, Inhoudsopgave
Anatomie 3
HC01 Inleiding 3
HC04 Vroege embryonale ontwikkeling 4
HC06 Neurulatie en ontwikkeling zenuwstelsel 7
HC08 Ontwikkeling en bouw kop en pharynx 10
HC10 Ontwikkeling en bouw thorax 14
HC11 Membranogenese 18
H12 Ontwikkeling en bouw circulatiestelsel 21
HC14 Bouw en ontwikkeling urogenitaal stelsel 25
HC15 Ontwikkeling en bouw van genitaalstelsel 27
Histologie 32
HC02 Cel 32
HC03 Microscopie 33
HC05 Epithelia 35
HC07 Zachte bindweefsels 40
HC09 Harde bindweefsels 45
HC13 Spier en zenuwweefsel 56
, Anatomie
HC01 Inleiding
Bouwplan zoogdier
- Kop en hals
- Thorax (borstholte)
- Abdomen (buikholte)
- Bekkenholte
- Extremiteiten
Bouwplan vogel
- Vogel heeft geen middenrif maar luchtzakken
- Kip ademt op een hele andere manier dus denk aan andere ziektebeelden dan bij een
zoogdier
Nomenclatuur
Dorsaal = rug
Ventraal = buik
Craniaal = voorzijde
Caudaal = achterzijde
, HC04 Vroege embryonale ontwikkeling
Amfibieën - alles gebeurt buiten het lichaam van de moeder
- Bevruchting dus ook buiten het lichaam
- Niet echt een geboorte maar een metamorfose
- Snelheid van de cyclus erg snel
- Mesolecithaal, holoblastisch, inequaal
Vogel
- Bevruchting en eerste ontwikkeling vindt plaats in het lichaam
- Ei wordt gelegd rond gastrulatie
- Polylecithaal (veel dooier), meroblastisch, discoïdaal (delingen
aan een zijde → disk)
Zoogdieren
- Ei bevrucht in lichaam moeder
- Embryo groeit in lichaam
- Embryo afhankelijk van voedingsstoffen in moeder
- Embryo is oligolecitaal, dus er is weinig dooier in de eicel (voeding komt uit placenta)
- Delingen zijn holoblastisch, dus door de gehele cel heen
- Delingen zijn equaal; dus cellen even groot
Een aantal belangrijke termen:
Prenataal = voor partus (geboorte)
Perinataal = rond de geboorte
Postnataal = na de geboorte
Inequaal = niet alle cellen zijn even groot
Equale = is precies door de helft
Oligolecithaal = weinig dooier
Mesolecithaal = middelmatige hoeveelheid dooier
Polylecithaal = veel dooier
Holoblastisch = klievingsdeling omvat de hele cel
Meroblastisch = klievingsdeling omvat een deel van de cel, dus ze zijn allemaal
nog deels gedeelte van de hele originele cel
Discoïdaal = alle cellen liggen alleen boven op de dooier
Amnioot = gewerveld dier
Zygote = bevruchte eicel
,Klievingsdelingen
= de eerste delingen van een zygote
Er komen meer cellen maar de cellen groeien niet
Blastulatie zoogdier
- Morula (2-4 dagen na bevruchting)
= een groepje cellen met braamstructuur
- Omgeven door zona pellucida (totaal = blastula (zona pellucida))
- 1e differentiatie → cellen buiten kleiner dan cellen binnen
- Buitenste cellen = trophectoderm
- Binnenste cellen = inner cell mass (vormt embryo)
- Inner cell mass = pluripotent = alle structuren van het embryo
- Trophectoderm → meer een epitheel
- Blastocoelholte wordt groter (meer vloeistof erin)
→ uiteindelijk breekt het embryo uit zona pellucida
→ het totaal = nu blastocyst
- Trophectoderm hecht aan endometrium (baarmoeder)
Daarna
- Inner cell mass verdeeld in 2
- Epiblast (embryo)
- Hypoblast (primitief endoderm) (vormt dooierzak)
Blastulatie vogels
- Inner cell mass vormt een schijfje = area pellucida → vormt embryo
- (pellucida = doorschijnend)
- Area opaca (vergelijkbaar met trophectoderm) → vormt vruchtvliezen
Gastrulatie
- Ontwikkeling verschillende kiemlagen: ectoderm, mesoderm en endoderm
- Embryo is platte schijf → epiblastcellen migreren naar binnen toe →
ontstaan groeve = primitieve groeve (wordt primitiefstreep)
- Wordt geïnduceerd door hypoblast
- Cellen verdringen de hypoblast: endoderm (onderste laag)
- Binnenkant darm
- Cellen in de middelste laag: mesoderm
- Spieren, bot, bloed en bindweefsel
- Cellen in de bovenste laag: ectoderm
- Hersenen en huid
, Vormen primitiefstreep
- 1e gastrulatie start caudaal en gaat naar craniaal → vormt lichaamsas
- Door het migreren van de cellen in de primitieve groeve naar onder
ontstaat de primitiefstreep
- Loopt naar de primitiefknop (mensen) of de knop van hensen (vogels)
Vorming notochord
- In het mesoderm (onder waar de primitieve streep was):
mesodermcellen differentiëren in notochord
- Cellen migreren door primitieve knop en gaan dan naar craniaal het notochord vormen
- Primitiefknop geeft hiervoor signaal
Specificatie mesoderm
- Axiaal (midden)→ notochord
- Paraxiaal → somieten
- Intermediair → urogenitaal
- Lateraal → orgaanvliezen
Somieten (oersegmenten)
- Mesodermblokken
- Dermatoom - buitenzijde (deel van de huid)
- Myotoom - midden (spieren)
- Sclerotoom - dichtst bij ruggenmerg (wervels)
Anatomie 3
HC01 Inleiding 3
HC04 Vroege embryonale ontwikkeling 4
HC06 Neurulatie en ontwikkeling zenuwstelsel 7
HC08 Ontwikkeling en bouw kop en pharynx 10
HC10 Ontwikkeling en bouw thorax 14
HC11 Membranogenese 18
H12 Ontwikkeling en bouw circulatiestelsel 21
HC14 Bouw en ontwikkeling urogenitaal stelsel 25
HC15 Ontwikkeling en bouw van genitaalstelsel 27
Histologie 32
HC02 Cel 32
HC03 Microscopie 33
HC05 Epithelia 35
HC07 Zachte bindweefsels 40
HC09 Harde bindweefsels 45
HC13 Spier en zenuwweefsel 56
, Anatomie
HC01 Inleiding
Bouwplan zoogdier
- Kop en hals
- Thorax (borstholte)
- Abdomen (buikholte)
- Bekkenholte
- Extremiteiten
Bouwplan vogel
- Vogel heeft geen middenrif maar luchtzakken
- Kip ademt op een hele andere manier dus denk aan andere ziektebeelden dan bij een
zoogdier
Nomenclatuur
Dorsaal = rug
Ventraal = buik
Craniaal = voorzijde
Caudaal = achterzijde
, HC04 Vroege embryonale ontwikkeling
Amfibieën - alles gebeurt buiten het lichaam van de moeder
- Bevruchting dus ook buiten het lichaam
- Niet echt een geboorte maar een metamorfose
- Snelheid van de cyclus erg snel
- Mesolecithaal, holoblastisch, inequaal
Vogel
- Bevruchting en eerste ontwikkeling vindt plaats in het lichaam
- Ei wordt gelegd rond gastrulatie
- Polylecithaal (veel dooier), meroblastisch, discoïdaal (delingen
aan een zijde → disk)
Zoogdieren
- Ei bevrucht in lichaam moeder
- Embryo groeit in lichaam
- Embryo afhankelijk van voedingsstoffen in moeder
- Embryo is oligolecitaal, dus er is weinig dooier in de eicel (voeding komt uit placenta)
- Delingen zijn holoblastisch, dus door de gehele cel heen
- Delingen zijn equaal; dus cellen even groot
Een aantal belangrijke termen:
Prenataal = voor partus (geboorte)
Perinataal = rond de geboorte
Postnataal = na de geboorte
Inequaal = niet alle cellen zijn even groot
Equale = is precies door de helft
Oligolecithaal = weinig dooier
Mesolecithaal = middelmatige hoeveelheid dooier
Polylecithaal = veel dooier
Holoblastisch = klievingsdeling omvat de hele cel
Meroblastisch = klievingsdeling omvat een deel van de cel, dus ze zijn allemaal
nog deels gedeelte van de hele originele cel
Discoïdaal = alle cellen liggen alleen boven op de dooier
Amnioot = gewerveld dier
Zygote = bevruchte eicel
,Klievingsdelingen
= de eerste delingen van een zygote
Er komen meer cellen maar de cellen groeien niet
Blastulatie zoogdier
- Morula (2-4 dagen na bevruchting)
= een groepje cellen met braamstructuur
- Omgeven door zona pellucida (totaal = blastula (zona pellucida))
- 1e differentiatie → cellen buiten kleiner dan cellen binnen
- Buitenste cellen = trophectoderm
- Binnenste cellen = inner cell mass (vormt embryo)
- Inner cell mass = pluripotent = alle structuren van het embryo
- Trophectoderm → meer een epitheel
- Blastocoelholte wordt groter (meer vloeistof erin)
→ uiteindelijk breekt het embryo uit zona pellucida
→ het totaal = nu blastocyst
- Trophectoderm hecht aan endometrium (baarmoeder)
Daarna
- Inner cell mass verdeeld in 2
- Epiblast (embryo)
- Hypoblast (primitief endoderm) (vormt dooierzak)
Blastulatie vogels
- Inner cell mass vormt een schijfje = area pellucida → vormt embryo
- (pellucida = doorschijnend)
- Area opaca (vergelijkbaar met trophectoderm) → vormt vruchtvliezen
Gastrulatie
- Ontwikkeling verschillende kiemlagen: ectoderm, mesoderm en endoderm
- Embryo is platte schijf → epiblastcellen migreren naar binnen toe →
ontstaan groeve = primitieve groeve (wordt primitiefstreep)
- Wordt geïnduceerd door hypoblast
- Cellen verdringen de hypoblast: endoderm (onderste laag)
- Binnenkant darm
- Cellen in de middelste laag: mesoderm
- Spieren, bot, bloed en bindweefsel
- Cellen in de bovenste laag: ectoderm
- Hersenen en huid
, Vormen primitiefstreep
- 1e gastrulatie start caudaal en gaat naar craniaal → vormt lichaamsas
- Door het migreren van de cellen in de primitieve groeve naar onder
ontstaat de primitiefstreep
- Loopt naar de primitiefknop (mensen) of de knop van hensen (vogels)
Vorming notochord
- In het mesoderm (onder waar de primitieve streep was):
mesodermcellen differentiëren in notochord
- Cellen migreren door primitieve knop en gaan dan naar craniaal het notochord vormen
- Primitiefknop geeft hiervoor signaal
Specificatie mesoderm
- Axiaal (midden)→ notochord
- Paraxiaal → somieten
- Intermediair → urogenitaal
- Lateraal → orgaanvliezen
Somieten (oersegmenten)
- Mesodermblokken
- Dermatoom - buitenzijde (deel van de huid)
- Myotoom - midden (spieren)
- Sclerotoom - dichtst bij ruggenmerg (wervels)
