Aantekeningen IMW
Hoorcollege 1 (11-11-2025)
Sociologie
- Sociologie is een wetenschap die zich richt op hoe mensen
vormgeven aan het samenleven.
- De wetenschappelijke studie van de maatschappij en haar interne
verhoudingen, processen en structuren
- Met vragen over hoe wij met elkaar samenleven, welke invloed we
op elkaar hebben en hoe de omgeving waarin we leven met de
instituties die we hebben gemaakt, ons mogelijkheden biedt en
beperkingen geeft.
o Hoe verhouden groepen zich tot elkaar
Sociologie zien in individuele keuzen
Sociologie
- Dillen: Sociologie richt zich op individuen en hun interacties
(microdynamics) en hoe die beïnvloed worden door de context
waarin zij zich begeven (hoe deze context de keuzes en
mogelijkheden van individuen beïnvloeden en beperken). En de
keuzevrijheid (agency) die individuen daarbinnen gebruiken.
Sociologie
- Comte (1798-1857)
o Socius (medemens)
o Logos (leer)
De verlichting als keerpunt
,Voordat ‘sociologie’ als zodanig bestond
- Werd het denken over de samenleving vooral beschreven door
filosofen
Het positivisme van Comte
- Uitgangspunt moet zijn datgene wat waarneembaar is (empirisme)
- Regels van de natuurwetenschap toepassen (bepaalde
regelmatigheden of wetten die begrip geven)
- Wetenschap is objectief
W: naarmate er meer in de publieke gezondheidszorg wordt geïnvesteerd,
is de levensverwachting van mensen hoger
C: in Nederland wordt er meer in de publieke gezondheidszorg
geïnvesteerd dan in de VS
E: in Nederland is de levensverwachting hoger dan in de VS
Harriet Martineau (1802-1876)
- Vertaler van het werk van Comte
- Moraal en Manier, en de kracht van het waarnemen ervan
- Mens als studieobject ≠ object van exacte wetenschap
Interpretatieve benadering
- Het onderwerp van de sociale wetenschappen betreft de mens en
haar gedrag, wat niet te vangen is in wetten
- Een sociaalwetenschapper verhoudt zich anders tot zijn
onderzoeksobject dan een natuurwetenschapper
Twee dominante (elkaar aanvullende) benaderingen
1. Positivistisch: de werkelijkheid kunnen we waarnemen en meten met
indicatoren. Met statistiek kunnen we de relaties tussen kenmerken
vaststellen
2. Interpretatief: het verklaren van sociale fenomenen door het
begrijpen van de alledaagse gecontextualiseerde werkelijkheid.
Theorie – wat is het?
- Sociologische theorie is een verzameling van concepten en
uitspraken over relaties daartussen, waarmee de patronen en
processen in de samenleving worden begrepen
, - Theorie om antwoord te geven op wetenschappelijke vragen over
empirische sociale fenomenen
- Een theorie is in ontwikkeling, waarmee het een verzameling van
kennis is.
Gebruik van theorie
- Vraag – theoretisch antwoord – onderzoek naar het theoretische
antwoord – nieuwe vraag
- Eventueel aanpassing van het theoretisch antwoord
- Theorie stimuleert ons om nieuwe vragen te stellen en om een ander
perspectief te nemen dan we gewoon zijn te doen.
Wauw, theorie!
- Veel theorieën – veel perspectieven!
- Sommige theorie beter toepasbaar op sommige onderwerpen
o Sommige meer op ongelijkheid in de samenleving
o Sommige meer op relaties, netwerken en het samen leven
o Sommige meer op veranderingsprocessen in een samenleving
Sociologische theorie stimuleert te gaan van vragen over het individu naar
vragen over de samenleving
Hoorcollege 1 (11-11-2025)
Sociologie
- Sociologie is een wetenschap die zich richt op hoe mensen
vormgeven aan het samenleven.
- De wetenschappelijke studie van de maatschappij en haar interne
verhoudingen, processen en structuren
- Met vragen over hoe wij met elkaar samenleven, welke invloed we
op elkaar hebben en hoe de omgeving waarin we leven met de
instituties die we hebben gemaakt, ons mogelijkheden biedt en
beperkingen geeft.
o Hoe verhouden groepen zich tot elkaar
Sociologie zien in individuele keuzen
Sociologie
- Dillen: Sociologie richt zich op individuen en hun interacties
(microdynamics) en hoe die beïnvloed worden door de context
waarin zij zich begeven (hoe deze context de keuzes en
mogelijkheden van individuen beïnvloeden en beperken). En de
keuzevrijheid (agency) die individuen daarbinnen gebruiken.
Sociologie
- Comte (1798-1857)
o Socius (medemens)
o Logos (leer)
De verlichting als keerpunt
,Voordat ‘sociologie’ als zodanig bestond
- Werd het denken over de samenleving vooral beschreven door
filosofen
Het positivisme van Comte
- Uitgangspunt moet zijn datgene wat waarneembaar is (empirisme)
- Regels van de natuurwetenschap toepassen (bepaalde
regelmatigheden of wetten die begrip geven)
- Wetenschap is objectief
W: naarmate er meer in de publieke gezondheidszorg wordt geïnvesteerd,
is de levensverwachting van mensen hoger
C: in Nederland wordt er meer in de publieke gezondheidszorg
geïnvesteerd dan in de VS
E: in Nederland is de levensverwachting hoger dan in de VS
Harriet Martineau (1802-1876)
- Vertaler van het werk van Comte
- Moraal en Manier, en de kracht van het waarnemen ervan
- Mens als studieobject ≠ object van exacte wetenschap
Interpretatieve benadering
- Het onderwerp van de sociale wetenschappen betreft de mens en
haar gedrag, wat niet te vangen is in wetten
- Een sociaalwetenschapper verhoudt zich anders tot zijn
onderzoeksobject dan een natuurwetenschapper
Twee dominante (elkaar aanvullende) benaderingen
1. Positivistisch: de werkelijkheid kunnen we waarnemen en meten met
indicatoren. Met statistiek kunnen we de relaties tussen kenmerken
vaststellen
2. Interpretatief: het verklaren van sociale fenomenen door het
begrijpen van de alledaagse gecontextualiseerde werkelijkheid.
Theorie – wat is het?
- Sociologische theorie is een verzameling van concepten en
uitspraken over relaties daartussen, waarmee de patronen en
processen in de samenleving worden begrepen
, - Theorie om antwoord te geven op wetenschappelijke vragen over
empirische sociale fenomenen
- Een theorie is in ontwikkeling, waarmee het een verzameling van
kennis is.
Gebruik van theorie
- Vraag – theoretisch antwoord – onderzoek naar het theoretische
antwoord – nieuwe vraag
- Eventueel aanpassing van het theoretisch antwoord
- Theorie stimuleert ons om nieuwe vragen te stellen en om een ander
perspectief te nemen dan we gewoon zijn te doen.
Wauw, theorie!
- Veel theorieën – veel perspectieven!
- Sommige theorie beter toepasbaar op sommige onderwerpen
o Sommige meer op ongelijkheid in de samenleving
o Sommige meer op relaties, netwerken en het samen leven
o Sommige meer op veranderingsprocessen in een samenleving
Sociologische theorie stimuleert te gaan van vragen over het individu naar
vragen over de samenleving
