Rechtsmethodologie – Test 1: Wetgeving
1. Wat is wetgeving?
1.1 Wetgeving als formele bron van recht
Wetgeving = formele, geschreven en bindende bron van recht
Gewoonterecht (niet geschreven, wel bindend) en rechtspraak (geschreven, in beginsel binden
inter partes niet erga omnes)
Wetgeving in materiële zin = elk bindend voorschrift dat uitgaat v/e bevoegde overheid met algemeen
en duurzaam karakter
Zowel wetgevende normen van wetgevende machten (wet, decreet, ordonnantie) als
uitvoerende normen (KB’s, besluit v/d provinciegouverneur)
1.2 Hiërarchie der wetgevende normen
Wetgevende normen verhouden zich onderling in hiërarchie → lagere norm moet in overeenstemming
zijn met hogere norm
1.3 Afkondiging, bekendmaking en inwerkingtreding van wetgeving
Wetgevende normen hebben data (handig om mee op te zoeken in databanken)
• Datum van afkondiging: datum waarop wet wordt afgekondigd
o Afkondigen = plechtige handeling waarbij uitvoerende macht bestaan van wet bevestigt
en beveelt dat ze in officieel publicatieblad wordt bekendgemaakt
• Datum van bekendmaking: datum waarop wet wordt gepubliceerd in officieel publicatieblad
o Voor wetgeving op federaal niveau en niveau van gemeenschappen en gewesten is dit
het Belgisch Staatsblad
• Datum van inwerkingtreding: dag waarop wetgeving van kracht wordt
o Wetten, decreten en ordonnanties treden in principe in werking op de 10de dag na
bekendmaking in BS TENZIJ wettekst zelf vermeldt dat dit een andere dag moet zijn (of
nog door een KB moet worden vastgelegd)
o Europese wetgeving wordt bekendgemaakt in Publicatieblad en treedt inwerking op 20ste
dag na bekendmaking TENZIJ andere datum wordt voorzien
1.4 Consolidatie, codificatie en coördinatie van wetgeving
Gecodificeerde en gecoördineerde wetgeving = officieel karakter
Codificerend en coördinerend werkt gaat uit van overheid
Geconsolideerde wetgeving = niet-officieel karakter
Niet-officiële aanpassingen v/e wettekst aan actualiteit (vaak door juridische uitgevers) met
gebruiksgemak als doel
• Consolidatie (geconsolideerde wetgeving) = alle wijzigingen v/d oorspronkelijke wet
weergeven in bijgewerkte, geactualiseerde (en dus geconsolideerde) versie v/d wet → versie v/d
wettekst in haar van kracht zijnde vorm
o Wetgeving vaak aangepast door nieuwe wetgeving en die wordt op andere datum in
officieel publicatieblad bekendgemaakt (doel hiervan is bekendmaking NIET
structurering v/h recht)
, ▪Voor die structurering is geconsolideerde wetgeving goed (je wilt niet alle aparte
wetsdocumenten moeten opzoeken)
o Vroeger: bijna uitsluitend codices van gevestigde uitgevers gebruikt als vindmiddel voor
geconsolideerde wetgeving
o Tegenwoordig: steeds meer online-databanken (gebruiksvriendelijkheid, snelle updates
en gemakkelijke toegang)
▪ Meestal gratis, soms betalend (bv.: Jura)
❖ Betalende databanken bevatten vaak bijhorende diensten (doorklikken op
verwijzingen naar andere artikelen, etc.)
• Codificatie (wetboeken) = officiële bundeling van wetgeving in wetboeken
o In deze context zijn wetboeken een bundeling door wetgevende macht van meerdere
bronnen van wetgeving die, omwille van hun verbondenheid met elkaar tot een wetboek
kunnen worden omgevormd
▪ Wetboeken worden ingedeeld in artikelen
o Napoleontische codificaties in begin 19de eeuw = begin v/d codificatiebeweging →
toename v/h wetgevend werk v/h parlement na Franse Revolutie
▪ Bv.: oud Burgerlijk Wetboek, 1804 dat meermaals is gewijzigd
▪ Recenter bv.: Wetboek van Internationaal Privaatrecht (2004) of Wetboek van
economisch recht (2013)
▪ Nog Bv.: Wetboek der successierechten (1936) en Strafwetboek (1867)
• Coördinatie (gecoördineerde wetgeving) = vindt plaats wanneer wetgevende en uitvoerende
macht verschillende wetgevende normen binnen rechtsdomein samenbrengt tot 1
gecoördineerde wet
o Coördinatie door wetgevende macht gebeurt voornamelijk wnnr men vaststelt dat
verschillende wetswijzigingen, opheffingen en aanvullingen op elkaar hebben gevolgd
→ voorafgaande wetgeving wordt gebundeld en vervangen door 1 nieuwe wet (=
gecoördineerde wet)
o Coördinatie door uitvoerende macht gebeurt door uitvoeringsbesluit (bv.: KB) indien WM
hen daartoe machtigt (specifieke wet/opdrachtwet of de wet 13 juni 1961 betreffende
de coördinatie en codificatie van wetten)
1.5 Officiële publicaties of geconsolideerde wetgeving raadplagen?
Geconsolideerde wetgeving of officiële versie van wetgeving opzoeken?
In rechtspraktijk wordt meestal aangewezen om geconsolideerde wetgeving te gebruiken
(soms kunnen officiële publicaties in BS ook van nut zijn)
• Argumenten voor gebruik geconsolideerde versie van wetgeving
o Actuele wetgeving → geconsolideerde versie = meest actuele en van kracht zijnde wet
▪ Officiële publicaties worden niet geactualiseerd (zou afbreuk doen aan officieel
karakter v/d bekendmaking van wetgeving)
❖ Latere wetswijzigingen worden wel gepubliceerd MAAR als afzonderlijke
wetgeving op afzonderlijke datum → geen samenvoeging
, ! Gebruik in beginsel steeds actuele wetboeken of geactualiseerde onlinedatabanken
(Justel databank: dag na publicatie in BS)
o Systematiek en organisatie in wetgeving
▪ Officieuze uitgaven = systematisch georganiseerd → wetgeving ingedeeld in
verschillende rechtstakken via classificatie
▪ Indeling kan opzoeken eenvoudiger maken
❖ Publiekrecht, privaatrecht, burgerlijk recht, gerechtelijk recht, strafrecht,
handels-en economisch recht, fiscaal recht, arbeidsrecht,
socialezekerheidsrecht, etc.
• Argumenten voor gebruikt officiële publicaties van wetgeving
o Recente wetgeving → onmiddellijke consultatie van nieuwe wetgeving moet men
officiële publicaties raadplegen
▪ Zonder risico te lopen dat wetgeving inmiddels achterhaald is
o Historische wetgeving → geconsolideerde versies bevatten meestal enkel actuele
versie van wetgeving
▪ Officiële publicaties voor opzoeking voor historische doeleinden
❖ Ieder jaar nieuwe codices kopen omwille van deze reden
o Voorbereidende werkzaamheden → worden niet in BS gepubliceerd MAAR in
afzonderlijke officiële uitgaven door instanties van wie de wetgeving uitgaat
▪ In BS kijken om vindplaatsen van voorbereidende werkzaamheden te kennen
❖ Sommige officieuze publicaties van wetgeving (vooral databanken)
bevatten verwijzing of link naar vindplaats voorbereidende
werkzaamheden
o Officiële verwijzingen naar wetgeving → rechtswetenschappelijke tekst
▪ In bibliografie moet er verwezen worden naar officiële vindplaats van wetgeving
▪ Correcte bronvermelding = belangrijk in rechtswetenschappelijke tekst →
onderscheidt zich op die manier van niet-wetenschappelijke tekst
• Volledigheid van bronvermelding
o Officiële publicaties publiceren alle wetgevende normen
o Officieuze publicaties publiceren slechts selecties van wetgeving (naar goeddunken van
uitgever en variërend naargelang graad van specialisatie v/e wetboek)
▪ Probleem met uitvoeringsbesluiten → vaak niet opgenomen in officieuze
publicaties omdat ze van minder groot belang zijn
2. Waar en hoe vind ik wetgeving?
2.1 Officiële publicaties van wetgeving
4 wetgevende niveaus:
• Federaal niveau → Grondwet, formele wetten, KB’s, MB’s, besluiten van staatssecretarissen
(bekendmaking via BS)
1. Wat is wetgeving?
1.1 Wetgeving als formele bron van recht
Wetgeving = formele, geschreven en bindende bron van recht
Gewoonterecht (niet geschreven, wel bindend) en rechtspraak (geschreven, in beginsel binden
inter partes niet erga omnes)
Wetgeving in materiële zin = elk bindend voorschrift dat uitgaat v/e bevoegde overheid met algemeen
en duurzaam karakter
Zowel wetgevende normen van wetgevende machten (wet, decreet, ordonnantie) als
uitvoerende normen (KB’s, besluit v/d provinciegouverneur)
1.2 Hiërarchie der wetgevende normen
Wetgevende normen verhouden zich onderling in hiërarchie → lagere norm moet in overeenstemming
zijn met hogere norm
1.3 Afkondiging, bekendmaking en inwerkingtreding van wetgeving
Wetgevende normen hebben data (handig om mee op te zoeken in databanken)
• Datum van afkondiging: datum waarop wet wordt afgekondigd
o Afkondigen = plechtige handeling waarbij uitvoerende macht bestaan van wet bevestigt
en beveelt dat ze in officieel publicatieblad wordt bekendgemaakt
• Datum van bekendmaking: datum waarop wet wordt gepubliceerd in officieel publicatieblad
o Voor wetgeving op federaal niveau en niveau van gemeenschappen en gewesten is dit
het Belgisch Staatsblad
• Datum van inwerkingtreding: dag waarop wetgeving van kracht wordt
o Wetten, decreten en ordonnanties treden in principe in werking op de 10de dag na
bekendmaking in BS TENZIJ wettekst zelf vermeldt dat dit een andere dag moet zijn (of
nog door een KB moet worden vastgelegd)
o Europese wetgeving wordt bekendgemaakt in Publicatieblad en treedt inwerking op 20ste
dag na bekendmaking TENZIJ andere datum wordt voorzien
1.4 Consolidatie, codificatie en coördinatie van wetgeving
Gecodificeerde en gecoördineerde wetgeving = officieel karakter
Codificerend en coördinerend werkt gaat uit van overheid
Geconsolideerde wetgeving = niet-officieel karakter
Niet-officiële aanpassingen v/e wettekst aan actualiteit (vaak door juridische uitgevers) met
gebruiksgemak als doel
• Consolidatie (geconsolideerde wetgeving) = alle wijzigingen v/d oorspronkelijke wet
weergeven in bijgewerkte, geactualiseerde (en dus geconsolideerde) versie v/d wet → versie v/d
wettekst in haar van kracht zijnde vorm
o Wetgeving vaak aangepast door nieuwe wetgeving en die wordt op andere datum in
officieel publicatieblad bekendgemaakt (doel hiervan is bekendmaking NIET
structurering v/h recht)
, ▪Voor die structurering is geconsolideerde wetgeving goed (je wilt niet alle aparte
wetsdocumenten moeten opzoeken)
o Vroeger: bijna uitsluitend codices van gevestigde uitgevers gebruikt als vindmiddel voor
geconsolideerde wetgeving
o Tegenwoordig: steeds meer online-databanken (gebruiksvriendelijkheid, snelle updates
en gemakkelijke toegang)
▪ Meestal gratis, soms betalend (bv.: Jura)
❖ Betalende databanken bevatten vaak bijhorende diensten (doorklikken op
verwijzingen naar andere artikelen, etc.)
• Codificatie (wetboeken) = officiële bundeling van wetgeving in wetboeken
o In deze context zijn wetboeken een bundeling door wetgevende macht van meerdere
bronnen van wetgeving die, omwille van hun verbondenheid met elkaar tot een wetboek
kunnen worden omgevormd
▪ Wetboeken worden ingedeeld in artikelen
o Napoleontische codificaties in begin 19de eeuw = begin v/d codificatiebeweging →
toename v/h wetgevend werk v/h parlement na Franse Revolutie
▪ Bv.: oud Burgerlijk Wetboek, 1804 dat meermaals is gewijzigd
▪ Recenter bv.: Wetboek van Internationaal Privaatrecht (2004) of Wetboek van
economisch recht (2013)
▪ Nog Bv.: Wetboek der successierechten (1936) en Strafwetboek (1867)
• Coördinatie (gecoördineerde wetgeving) = vindt plaats wanneer wetgevende en uitvoerende
macht verschillende wetgevende normen binnen rechtsdomein samenbrengt tot 1
gecoördineerde wet
o Coördinatie door wetgevende macht gebeurt voornamelijk wnnr men vaststelt dat
verschillende wetswijzigingen, opheffingen en aanvullingen op elkaar hebben gevolgd
→ voorafgaande wetgeving wordt gebundeld en vervangen door 1 nieuwe wet (=
gecoördineerde wet)
o Coördinatie door uitvoerende macht gebeurt door uitvoeringsbesluit (bv.: KB) indien WM
hen daartoe machtigt (specifieke wet/opdrachtwet of de wet 13 juni 1961 betreffende
de coördinatie en codificatie van wetten)
1.5 Officiële publicaties of geconsolideerde wetgeving raadplagen?
Geconsolideerde wetgeving of officiële versie van wetgeving opzoeken?
In rechtspraktijk wordt meestal aangewezen om geconsolideerde wetgeving te gebruiken
(soms kunnen officiële publicaties in BS ook van nut zijn)
• Argumenten voor gebruik geconsolideerde versie van wetgeving
o Actuele wetgeving → geconsolideerde versie = meest actuele en van kracht zijnde wet
▪ Officiële publicaties worden niet geactualiseerd (zou afbreuk doen aan officieel
karakter v/d bekendmaking van wetgeving)
❖ Latere wetswijzigingen worden wel gepubliceerd MAAR als afzonderlijke
wetgeving op afzonderlijke datum → geen samenvoeging
, ! Gebruik in beginsel steeds actuele wetboeken of geactualiseerde onlinedatabanken
(Justel databank: dag na publicatie in BS)
o Systematiek en organisatie in wetgeving
▪ Officieuze uitgaven = systematisch georganiseerd → wetgeving ingedeeld in
verschillende rechtstakken via classificatie
▪ Indeling kan opzoeken eenvoudiger maken
❖ Publiekrecht, privaatrecht, burgerlijk recht, gerechtelijk recht, strafrecht,
handels-en economisch recht, fiscaal recht, arbeidsrecht,
socialezekerheidsrecht, etc.
• Argumenten voor gebruikt officiële publicaties van wetgeving
o Recente wetgeving → onmiddellijke consultatie van nieuwe wetgeving moet men
officiële publicaties raadplegen
▪ Zonder risico te lopen dat wetgeving inmiddels achterhaald is
o Historische wetgeving → geconsolideerde versies bevatten meestal enkel actuele
versie van wetgeving
▪ Officiële publicaties voor opzoeking voor historische doeleinden
❖ Ieder jaar nieuwe codices kopen omwille van deze reden
o Voorbereidende werkzaamheden → worden niet in BS gepubliceerd MAAR in
afzonderlijke officiële uitgaven door instanties van wie de wetgeving uitgaat
▪ In BS kijken om vindplaatsen van voorbereidende werkzaamheden te kennen
❖ Sommige officieuze publicaties van wetgeving (vooral databanken)
bevatten verwijzing of link naar vindplaats voorbereidende
werkzaamheden
o Officiële verwijzingen naar wetgeving → rechtswetenschappelijke tekst
▪ In bibliografie moet er verwezen worden naar officiële vindplaats van wetgeving
▪ Correcte bronvermelding = belangrijk in rechtswetenschappelijke tekst →
onderscheidt zich op die manier van niet-wetenschappelijke tekst
• Volledigheid van bronvermelding
o Officiële publicaties publiceren alle wetgevende normen
o Officieuze publicaties publiceren slechts selecties van wetgeving (naar goeddunken van
uitgever en variërend naargelang graad van specialisatie v/e wetboek)
▪ Probleem met uitvoeringsbesluiten → vaak niet opgenomen in officieuze
publicaties omdat ze van minder groot belang zijn
2. Waar en hoe vind ik wetgeving?
2.1 Officiële publicaties van wetgeving
4 wetgevende niveaus:
• Federaal niveau → Grondwet, formele wetten, KB’s, MB’s, besluiten van staatssecretarissen
(bekendmaking via BS)
