Inhoudsopgave
WETTELIJKE ERFOPVOLGING BIJ VERSTERF .................................................................................................. 2
ALGEMENE BEPALINGEN ............................................................................................................................................. 2
PARENTELE STELSEL ................................................................................................................................................... 2
Plaatsvervulling ............................................................................................................................................... 2
Graden............................................................................................................................................................. 3
OVERIGE BEPALINGEN ................................................................................................................................................ 4
WETTELIJKE VERDELING.............................................................................................................................................. 5
Opeisbaarheid vordering................................................................................................................................. 5
Wilsrechten ..................................................................................................................................................... 5
Testamentaire aanpassingen .......................................................................................................................... 6
WETTELIJK ERFRECHT HERZIEN ..................................................................................................................................... 7
TESTAMENTAIR ERFRECHT .......................................................................................................................... 8
UITERSTE WILSBESCHIKKING ........................................................................................................................................ 8
Soorten wilsbeschikkingen .............................................................................................................................. 8
VOORWAARDELIJKE MAKING ....................................................................................................................................... 8
TESTAMENTVORMEN TEN BEHOEVE VAN DE LANGSTLEVENDE ............................................................................................ 9
ESTATE PLANNING VIA TESTAMENT .......................................................................................................... 10
ALTERNATIEVEN WETTELIJKE VERDELING ...................................................................................................................... 10
RENTE OVER VORDERINGEN (ERFDELEN) KINDEREN ........................................................................................................ 10
OVERIGE REGELINGEN IN TESTAMENT.......................................................................................................................... 11
Opvullegaat en afvullegaat........................................................................................................................... 11
Vruchtgebruik ................................................................................................................................................ 11
“Radar”-testament........................................................................................................................................ 11
Tweetrapstestament broers-zussen .............................................................................................................. 12
Patchwork-family .......................................................................................................................................... 12
LEGITIEME PORTIE EN ANDERE WETTELIJKE RECHTEN ................................................................................ 13
LEGITIEME PORTIE ................................................................................................................................................... 13
BEREKENING LEGITIEME PORTIE ................................................................................................................................. 13
Giften ............................................................................................................................................................. 14
Opeisbaarheid legitieme portie..................................................................................................................... 14
Rente en inkorting ......................................................................................................................................... 14
ANDERE WETTELIJKE RECHTEN ................................................................................................................................... 14
ESTATE PLANNING VOOR SAMENWONERS ................................................................................................ 15
Verblijvingsbeding ......................................................................................................................................... 15
Testament ..................................................................................................................................................... 15
AFWIKKELING NALATENSCHAP.................................................................................................................. 18
UITVOERING VAN DE AFWIKKELING ............................................................................................................................. 18
AANVAARDING ....................................................................................................................................................... 18
AFHANDELING NALATENSCHAP .................................................................................................................................. 19
BEWIND ................................................................................................................................................................ 19
SCHENKINGEN .......................................................................................................................................... 20
SCHENKEN MET GRIP ............................................................................................................................................... 20
Papieren schenking ....................................................................................................................................... 20
EUROPESE ERFRECHT VERORDENING ........................................................................................................ 22
, Wettelijke erfopvolging bij versterf
Als er geen testament (uiterste wilsbeschikking) is, geldt het versterferfecht. Dat wordt ook we het ‘ab
intestaat’ erfrecht genoemd. Dit brengt met zich mee dat uit de wet volgt wie de erfgenamen zijn.
Algemene bepalingen
In Titel 1 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek staat een aantal algemene bepalingen die altijd
gelden:
• Commoriëntenregel (art. 4:2 BW) volgorde van overlijden. Wanneer de volgorde waarin
twee of meer personen zijn overlijden niet kan worden bepaald, worden die personen geacht
gelijktijdig te zijn overleden en valt aan de ene persoon geen voordeel uit de nalatenschap van
de andere ten deel.
Een aantal jaar geleden is een echtpaar overleden op huwelijksreis door een voedselvergifting.
De vrouw overleed een halfuur eerder dan de man. Ze waren getrouwd in algehele
gemeenschap van goederen. Op het moment dat de vrouw overleed ging haar nalatenschap
naar de man. Toen de man overleed ging de nalatenschap alleen naar de familie van de man,
en niet naar de familie van de vrouw. Dit was nou eenmaal zo, omdat de man en de vrouw
geen testament hadden opgesteld.
• Onwaardigheid (art. 4:3 BW) op het moment dat je iemand hebt gedood, ben je onwaardig
om te erven van de overledene. Hetzelfde geldt voor een ander misdrijf jegens de overledene
waarop een vrijheidsstraf is gesteld.
• Definitie schulden nalatenschap (art. 4:7 BW) dit artikel is van belang om te bepalen in
welke volgorde de schulden van de nalatenschap verhaalbaar zijn op de bezittingen van de
nalatenschap. Het is bijvoorbeeld zo dat de uitvaartkosten voorgaan op overige schulden van
de nalatenschap.
• Gelijkstelling echtgenoten en geregistreerde partners (art. 4:8 BW). In dit artikel staat ook de
definitie van een stiefkind (lid 2). Je spreekt alleen van een stiefkind bij een huwelijk of
geregistreerd partnerschap; niet bij ongehuwd samenwonen.
Parentele stelsel
In art. 4:10 BW staat vermeld wat de volgorde is van mensen die van elkaar kunnen erven. Dat wordt
ook wel het ‘parentele stelsel’ genoemd. De volgorde van verschillende groepen is als volgt:
a. Echtgenoot tezamen met kinderen als deze er niet zijn, ga je door naar de volgende sub.
b. Ouders tezamen met broers en zusters
c. Grootouders
d. Overgrootouders
Plaatsvervulling
Als er in een groep iemand ontbreekt omdat die persoon is vooroverleden, vindt er in beginsel
plaatsvervulling plaats. De plaats van de vooroverledene wordt dan vervuld door diens kinderen (art.
4:10 lid 2 BW). Plaatsvervulling vindt geen toepassing wanneer er een ouder is overleden. Zij die bij
plaatsvervulling erven, worden staaksgewijze geroepen tot het erfdeel van degene wiens plaats zij
vervullen (art. 4:12 lid 2 BW).
Plaatsvervulling kan zich naast vooroverlijden ook voordoen bij verwerping, onterving en
onwaardigheid (art. 4:12 lid 1 BW). Verwerping houdt in dat iemand niet wil erven.
2
WETTELIJKE ERFOPVOLGING BIJ VERSTERF .................................................................................................. 2
ALGEMENE BEPALINGEN ............................................................................................................................................. 2
PARENTELE STELSEL ................................................................................................................................................... 2
Plaatsvervulling ............................................................................................................................................... 2
Graden............................................................................................................................................................. 3
OVERIGE BEPALINGEN ................................................................................................................................................ 4
WETTELIJKE VERDELING.............................................................................................................................................. 5
Opeisbaarheid vordering................................................................................................................................. 5
Wilsrechten ..................................................................................................................................................... 5
Testamentaire aanpassingen .......................................................................................................................... 6
WETTELIJK ERFRECHT HERZIEN ..................................................................................................................................... 7
TESTAMENTAIR ERFRECHT .......................................................................................................................... 8
UITERSTE WILSBESCHIKKING ........................................................................................................................................ 8
Soorten wilsbeschikkingen .............................................................................................................................. 8
VOORWAARDELIJKE MAKING ....................................................................................................................................... 8
TESTAMENTVORMEN TEN BEHOEVE VAN DE LANGSTLEVENDE ............................................................................................ 9
ESTATE PLANNING VIA TESTAMENT .......................................................................................................... 10
ALTERNATIEVEN WETTELIJKE VERDELING ...................................................................................................................... 10
RENTE OVER VORDERINGEN (ERFDELEN) KINDEREN ........................................................................................................ 10
OVERIGE REGELINGEN IN TESTAMENT.......................................................................................................................... 11
Opvullegaat en afvullegaat........................................................................................................................... 11
Vruchtgebruik ................................................................................................................................................ 11
“Radar”-testament........................................................................................................................................ 11
Tweetrapstestament broers-zussen .............................................................................................................. 12
Patchwork-family .......................................................................................................................................... 12
LEGITIEME PORTIE EN ANDERE WETTELIJKE RECHTEN ................................................................................ 13
LEGITIEME PORTIE ................................................................................................................................................... 13
BEREKENING LEGITIEME PORTIE ................................................................................................................................. 13
Giften ............................................................................................................................................................. 14
Opeisbaarheid legitieme portie..................................................................................................................... 14
Rente en inkorting ......................................................................................................................................... 14
ANDERE WETTELIJKE RECHTEN ................................................................................................................................... 14
ESTATE PLANNING VOOR SAMENWONERS ................................................................................................ 15
Verblijvingsbeding ......................................................................................................................................... 15
Testament ..................................................................................................................................................... 15
AFWIKKELING NALATENSCHAP.................................................................................................................. 18
UITVOERING VAN DE AFWIKKELING ............................................................................................................................. 18
AANVAARDING ....................................................................................................................................................... 18
AFHANDELING NALATENSCHAP .................................................................................................................................. 19
BEWIND ................................................................................................................................................................ 19
SCHENKINGEN .......................................................................................................................................... 20
SCHENKEN MET GRIP ............................................................................................................................................... 20
Papieren schenking ....................................................................................................................................... 20
EUROPESE ERFRECHT VERORDENING ........................................................................................................ 22
, Wettelijke erfopvolging bij versterf
Als er geen testament (uiterste wilsbeschikking) is, geldt het versterferfecht. Dat wordt ook we het ‘ab
intestaat’ erfrecht genoemd. Dit brengt met zich mee dat uit de wet volgt wie de erfgenamen zijn.
Algemene bepalingen
In Titel 1 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek staat een aantal algemene bepalingen die altijd
gelden:
• Commoriëntenregel (art. 4:2 BW) volgorde van overlijden. Wanneer de volgorde waarin
twee of meer personen zijn overlijden niet kan worden bepaald, worden die personen geacht
gelijktijdig te zijn overleden en valt aan de ene persoon geen voordeel uit de nalatenschap van
de andere ten deel.
Een aantal jaar geleden is een echtpaar overleden op huwelijksreis door een voedselvergifting.
De vrouw overleed een halfuur eerder dan de man. Ze waren getrouwd in algehele
gemeenschap van goederen. Op het moment dat de vrouw overleed ging haar nalatenschap
naar de man. Toen de man overleed ging de nalatenschap alleen naar de familie van de man,
en niet naar de familie van de vrouw. Dit was nou eenmaal zo, omdat de man en de vrouw
geen testament hadden opgesteld.
• Onwaardigheid (art. 4:3 BW) op het moment dat je iemand hebt gedood, ben je onwaardig
om te erven van de overledene. Hetzelfde geldt voor een ander misdrijf jegens de overledene
waarop een vrijheidsstraf is gesteld.
• Definitie schulden nalatenschap (art. 4:7 BW) dit artikel is van belang om te bepalen in
welke volgorde de schulden van de nalatenschap verhaalbaar zijn op de bezittingen van de
nalatenschap. Het is bijvoorbeeld zo dat de uitvaartkosten voorgaan op overige schulden van
de nalatenschap.
• Gelijkstelling echtgenoten en geregistreerde partners (art. 4:8 BW). In dit artikel staat ook de
definitie van een stiefkind (lid 2). Je spreekt alleen van een stiefkind bij een huwelijk of
geregistreerd partnerschap; niet bij ongehuwd samenwonen.
Parentele stelsel
In art. 4:10 BW staat vermeld wat de volgorde is van mensen die van elkaar kunnen erven. Dat wordt
ook wel het ‘parentele stelsel’ genoemd. De volgorde van verschillende groepen is als volgt:
a. Echtgenoot tezamen met kinderen als deze er niet zijn, ga je door naar de volgende sub.
b. Ouders tezamen met broers en zusters
c. Grootouders
d. Overgrootouders
Plaatsvervulling
Als er in een groep iemand ontbreekt omdat die persoon is vooroverleden, vindt er in beginsel
plaatsvervulling plaats. De plaats van de vooroverledene wordt dan vervuld door diens kinderen (art.
4:10 lid 2 BW). Plaatsvervulling vindt geen toepassing wanneer er een ouder is overleden. Zij die bij
plaatsvervulling erven, worden staaksgewijze geroepen tot het erfdeel van degene wiens plaats zij
vervullen (art. 4:12 lid 2 BW).
Plaatsvervulling kan zich naast vooroverlijden ook voordoen bij verwerping, onterving en
onwaardigheid (art. 4:12 lid 1 BW). Verwerping houdt in dat iemand niet wil erven.
2
