Preventie en
interventieontwerp
Karlijn
2144846
Toetskans 1
10 juni 2025
,Inhoudsopgave
1A: Gedragsdoel............................................................................................ 2
1B: Te beïnvloeden determinanten..................................................................2
2A: Het ontwerp van de interventie................................................................3
2B: onderbouwing effectiviteit........................................................................5
2C: Kenmerken en voorkeuren doelgroep........................................................6
2D: Implementatieplan...................................................................................7
3: Evaluatie................................................................................................... 8
Bronnen......................................................................................................... 9
Bijlagen....................................................................................................... 10
Bijlage 1: conclusie en advies gedragsanalyse..........................................................10
Bijlage 2: Moodboard doelgroep................................................................................12
Bijlage 3: Interventie; de app....................................................................................13
Bijlage 4: Werkboek vragenlijst.................................................................................17
Bijlage 5: Evaluatievragenlijst...................................................................................19
, 1A: Gedragsdoel
Het doel is om binnen vijf jaar het aantal horecamedewerkers dat onder werktijd rookt met 60% te
laten afnemen. Om dit te bereiken, focust de interventie zich op een onderliggend gedragsdoel (in het
verdere onderzoek genoemd “gewenst gedrag”):
Horecamedewerkers creëren en handhaven gezamenlijk een rookvrije werkomgeving door zich
consequent aan rookvrije maatregelen te houden, hun rookpauzes met ten minste 60% te verminderen
en elkaar actief te stimuleren en corrigeren ten aanzien van rookgedrag op de werkvloer.
Deze gedragsdoelen vormen samen de kern van de interventie, een motiverende en belonende app. De
doelen sluiten aan bij zowel de individuele motivatie als bij het werken in een team op het werk. Op
deze manier hoop ik in te spelen op de belangrijkste determinanten van rookgedrag bij jongeren in de
horeca.
1B: Te beïnvloeden determinanten
Ondanks talloze campagnes blijft roken een belangrijk gezondheidsprobleem onder jongeren. In de
leeftijdsgroep van 18 tot 30 jaar rookt naar schatting ongeveer 25% regelmatig. Dit percentage is al
jaren relatief stabiel, terwijl bij andere leeftijdsgroepen wel een lichte afname van het aantal rokers
wordt gezien (Bommelé et al., 2023). Uit de gedragsanalyse is gebleken dat jongeren beginnen met
roken om uiteenlopende redenen, die meestal samenhangen met sociale en psychologische factoren,
zoals sociale druk, stress en gewenning. Daar speelt de omgeving, zoals het werken in de horeca, een
grote rol bij, omdat roken daar vaak als normaal gezien wordt of zelfs sociaal beloond wordt,
bijvoorbeeld door meer (rook)pauzes voor de rokers.
Het rookgedrag onder jongeren wordt beïnvloed door een aantal gedragsdeterminanten:
1. Bewustzijn van eigen gedrag, zoals frequentie en de momenten waarop gerookt wordt
2. Sociale druk van collega’s
3. Onmiddellijke beloning van gedrag, zoals pauzemomenten
4. Triggers/externe stimuli die impulsief of gewoontegedrag uitlokken
5. Motivatie om aan subjectieve norm te voldoen
Om roken onder jongeren effectief tegen te gaan, zijn interventies nodig die inspelen op de sociale en
psychologische motieven van jongeren. Bovendien is het belangrijk dat de interventies aansluiten bij
hun leefwereld, en bij voorkeur werkt met directe feedback en visuele prikkels.
interventieontwerp
Karlijn
2144846
Toetskans 1
10 juni 2025
,Inhoudsopgave
1A: Gedragsdoel............................................................................................ 2
1B: Te beïnvloeden determinanten..................................................................2
2A: Het ontwerp van de interventie................................................................3
2B: onderbouwing effectiviteit........................................................................5
2C: Kenmerken en voorkeuren doelgroep........................................................6
2D: Implementatieplan...................................................................................7
3: Evaluatie................................................................................................... 8
Bronnen......................................................................................................... 9
Bijlagen....................................................................................................... 10
Bijlage 1: conclusie en advies gedragsanalyse..........................................................10
Bijlage 2: Moodboard doelgroep................................................................................12
Bijlage 3: Interventie; de app....................................................................................13
Bijlage 4: Werkboek vragenlijst.................................................................................17
Bijlage 5: Evaluatievragenlijst...................................................................................19
, 1A: Gedragsdoel
Het doel is om binnen vijf jaar het aantal horecamedewerkers dat onder werktijd rookt met 60% te
laten afnemen. Om dit te bereiken, focust de interventie zich op een onderliggend gedragsdoel (in het
verdere onderzoek genoemd “gewenst gedrag”):
Horecamedewerkers creëren en handhaven gezamenlijk een rookvrije werkomgeving door zich
consequent aan rookvrije maatregelen te houden, hun rookpauzes met ten minste 60% te verminderen
en elkaar actief te stimuleren en corrigeren ten aanzien van rookgedrag op de werkvloer.
Deze gedragsdoelen vormen samen de kern van de interventie, een motiverende en belonende app. De
doelen sluiten aan bij zowel de individuele motivatie als bij het werken in een team op het werk. Op
deze manier hoop ik in te spelen op de belangrijkste determinanten van rookgedrag bij jongeren in de
horeca.
1B: Te beïnvloeden determinanten
Ondanks talloze campagnes blijft roken een belangrijk gezondheidsprobleem onder jongeren. In de
leeftijdsgroep van 18 tot 30 jaar rookt naar schatting ongeveer 25% regelmatig. Dit percentage is al
jaren relatief stabiel, terwijl bij andere leeftijdsgroepen wel een lichte afname van het aantal rokers
wordt gezien (Bommelé et al., 2023). Uit de gedragsanalyse is gebleken dat jongeren beginnen met
roken om uiteenlopende redenen, die meestal samenhangen met sociale en psychologische factoren,
zoals sociale druk, stress en gewenning. Daar speelt de omgeving, zoals het werken in de horeca, een
grote rol bij, omdat roken daar vaak als normaal gezien wordt of zelfs sociaal beloond wordt,
bijvoorbeeld door meer (rook)pauzes voor de rokers.
Het rookgedrag onder jongeren wordt beïnvloed door een aantal gedragsdeterminanten:
1. Bewustzijn van eigen gedrag, zoals frequentie en de momenten waarop gerookt wordt
2. Sociale druk van collega’s
3. Onmiddellijke beloning van gedrag, zoals pauzemomenten
4. Triggers/externe stimuli die impulsief of gewoontegedrag uitlokken
5. Motivatie om aan subjectieve norm te voldoen
Om roken onder jongeren effectief tegen te gaan, zijn interventies nodig die inspelen op de sociale en
psychologische motieven van jongeren. Bovendien is het belangrijk dat de interventies aansluiten bij
hun leefwereld, en bij voorkeur werkt met directe feedback en visuele prikkels.
