0
,Inhoud
Managementsamenvatting...........................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Inleiding en aanleiding...........................................................................................................5
Leeswijzer...................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Situatieschets.........................................................................................................................9
2.1 Externe analyse..................................................................................................................................9
2.2 Interne analyse.................................................................................................................................11
2.3 Stakeholders....................................................................................................................................15
2.4 Huidige situatie................................................................................................................................16
2.5 Gewenste situatie.............................................................................................................................16
Hoofdstuk 3: Probleemformulering...........................................................................................................17
3.1 Probleemstelling..............................................................................................................................17
3.2 Doelstelling.....................................................................................................................................18
3.3 Hoofdvraag / deelvragen..................................................................................................................18
3.4 Doelgroep........................................................................................................................................19
3.5 Afbakening......................................................................................................................................19
Hoofdstuk 4: Theoretisch Kader................................................................................................................20
4.1 Relatie diversiteit en inclusie...........................................................................................................20
4.2 Belang inclusieve leergemeenschap.................................................................................................21
4.3 Klassikale inclusie; zin of onzin?....................................................................................................22
4.4 Beïnvloedende factoren inclusie creatie...........................................................................................23
4.5 Best Practices bevorderen inclusie...................................................................................................28
4.6 Conceptueel model..........................................................................................................................31
Hoofdstuk 5: Methode...............................................................................................................................31
5.1 Verantwoording doelgroep interviews docenten..............................................................................32
5.2 Verantwoording enquête studenten..................................................................................................33
5.3 Verantwoording interviews studenten.............................................................................................34
5.4 Meetinstrumenten............................................................................................................................34
5.5 Proces en data-analyse.....................................................................................................................35
5.6 Betrouwbaarheid en validiteit..........................................................................................................37
Hoofdstuk 6: Resultaten............................................................................................................................38
6.1 Student ervaringen inclusiviteit.......................................................................................................38
6.2 Verwachting studenten inclusiviteit.................................................................................................40
6.3 Rol docenten inclusiviteit................................................................................................................44
6.4 Behoeften docenten bevorderen inclusiviteit...................................................................................47
,Hoofdstuk 7: Conclusie.............................................................................................................................49
7.1 Ervaringen studenten.......................................................................................................................49
7.2 Verwachtingen studenten.................................................................................................................49
7.3 Rol docenten....................................................................................................................................51
7.4 Behoeften docenten.........................................................................................................................53
7.5 Beantwoording hoofdvraag.............................................................................................................54
Hoofdstuk 8: Discussie..............................................................................................................................56
8.1 Evaluatie resultaten.........................................................................................................................56
8.2 Beperkingen en sterkten onderzoek.................................................................................................56
8.3 Methoden.........................................................................................................................................58
8.4 Aanbevelingen verder onderzoek....................................................................................................58
Hoofdstuk 9: Aanbevelingen.....................................................................................................................59
9.1 Belofte uitwerken............................................................................................................................59
9.2 Gezamenlijke visie en aanpak ontwikkelen.....................................................................................59
9.3 Ontwikkelen vaardigheden diversiteit.............................................................................................60
9.4 Implementatieplan...........................................................................................................................61
Literatuurlijst.............................................................................................................................................63
Bijlage 1 Jaren studeren naar vooropleiding..............................................................................................69
Bijlage 2 Organogram hogeschool Leiden.................................................................................................70
Bijlage 3 IJsberg zichtbare en onzichtbare diversiteit................................................................................71
Bijlage 4 Mail verzoek deelnemen interview............................................................................................71
Bijlage 5 Vragenlijst interview docenten...................................................................................................72
Bijlage 6 Enquête......................................................................................................................................74
Bijlage 7 Uitnodiging interview studenten................................................................................................85
Bijlage 8 Vragenlijst interview studenten..................................................................................................86
Bijlage 9 Analyseschema’s interviews docenten.......................................................................................88
Bijlage 10 Analyseschema’s interviews studenten..................................................................................140
Bijlage 11 Uitwerkingen interviews docenten.........................................................................................176
Bijlage 12 Uitwerkingen interviews studenten........................................................................................258
Bijlage 13 Enquête resultaten..................................................................................................................288
Bijlage 14 Enquête resultaten per vraag..................................................................................................292
Bijlage 15 Analyseschema open vraag enquête.......................................................................................301
Bijlage 16 Implementatieplannen en kosten-baten analyse......................................................................309
Bijlage 17 Inclusie in curriculum.............................................................................................................313
Bijlage 18 Ontwikkelen vaardigheden diversiteit....................................................................................315
Bijlage 19 Kosten baten...........................................................................................................................317
, Bijlage 20 Data persoonlijke communicatie............................................................................................319
Managementsamenvatting
Recent onderzoek naar het onderwijs in Nederland toont dat er met regelmaat discriminatie,
gevoelens van onveiligheid en eenzaamheid door studenten ervaren wordt. Dit geldt voor
alle onderwijsniveaus en alle opleidingsfasen en is dus mogelijk ook toepasbaar op
Hogeschool Leiden. Ook heeft onderzoek binnen de hogeschool zelf voor een specifieke
doelgroep aangetoond dat de ervaren inclusie binnen de klas niet erg hoog was. Diversiteit
binnen de studentenpopulatie is aanwezig wanneer er gekeken wordt naar beperking,
leeftijd, opleidingsachtergrond en geslacht maar het is niet duidelijk in welke mate inclusie
ervaren wordt door studenten en welke rol de docent hierin speelt.
Dit onderzoek heeft zich erop gericht om de ervaren inclusie binnen de klas van de studenten
HRM en Recht inzichtelijk te maken. Daarnaast is er gekeken naar de rol die de docenten
van deze opleidingen spelen in het bevorderen van deze inclusie. Aan de hand van
literatuuronderzoek, enquêtes onder studenten en interviews met zowel docenten als
studenten wordt de hoofdvraag binnen dit onderzoek beantwoord.
‘’In hoeverre is er sprake van inclusie in de klassen van de opleidingen HRM en hbo-
Rechten en op welke wijze kunnen de docenten hier een (positieve) bijdrage aan
leveren?’’
De conclusie die getrokken kan worden is dat het merendeel van de studenten de klassen
als redelijk inclusief ervaart. Er komt een verschil in het gevoel bij de groep horen en het
gevoel daadwerkelijk authentiek kunnen zijn in die groep naar voren. De theorie toont dat
deze twee zaken even belangrijk zijn in een inclusieve groep. De resultaten laten zien dat er
wel acceptatie van individuen in de groep is maar weinig actieve aanmoediging tot
authenticiteit.
De manier waarop docenten kunnen bijdragen aan de inclusie is gericht op faculteit- en
opleidingsniveau en op vaardigheden van docenten. Zo staat de hogeschool strategie te ver
van de dagelijkse praktijk af en is er de behoefte aan sturing op inclusie in de klas door de
onderwijsmanager. Daarnaast moet er op opleidings- of faculteitsniveau een visie bepaald
worden om aan de hand hiervan een concrete aanpak te maken. De ideeën over inclusie en
wat dit betekent voor de opleidingen komen nu nog te weinig overeen. Ook de wens om
inclusie te verwerken in het curriculum komt sterk naar voren. Op die manier kunnen
docenten het onderwerp gemakkelijker bespreekbaar maken in de klas en krijgen de
studenten gelijk de kennis erover mee.
,Inhoud
Managementsamenvatting...........................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Inleiding en aanleiding...........................................................................................................5
Leeswijzer...................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Situatieschets.........................................................................................................................9
2.1 Externe analyse..................................................................................................................................9
2.2 Interne analyse.................................................................................................................................11
2.3 Stakeholders....................................................................................................................................15
2.4 Huidige situatie................................................................................................................................16
2.5 Gewenste situatie.............................................................................................................................16
Hoofdstuk 3: Probleemformulering...........................................................................................................17
3.1 Probleemstelling..............................................................................................................................17
3.2 Doelstelling.....................................................................................................................................18
3.3 Hoofdvraag / deelvragen..................................................................................................................18
3.4 Doelgroep........................................................................................................................................19
3.5 Afbakening......................................................................................................................................19
Hoofdstuk 4: Theoretisch Kader................................................................................................................20
4.1 Relatie diversiteit en inclusie...........................................................................................................20
4.2 Belang inclusieve leergemeenschap.................................................................................................21
4.3 Klassikale inclusie; zin of onzin?....................................................................................................22
4.4 Beïnvloedende factoren inclusie creatie...........................................................................................23
4.5 Best Practices bevorderen inclusie...................................................................................................28
4.6 Conceptueel model..........................................................................................................................31
Hoofdstuk 5: Methode...............................................................................................................................31
5.1 Verantwoording doelgroep interviews docenten..............................................................................32
5.2 Verantwoording enquête studenten..................................................................................................33
5.3 Verantwoording interviews studenten.............................................................................................34
5.4 Meetinstrumenten............................................................................................................................34
5.5 Proces en data-analyse.....................................................................................................................35
5.6 Betrouwbaarheid en validiteit..........................................................................................................37
Hoofdstuk 6: Resultaten............................................................................................................................38
6.1 Student ervaringen inclusiviteit.......................................................................................................38
6.2 Verwachting studenten inclusiviteit.................................................................................................40
6.3 Rol docenten inclusiviteit................................................................................................................44
6.4 Behoeften docenten bevorderen inclusiviteit...................................................................................47
,Hoofdstuk 7: Conclusie.............................................................................................................................49
7.1 Ervaringen studenten.......................................................................................................................49
7.2 Verwachtingen studenten.................................................................................................................49
7.3 Rol docenten....................................................................................................................................51
7.4 Behoeften docenten.........................................................................................................................53
7.5 Beantwoording hoofdvraag.............................................................................................................54
Hoofdstuk 8: Discussie..............................................................................................................................56
8.1 Evaluatie resultaten.........................................................................................................................56
8.2 Beperkingen en sterkten onderzoek.................................................................................................56
8.3 Methoden.........................................................................................................................................58
8.4 Aanbevelingen verder onderzoek....................................................................................................58
Hoofdstuk 9: Aanbevelingen.....................................................................................................................59
9.1 Belofte uitwerken............................................................................................................................59
9.2 Gezamenlijke visie en aanpak ontwikkelen.....................................................................................59
9.3 Ontwikkelen vaardigheden diversiteit.............................................................................................60
9.4 Implementatieplan...........................................................................................................................61
Literatuurlijst.............................................................................................................................................63
Bijlage 1 Jaren studeren naar vooropleiding..............................................................................................69
Bijlage 2 Organogram hogeschool Leiden.................................................................................................70
Bijlage 3 IJsberg zichtbare en onzichtbare diversiteit................................................................................71
Bijlage 4 Mail verzoek deelnemen interview............................................................................................71
Bijlage 5 Vragenlijst interview docenten...................................................................................................72
Bijlage 6 Enquête......................................................................................................................................74
Bijlage 7 Uitnodiging interview studenten................................................................................................85
Bijlage 8 Vragenlijst interview studenten..................................................................................................86
Bijlage 9 Analyseschema’s interviews docenten.......................................................................................88
Bijlage 10 Analyseschema’s interviews studenten..................................................................................140
Bijlage 11 Uitwerkingen interviews docenten.........................................................................................176
Bijlage 12 Uitwerkingen interviews studenten........................................................................................258
Bijlage 13 Enquête resultaten..................................................................................................................288
Bijlage 14 Enquête resultaten per vraag..................................................................................................292
Bijlage 15 Analyseschema open vraag enquête.......................................................................................301
Bijlage 16 Implementatieplannen en kosten-baten analyse......................................................................309
Bijlage 17 Inclusie in curriculum.............................................................................................................313
Bijlage 18 Ontwikkelen vaardigheden diversiteit....................................................................................315
Bijlage 19 Kosten baten...........................................................................................................................317
, Bijlage 20 Data persoonlijke communicatie............................................................................................319
Managementsamenvatting
Recent onderzoek naar het onderwijs in Nederland toont dat er met regelmaat discriminatie,
gevoelens van onveiligheid en eenzaamheid door studenten ervaren wordt. Dit geldt voor
alle onderwijsniveaus en alle opleidingsfasen en is dus mogelijk ook toepasbaar op
Hogeschool Leiden. Ook heeft onderzoek binnen de hogeschool zelf voor een specifieke
doelgroep aangetoond dat de ervaren inclusie binnen de klas niet erg hoog was. Diversiteit
binnen de studentenpopulatie is aanwezig wanneer er gekeken wordt naar beperking,
leeftijd, opleidingsachtergrond en geslacht maar het is niet duidelijk in welke mate inclusie
ervaren wordt door studenten en welke rol de docent hierin speelt.
Dit onderzoek heeft zich erop gericht om de ervaren inclusie binnen de klas van de studenten
HRM en Recht inzichtelijk te maken. Daarnaast is er gekeken naar de rol die de docenten
van deze opleidingen spelen in het bevorderen van deze inclusie. Aan de hand van
literatuuronderzoek, enquêtes onder studenten en interviews met zowel docenten als
studenten wordt de hoofdvraag binnen dit onderzoek beantwoord.
‘’In hoeverre is er sprake van inclusie in de klassen van de opleidingen HRM en hbo-
Rechten en op welke wijze kunnen de docenten hier een (positieve) bijdrage aan
leveren?’’
De conclusie die getrokken kan worden is dat het merendeel van de studenten de klassen
als redelijk inclusief ervaart. Er komt een verschil in het gevoel bij de groep horen en het
gevoel daadwerkelijk authentiek kunnen zijn in die groep naar voren. De theorie toont dat
deze twee zaken even belangrijk zijn in een inclusieve groep. De resultaten laten zien dat er
wel acceptatie van individuen in de groep is maar weinig actieve aanmoediging tot
authenticiteit.
De manier waarop docenten kunnen bijdragen aan de inclusie is gericht op faculteit- en
opleidingsniveau en op vaardigheden van docenten. Zo staat de hogeschool strategie te ver
van de dagelijkse praktijk af en is er de behoefte aan sturing op inclusie in de klas door de
onderwijsmanager. Daarnaast moet er op opleidings- of faculteitsniveau een visie bepaald
worden om aan de hand hiervan een concrete aanpak te maken. De ideeën over inclusie en
wat dit betekent voor de opleidingen komen nu nog te weinig overeen. Ook de wens om
inclusie te verwerken in het curriculum komt sterk naar voren. Op die manier kunnen
docenten het onderwerp gemakkelijker bespreekbaar maken in de klas en krijgen de
studenten gelijk de kennis erover mee.
