Samenvatting Psychopathologie vanuit
herstelperspectief
Bron: Psychische aandoeningen 2e edi3e
1
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 - Psychische aandoeningen – waar hebben we het over?.............................................. 3
Hoofdstuk 2 - De herstelgerichte benadering in de hulpverlening ................................................... 11
Hoofstuk 3 – Hoe ontstaan psychische aandoeningen?.................................................................. 20
Hoofdstuk 4 – Een visie op psychische aandoeningen die leidend is voor dit boek ........................... 36
Hoofdstuk 5 – Angst ..................................................................................................................... 38
Hoofdstuk 6 – Depressie .............................................................................................................. 43
Hoofdstuk 7 – Manie .................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 8 – Dwang en obsessie ................................................................................................. 57
Hoofdstuk 9 – Psychose ............................................................................................................... 63
Hoofdstuk 10 – Posttraumatische stress ....................................................................................... 77
Hoofdstuk 12 – Autisme ............................................................................................................... 83
Hoofdstuk 13 – Problemen met aandacht en zelfregulatie ............................................................. 92
Hoofdstuk 14 – Persoonlijkheids-problematiek ............................................................................. 99
Hoofdstuk 16 – Problematisch eetgedrag .................................................................................... 112
Hoofdstuk 17 – Lichaam en geest ............................................................................................... 118
2
,Hoofdstuk 1 - Psychische aandoeningen – waar hebben we het over?
Inleiding
Naar scha8ng hebben 280.000 Nederlanders een erns3ge psychiatrische aandoening (EPA).
Hieronder wordt verstaan: een psychiatrische stoornis van blijvende aard, die behandeling en/of
zorg noodzakelijk maakt en die leidt tot erns3ge beperkingen in sociaal en maatschappelijk
func3oneren.
1.1 Posi3eve gezondheid
Begrippen
- Gezondheid: Een toestand van op3maal lichamelijk, psychisch en sociaal welbevinden.
Tegenwoordig wordt in Nederland gezondheid niet alleen als toestand opgevat, maar ook als
een vermogen om zich aan te passen aan de omstandigheden van het leven. Dit staan bekend
als het concept van posi3eve gezondheid’, waarbij de nadruk niet ligt op de verstoringen van
de gezondheid (ziekten), maar op het vermogen van mensen om zich aan zulke veranderingen
aan te passen.
- Nieuwe omschrijving van gezondheid: Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en eigen
regie te voeren, in het licht van sociale, fysieke en emo3onele uitdagingen van het leven.
- Posi7eve gezondheid: Bij deze opva8ng over gezondheid ligt de nadruk niet op de verstoring
van de gezondheid (ziekten), maar op het vermogen van mensen om zich aan zulke
veranderingen aan te passen. Aan posi3eve gezondheid worden zes dimensies onderscheiden:
lichamelijke func3oneren, mentaal func3oneren, dagelijks func3oneren, meedoen
(par3cipa3e), kwaliteit van leven en zingeving.
*6 dimensies van Posi3eve gezondheid
1. Lichaamsfunc3es
2. Mentaal welbevinden (psychische func3es)
3. Zingeving (de spirituele en existen3ële dimensies)
4. Kwaliteit van leven
5. Meedoen (sociaal-maatschappelijke par3cipa3e)
6. Dagelijks func3oneren
*Spinnenweb van posi3eve gezondheid
3
, *Het concept van posi3eve gezondheid is sinds de invoering ervan wel bekri3seerd. Bezwaren zijn
onder andere:
- dat het concept theore3sch zwak onderbouwd is.
- dat de zes pijlers elkaar overlappen
- dat gezondheid en gedrag in de nieuwe omschrijving van gezondheid niet onderscheiden worden.
*drie componenten van gezondheid
1. Objec3eve kant – Gaat over de aanwijsbare aan- of afwezigheid van een ziekteproces in het lichaam.
Bijvoorbeeld vernauwde bloedvaten of een tumor in de hersenen.
2. Subjec3eve kant – Gaat over de beleving van de persoon van zijn ziekte: gevoelens van pijn, verdriet,
ongemak, angst enzovoort.
3. Gedragscomponent – Gaat over de manier waarop iemand met zijn klachten omgaat, hoe hij erover
praat, hoe hij er zijn leven door laat beïnvloeden, hoe en waar hij steun zoekt.
1.2 Psychische klachten
‘Het belangrijkste wat we over psychische klachten kunnen zeggen, is dat we niet precies weten wat
dat zijn.’
Psychische klachten beïnvloeden het dagelijks func3oneren en hebben gevolgen voor familie, vrienden
en sociale rela3es. Ze raken daarmee alle levensgebieden.
KOPP: Kinderen van ouders met psychische problemen. Deze kinderen hebben een minstens drie keer
grotere kans om op volwassen leebijd psychische problemen te ontwikkelen dan kinderen die
opgroeien bij psychisch gezonde ouders.
*Gevolgen voor KOPP kinderen
- Meer moeite met het aangaan en onderhouden van rela3es
- Mantelzorgtaken op zich nemen tot op latere leebijd
- Minder goede schoolpresta3es behalen
- Moeite hebben met het aangeven van de eigen grenzen
1.3 De medische benadering van psychische klachten
Begrippen
- Diagnose: Een diagnose is een min of meer uitgebreide beschrijving van de problema3ek van
een persoon. Daarbij wordt gekeken naar de aard van de klachten en de persoonlijke situa3e
waarin deze klachten zich voordoen. Er wordt beschreven welke factoren mogelijk verband
houden met de klachten, en er wordt een verwijzing gemaakt naar een mogelijke psychische
stoornis, zoals bijvoorbeeld een psychose. Tot slot wordt een classifica3e gegeven,
bijvoorbeeld schizofrenie, waarmee de problema3ek in een erkend diagnos3sch kader wordt
geplaatst.
- Classifica7e: Een classifica3e is de typering van een psychische aandoening op basis van de
criteria van een diagnos3sch systeem, zoals de DSM-5-TR of de ICD-11. De classifica3e vormt
een onderdeel van de diagnose. In de prak3jk van de psychiatrie wordt de classifica3e echter
vaak gebruikt als synoniem voor de diagnose. Een voorbeeld hiervan is de
term gegeneraliseerde angststoornis.
4
herstelperspectief
Bron: Psychische aandoeningen 2e edi3e
1
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 - Psychische aandoeningen – waar hebben we het over?.............................................. 3
Hoofdstuk 2 - De herstelgerichte benadering in de hulpverlening ................................................... 11
Hoofstuk 3 – Hoe ontstaan psychische aandoeningen?.................................................................. 20
Hoofdstuk 4 – Een visie op psychische aandoeningen die leidend is voor dit boek ........................... 36
Hoofdstuk 5 – Angst ..................................................................................................................... 38
Hoofdstuk 6 – Depressie .............................................................................................................. 43
Hoofdstuk 7 – Manie .................................................................................................................... 51
Hoofdstuk 8 – Dwang en obsessie ................................................................................................. 57
Hoofdstuk 9 – Psychose ............................................................................................................... 63
Hoofdstuk 10 – Posttraumatische stress ....................................................................................... 77
Hoofdstuk 12 – Autisme ............................................................................................................... 83
Hoofdstuk 13 – Problemen met aandacht en zelfregulatie ............................................................. 92
Hoofdstuk 14 – Persoonlijkheids-problematiek ............................................................................. 99
Hoofdstuk 16 – Problematisch eetgedrag .................................................................................... 112
Hoofdstuk 17 – Lichaam en geest ............................................................................................... 118
2
,Hoofdstuk 1 - Psychische aandoeningen – waar hebben we het over?
Inleiding
Naar scha8ng hebben 280.000 Nederlanders een erns3ge psychiatrische aandoening (EPA).
Hieronder wordt verstaan: een psychiatrische stoornis van blijvende aard, die behandeling en/of
zorg noodzakelijk maakt en die leidt tot erns3ge beperkingen in sociaal en maatschappelijk
func3oneren.
1.1 Posi3eve gezondheid
Begrippen
- Gezondheid: Een toestand van op3maal lichamelijk, psychisch en sociaal welbevinden.
Tegenwoordig wordt in Nederland gezondheid niet alleen als toestand opgevat, maar ook als
een vermogen om zich aan te passen aan de omstandigheden van het leven. Dit staan bekend
als het concept van posi3eve gezondheid’, waarbij de nadruk niet ligt op de verstoringen van
de gezondheid (ziekten), maar op het vermogen van mensen om zich aan zulke veranderingen
aan te passen.
- Nieuwe omschrijving van gezondheid: Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en eigen
regie te voeren, in het licht van sociale, fysieke en emo3onele uitdagingen van het leven.
- Posi7eve gezondheid: Bij deze opva8ng over gezondheid ligt de nadruk niet op de verstoring
van de gezondheid (ziekten), maar op het vermogen van mensen om zich aan zulke
veranderingen aan te passen. Aan posi3eve gezondheid worden zes dimensies onderscheiden:
lichamelijke func3oneren, mentaal func3oneren, dagelijks func3oneren, meedoen
(par3cipa3e), kwaliteit van leven en zingeving.
*6 dimensies van Posi3eve gezondheid
1. Lichaamsfunc3es
2. Mentaal welbevinden (psychische func3es)
3. Zingeving (de spirituele en existen3ële dimensies)
4. Kwaliteit van leven
5. Meedoen (sociaal-maatschappelijke par3cipa3e)
6. Dagelijks func3oneren
*Spinnenweb van posi3eve gezondheid
3
, *Het concept van posi3eve gezondheid is sinds de invoering ervan wel bekri3seerd. Bezwaren zijn
onder andere:
- dat het concept theore3sch zwak onderbouwd is.
- dat de zes pijlers elkaar overlappen
- dat gezondheid en gedrag in de nieuwe omschrijving van gezondheid niet onderscheiden worden.
*drie componenten van gezondheid
1. Objec3eve kant – Gaat over de aanwijsbare aan- of afwezigheid van een ziekteproces in het lichaam.
Bijvoorbeeld vernauwde bloedvaten of een tumor in de hersenen.
2. Subjec3eve kant – Gaat over de beleving van de persoon van zijn ziekte: gevoelens van pijn, verdriet,
ongemak, angst enzovoort.
3. Gedragscomponent – Gaat over de manier waarop iemand met zijn klachten omgaat, hoe hij erover
praat, hoe hij er zijn leven door laat beïnvloeden, hoe en waar hij steun zoekt.
1.2 Psychische klachten
‘Het belangrijkste wat we over psychische klachten kunnen zeggen, is dat we niet precies weten wat
dat zijn.’
Psychische klachten beïnvloeden het dagelijks func3oneren en hebben gevolgen voor familie, vrienden
en sociale rela3es. Ze raken daarmee alle levensgebieden.
KOPP: Kinderen van ouders met psychische problemen. Deze kinderen hebben een minstens drie keer
grotere kans om op volwassen leebijd psychische problemen te ontwikkelen dan kinderen die
opgroeien bij psychisch gezonde ouders.
*Gevolgen voor KOPP kinderen
- Meer moeite met het aangaan en onderhouden van rela3es
- Mantelzorgtaken op zich nemen tot op latere leebijd
- Minder goede schoolpresta3es behalen
- Moeite hebben met het aangeven van de eigen grenzen
1.3 De medische benadering van psychische klachten
Begrippen
- Diagnose: Een diagnose is een min of meer uitgebreide beschrijving van de problema3ek van
een persoon. Daarbij wordt gekeken naar de aard van de klachten en de persoonlijke situa3e
waarin deze klachten zich voordoen. Er wordt beschreven welke factoren mogelijk verband
houden met de klachten, en er wordt een verwijzing gemaakt naar een mogelijke psychische
stoornis, zoals bijvoorbeeld een psychose. Tot slot wordt een classifica3e gegeven,
bijvoorbeeld schizofrenie, waarmee de problema3ek in een erkend diagnos3sch kader wordt
geplaatst.
- Classifica7e: Een classifica3e is de typering van een psychische aandoening op basis van de
criteria van een diagnos3sch systeem, zoals de DSM-5-TR of de ICD-11. De classifica3e vormt
een onderdeel van de diagnose. In de prak3jk van de psychiatrie wordt de classifica3e echter
vaak gebruikt als synoniem voor de diagnose. Een voorbeeld hiervan is de
term gegeneraliseerde angststoornis.
4
