat de onafhankelijkheid van ouderen
vermindert en de sociale interactie verder beperkt. Artrose is een vorm van reuma waarbij het
kraakbeen in gewrichten verslechtert, wat leidt tot pijn, zwelling, stijfheid en
bewegingsbeperkingen door ontstekingen, botknobbels en verzwakte omliggende spieren
vaak in de knieën, heupen en vingers (ReumaNederland, z.d.).
3. Chronische ziekten zoals diabetes of COPD
Chronische ziekten zijn veel voorkomend onder ouderen en hebben een aanzienlijke invloed
op hun gezondheid en levenskwaliteit. Veelvoorkomende chronische aandoeningen bij
ouderen zijn diabetes, hoge bloeddruk, artrose, COPD, en hart- en vaatziekten. Deze ziekten
kunnen leiden tot functionele beperkingen, verminderde mobiliteit, en een verhoogde
zorgbehoefte. Deze ziektes verhogen de energiebehoefte, terwijl ze de eetlust en
voedingsinname kunnen verminderen (Ten Hoor-Aukema, 2021).
4. Orale problemen zoals kauw- of slikproblemen
Veel patiënten met een kauw- of slikstoornis zijn ouderen. Bij ouderen kan dit verschillende
oorzaken hebben, zoals verzwakte spieren, een slecht gebit, of pijnlijke en droge mond door
aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson of het gebruik van bepaalde medicijnen (SKILZ,
2023). Deze problemen kunnen leiden tot angst bij het eten, wat het risico op ondervoeding
verhoogt, aangezien het eetgedrag van ouderen hierdoor sterk kan afnemen.
5. Psychosociale factoren zoals eenzaamheid of een depressie
Eenzaamheid wordt gedefinieerd als het gevoel dat het aantal of de kwaliteit van sociale
relaties niet voldoende is (NTvG, 2021). Ouderen die sociaal geïsoleerd zijn, ervaren vaak
moeilijkheden bij het onderhouden van bestaande vriendschappen of het aangaan van nieuwe
relaties, wat hun eetlust negatief beïnvloedt. In zorginstellingen kan het gebrek aan sociaal
contact tijdens maaltijden leiden tot verdere afname van eetgedrag, aangezien ouderen minder
geneigd zijn om zonder sociale interactie te eten (Bouwman, 2021).
1.2 Rol van voeding en gevolgen bij gezondheidsproblemen
Voeding speelt een essentiële rol in de gezondheid van ouderen, vooral met een of meerdere
van bovengenoemde gezondheidsproblemen zoals cognitieve achteruitgang, artrose en
chronische ziekten zoals diabetes of COPD. Onvoldoende voeding kan de symptomen van
deze aandoeningen verergeren, terwijl kauw- en slikproblemen en een gebrek aan sociale
interactie het eetgedrag verder negatief beïnvloeden, wat het risico op ondervoeding vergroot.
3
