Samenvatting Begrippenlijst + oefentoets wetenschapsfilosofie

Logisch positivisme
Antimetafysisch Het radicaal verwerpen en het beschouwen als
e houding betekenisloos van metafysische uitspraken (=buiten
de menselijke ervaring)
Empirische Alleen observatie is een legitieme bron van kennis.
basis Wel alleen door zorgvuldig opgezette experimenten
met een duidelijke hypothese
Verificatiecriteri Manier om zinvolle (toetsbare) uitspraken te kunnen
um onderscheiden van zinloze (niet toetsbare uitspraken.
 Precieze voorspellingen over verwachte observaties
op basis van een hypothese/theorie
Inductief Wetenschap vertrekt van hypothesen die tot
redeneren universele uitspraken leiden. (vele observaties kunnen
een uitspraak plausibel maken, maar dit levert geen
sluitend bewijs op)
Eenheid van De criteria voor wetenschap zouden voor allen
wetenschappen wetenschappen hetzelfde moeten zijn, zowel voor
natuur- als sociale wetenschap
Onderliggende aannames
Bereikbaarheid Het is mogelijk om tot ware kennis te komen, als de
van ware kennis bron van kennis zuiver is en de methoden foutloos
Empirisme Kennis wordt alleen gekregen door de correcte
toepassing van de wetenschappelijke methode en door
het te baseren op observeerbare feiten
Vooruitgang Er is een sterk geloof in vooruitgang, naarmate de
wetenschap vordert, komen we dichter bij de ultieme
waarheid

Kritisch rationalisme
Inductieprobleem Het idee dat universele waarheden niet definitief
kunnen worden bewezen op basis van empirische
observaties
Falsificatiecriteriu Het actief proberen hypotheses te falsifiëren,
m waardoor theorieën versterken en de
corroboratiegraad hoger wordt
Criteria voor Empirische inhoud, precisie en eenvoud
goede
hypotheses
Theoriegeladen Alle observatie-uitspraken zijn interpretaties van ‘de
feiten’ in het licht van een impliciete of expliciete
theorie  geen rock-bottom-of-knowledge
Onderscheid Pseudowetenschap is dogmatisch (=niet bereid
tussen eigen theorie der discussie te stellen en legt alles
(pseudo)wetensc binnen het eigen kader uit)
hap

Empirische wending
Paradigma Een samenhangend systeem van modellen en
theorieën dat een kader vormt om de werkelijkheid

, binnen een wetenschappelijke discipline te
analyseren en te beschrijven
Wetenschappelijk Normale wetenschap  opstapeling anomalieën 
e ontwikkeling als crisis  revolutionaire wetenschap
cyclus
Normale Tijdperk wanneer er consensus is binnen de
wetenschap wetenschap over onderzoeksstandaarden, centrale
problemen, oplossingen en begrippen
Anomalieën - Bevindingen die niet in overeenstemming zijn
met de centrale theorie
Crisis - Als de anomalieën zich blijven opstapelen en
kernprincipes gaan aantasten
Revolutionaire - De consensus verdwijnt en meerdere
wetenschap concurrerende theorieën bestaan naast elkaar
Paradigmawissel - Een nieuwe manier om de wereld te zien met
een nieuwe consensus, een nieuw theoretisch
kader, een nieuwe woordenschat en nieuwe
onderzoeksmethoden. Wetenschappers
kunnen nieuwe objecten of fenomenen
waarnemen
Incommensurabili Paradigma’s zijn niet met elkaar te vergelijken,
teit omdat ze andere criteria en maatstaven hebben. De
onderzoekers verstaan elkaar niet en hebben een
andere denkwijze, taal en theorie

Laboratoriumstud Wetenschapsfilosofie moet de feitelijke praktijk van
ies wetenschappers proberen te vergelijken door in de
praktijk mee te lopen
 Wetenschapsfilosofen gebruikten
etnografische onderzoeksmethoden in
wetenschappelijke laboratoria om nieuwe
inzichten te verkrijgen in hoe wetenschap
gemaakt wordt

Constructivisme
Nadruk op Feiten worden niet ontdekt, maar actief
praktisch werk geconstrueerd door allerlei processen
Collectief en door Er zijn veel mensen bij betrokken en er worden veel
instrumenten instrumenten ingezet
bemiddeld proces
Wetenschap als It could have been otherwise
gekozen pad, niet
als voorgegeven
route

Gevolgen
Contingentie Wetenschappelijke kennis is geen noodzakelijke
route naar een vooraf bepaald doel, maar het
resultaat van eerdere keuzes en het had zich anders