Samenvatting SumSam - 2021
Samenvatting Sake Stoppels’
Voor de verandering
Inhoudsopgave
1. Inleiding.............................................................................................................................................2
2. Het eigene van veranderen in de kerk.................................................................................................4
3. Tot verstaan komen (I). Diep leren zien..............................................................................................6
4. Tot verstaan komen (II). Het gebed....................................................................................................8
5. Remmende krachten...........................................................................................................................9
6. Ruimte om te veranderen. Factoren in de voorwaardelijke sfeer......................................................13
7. Concreet werken aan verandering.....................................................................................................17
8. Een concreet veranderingsproces. Nieuwe vieringen in Rhenen.......................................................21
9. Leiderschap in de kerk......................................................................................................................22
1
, Samenvatting SumSam - 2021
1. Inleiding
1.1 Mensen van de Weg
In de eerste eeuw werden christenen “mensen van de Weg” genoemd, een titel die dynamiek
impliceert. We zijn onderweg. En daarmee zijn verandering en vernieuwing ook een gegeven.
1.2 Kaarten op tafel
Dit boek heeft twee uitgangspunten:
1. Veranderingen in de kerk zijn alleen maar veranderingen ten goede als ze individuele
gelovigen en geloofsgemeenschappen verder helpen op de weg achter Jezus Christus aan.
2. Werkelijk blijvende veranderingen in de kerk zijn alleen mogelijk op basis van een
geloofsleven dat er op beslissende wijze toe doet. Enkel ‘heilige urgentie’ (de overtuiging dat
het Evangelie van levensbelang is) biedt de brandstof om te komen tot fundamentele
veranderingen.
1.3 Kerkopbouw: vaten vullen en stoeltjes schilderen
De kern van kerkopbouw ligt volgens Van Kessel in het vullen van watervaten, vgl. de geschiedenis
van de bruiloft te Kana. De dienaren doen wat ze kunnen doen zo goed mogelijk, maar uiteindelijk
verandert Jezus water in wijn. Zo vraagt ook kerkopbouw om maximale inspanning én
bescheidenheid. Bovendien steunt kerkopbouw vaak meer op toewijding dan op expertise.
1.4 ‘Onnodige fouten moet je niet maken, daar zijn ze niet voor…’
Hoewel Stoppels oog heeft voor alle mogelijkheden en positieve zaken die er in de kerk te vinden zijn,
wil hij ook een realistisch boek schrijven, waarin de fouten en teleurstellingen op het gebied van
kerkopbouw en veranderprocessen niet worden verzwegen. Stoppels noemt twee primaire redenen die
die teleurstelling veroorzaken:
1. De overmacht van de tijdsgeest; we zullen moeten leren leven met een kerk in de marge.
2. Vaak gaat er in de aanpak van een veranderproces iets mis.
De benadering in dit boek is daarom probleem-georiënteerd (een klassieke benadering). Een andere
mogelijkheid zou zijn om een meer positieve benadering te kiezen, zoals Appreciative Inquiry (AI),
waarin juist een concentratie ligt op wat goed gaat. Dit is een meer recente benadering, die zijn kracht
nog moet bewijzen.
2
, Samenvatting SumSam - 2021
1.5 Pastores niet in de wieg gelegd voor leidinggeven?
Predikanten zien zichzelf veeleer als zielzorger en verkondiger dan als ‘zakelijk’ leider. Er is sprake
van een zogenoemde hermeneutische voorkeur. In de praktijk blijken predikanten echter een groot
deel van de tijd bezig te zijn met organiseren, beleid maken en vergaderen. Daarom is het belangrijk
dat er in theologische opleidingen meer ruimte hiervoor komt.
1.6 Spirituele kerkopbouw
Hoewel het te betwisten valt of de kerk zichzelf wel moet aanprijzen met marketing, public relations
en management, wil dit boek spiritualiteit en management bij elkaar proberen te brengen. Stoppels
spreekt van ‘spiritueel gemeentemanagement’. Hij wil het goede uit beide werelden combineren, al
blijft het ‘onzakelijke’ evangelie het laatste woord hebben.
1.7 Waarom zouden we ons druk maken over de kerk?
We moeten niet luchtig doen over het verdwijnen van de georganiseerde kerk, alsof de boodschap van
het christendom wel doorrolt. Navolging van Christus is geen cultureel automatisme, maar moet
telkens weer beoefend worden en de kerk is daarbij onmisbaar. Dáárom maken we ons druk over
kerkopbouw en veranderprocessen.
1.8 Opbouw van dit boek
Hoofdstuk 2 Het gaat in dit boek om specifieke veranderingen. Welke?
Hoofdstuk 3 Gezonde verandering begint bij respect voor de huidige situatie.
Hoofdstuk 4 Het gebed is de wezenlijke pijler voor de opbouw van de gemeente.
Hoofdstuk 5 Wat zijn remmende krachten bij veranderingsprocessen?
Hoofdstuk 6 Wat zijn de factoren die de ruimte voor verandering mede bepalen?
Hoofdstuk 7 Het ‘vliegermodel’ dat helpt om systematisch te veranderen.
Hoofdstuk 8 Voorbeeld van een veranderproces
Hoofdstuk 9 Leidinggeven in de kerk.
1.9 Karakter van het boek
Het doel van veranderprocessen is dat ze ruimte scheppen voor groei in de drie centrale relaties in de
gemeente van Christus: de relaties tussen God, de wereld en elkaar.
3
Samenvatting Sake Stoppels’
Voor de verandering
Inhoudsopgave
1. Inleiding.............................................................................................................................................2
2. Het eigene van veranderen in de kerk.................................................................................................4
3. Tot verstaan komen (I). Diep leren zien..............................................................................................6
4. Tot verstaan komen (II). Het gebed....................................................................................................8
5. Remmende krachten...........................................................................................................................9
6. Ruimte om te veranderen. Factoren in de voorwaardelijke sfeer......................................................13
7. Concreet werken aan verandering.....................................................................................................17
8. Een concreet veranderingsproces. Nieuwe vieringen in Rhenen.......................................................21
9. Leiderschap in de kerk......................................................................................................................22
1
, Samenvatting SumSam - 2021
1. Inleiding
1.1 Mensen van de Weg
In de eerste eeuw werden christenen “mensen van de Weg” genoemd, een titel die dynamiek
impliceert. We zijn onderweg. En daarmee zijn verandering en vernieuwing ook een gegeven.
1.2 Kaarten op tafel
Dit boek heeft twee uitgangspunten:
1. Veranderingen in de kerk zijn alleen maar veranderingen ten goede als ze individuele
gelovigen en geloofsgemeenschappen verder helpen op de weg achter Jezus Christus aan.
2. Werkelijk blijvende veranderingen in de kerk zijn alleen mogelijk op basis van een
geloofsleven dat er op beslissende wijze toe doet. Enkel ‘heilige urgentie’ (de overtuiging dat
het Evangelie van levensbelang is) biedt de brandstof om te komen tot fundamentele
veranderingen.
1.3 Kerkopbouw: vaten vullen en stoeltjes schilderen
De kern van kerkopbouw ligt volgens Van Kessel in het vullen van watervaten, vgl. de geschiedenis
van de bruiloft te Kana. De dienaren doen wat ze kunnen doen zo goed mogelijk, maar uiteindelijk
verandert Jezus water in wijn. Zo vraagt ook kerkopbouw om maximale inspanning én
bescheidenheid. Bovendien steunt kerkopbouw vaak meer op toewijding dan op expertise.
1.4 ‘Onnodige fouten moet je niet maken, daar zijn ze niet voor…’
Hoewel Stoppels oog heeft voor alle mogelijkheden en positieve zaken die er in de kerk te vinden zijn,
wil hij ook een realistisch boek schrijven, waarin de fouten en teleurstellingen op het gebied van
kerkopbouw en veranderprocessen niet worden verzwegen. Stoppels noemt twee primaire redenen die
die teleurstelling veroorzaken:
1. De overmacht van de tijdsgeest; we zullen moeten leren leven met een kerk in de marge.
2. Vaak gaat er in de aanpak van een veranderproces iets mis.
De benadering in dit boek is daarom probleem-georiënteerd (een klassieke benadering). Een andere
mogelijkheid zou zijn om een meer positieve benadering te kiezen, zoals Appreciative Inquiry (AI),
waarin juist een concentratie ligt op wat goed gaat. Dit is een meer recente benadering, die zijn kracht
nog moet bewijzen.
2
, Samenvatting SumSam - 2021
1.5 Pastores niet in de wieg gelegd voor leidinggeven?
Predikanten zien zichzelf veeleer als zielzorger en verkondiger dan als ‘zakelijk’ leider. Er is sprake
van een zogenoemde hermeneutische voorkeur. In de praktijk blijken predikanten echter een groot
deel van de tijd bezig te zijn met organiseren, beleid maken en vergaderen. Daarom is het belangrijk
dat er in theologische opleidingen meer ruimte hiervoor komt.
1.6 Spirituele kerkopbouw
Hoewel het te betwisten valt of de kerk zichzelf wel moet aanprijzen met marketing, public relations
en management, wil dit boek spiritualiteit en management bij elkaar proberen te brengen. Stoppels
spreekt van ‘spiritueel gemeentemanagement’. Hij wil het goede uit beide werelden combineren, al
blijft het ‘onzakelijke’ evangelie het laatste woord hebben.
1.7 Waarom zouden we ons druk maken over de kerk?
We moeten niet luchtig doen over het verdwijnen van de georganiseerde kerk, alsof de boodschap van
het christendom wel doorrolt. Navolging van Christus is geen cultureel automatisme, maar moet
telkens weer beoefend worden en de kerk is daarbij onmisbaar. Dáárom maken we ons druk over
kerkopbouw en veranderprocessen.
1.8 Opbouw van dit boek
Hoofdstuk 2 Het gaat in dit boek om specifieke veranderingen. Welke?
Hoofdstuk 3 Gezonde verandering begint bij respect voor de huidige situatie.
Hoofdstuk 4 Het gebed is de wezenlijke pijler voor de opbouw van de gemeente.
Hoofdstuk 5 Wat zijn remmende krachten bij veranderingsprocessen?
Hoofdstuk 6 Wat zijn de factoren die de ruimte voor verandering mede bepalen?
Hoofdstuk 7 Het ‘vliegermodel’ dat helpt om systematisch te veranderen.
Hoofdstuk 8 Voorbeeld van een veranderproces
Hoofdstuk 9 Leidinggeven in de kerk.
1.9 Karakter van het boek
Het doel van veranderprocessen is dat ze ruimte scheppen voor groei in de drie centrale relaties in de
gemeente van Christus: de relaties tussen God, de wereld en elkaar.
3
