Praktijk KNO
Module 4: Onderzoek van hoofd-, hals- en nekstreek
1. Onderzoek van de craniale zenuwen
Nervus Type Functie
1. Olfactorius Sensorisch Reuk waarnemen
Leidt de visuele informatie, waargenomen door
2. Opticus Sensorisch
onze ogen naar de visuele cortex.
3. Occulomotorius Motorisch Aansturen van de ogen, naar binnen en boven kijken
4. Trochlearis Motorisch Aansturen van de ogen, naar binnen en beneden
kijken
Zintuigelijke informatie van het gelaat, aansturen
5. Trigeminus Beide
van bepaalde kauwspieren.
6. Abducens Motorisch Abductie van het oog, kijken van mediaal naar lateraal
7. Facialis Beide Mimiek aangezicht, gevoel en smaak voorste 2/3 tong
8. Vestibulocochlearis Sensorisch Zorgt voor het gehoor en het evenwicht
9. Glossopharyngeus Beide Slikken, smaak achterste 1/3 tong
10. Vagus Beide Aansturen organen en smaak
11. Accessorius Motorisch Aansturen trapezius en sternocleidomastoideus
12. Hypoglossus Motorisch Bewegen van de tong
Op Ons Oude Tuin Terras At Frans Verse Groenten Van Albert Heijn.
Some Say Money Matters, But My Brothers Says Big Boobs Matter More
,I. N. Olfactorius
Werkzwijze:
▪ Beide zijde testen.
▪ Aangeboden geuren zijn amandel, amoniak, zeep en koffie
▪ De patiënt mag tweemaal snuiven en de onderzoeker vraagt dan:
– of hij iets ruikt,
– of hij weet wat hij ruikt,
– of hij hetzelfde even goed ruikt aan beide zijden,
– of hij verschillende geuren kan onderscheiden.
Interpretatie:
= Niet zo eenvoudig.
= Louter subjectieve test
= Wordt zelden uitgevoerd in de praktijk
▪ Anosmie treedt meestal unilateraal op.
– Voorkomen: hersentraumata en intracraniële tumoren
– vb. frontobasale tumor
▪ Parosmie verwijst naar een situatie waarbij geuren niet meer onderscheiden kunnen
worden. Vaak abnormale en onaangename geuren.
Opmerking: Ammoniak wordt waargenomen met de N. trigeminus. Dit kan van belang zijn als men
aan psychogene anosmie denkt
II. N.Opticus
Werkwijze (visus):
Beide ogen afzonderlijk testen
1. kaart van Snellen (op afstand van 6m) Zie addendum
→ Videomateriaal: https://www.youtube.com/watch?v=u1uXH2S1NAs0’45”-2’20”
2. Near vision chart (op afstand van 30cm) Zie addendum
– Alternatief: leesbare lettergrootte krant of tijdschrift noteren
3. Sterke visusdaling
– Vingers tellen op 1m afstand
– Hand zien bewegen
– Lichtperceptie nagaan met miniatuurzaklantaarn
4. Confrontatietest (afstand patiënt/therapeut 40cm)
– patiënt + therapeut bedekken 1oog
– patiënt kijkt naar niet bedekte oog
– Fase 1: onderzoeker beweegt in het frontale vlak binnen eigen gezichtsveld in de 4
kwadranten (op 20cm afstand)
o trommelen met de vingers
o witte schijf
– Fase 2: onderzoeker beweegt van buiten eigen gezichtsveld naar binnen en herhaalt
dit in de 4 kwadranten.
– Fase 1 + 2: Patient signaleert onmiddellijk beweging + helder- en duidelijkheid in elk
kwadrant
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 2.2 – 2.3 Videomateriaal:
https://www.youtube.com/watch?v=u1uXH2S1NAs 3’10”-3’45”
5. Blinde vlek test
,Beide ogen gelijktijdig testen
6. Visuele inattentie test
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 2.7
→ Videomateriaal: https://www.youtube.com/watch?v=u1uXH2S1NAs
2’30”-2’52”
Interpretatie
▪ Kaart van Snellen = Uitdrukking in breukvorm
– 6/6 betekent dat de patiënt een normale visus heeft.
– 6/60 betekent dat de patiënt de grootste letter die normaal nog gelezen kan worden
vanaf 60 meter, kan lezen op een afstand van slechts 6 meter.
▪ Near vision chart = Noteer het nummer van de lijn dat de patiënt nog kan lezen.
▪ Sterkte visusdaling
– Vingers tellen op 1m afstand -> score 1/60
– Hand zien bewegen -> score 1/300
– Lichtperceptie nagaan met miniatuurzaklantaarn -> zichtbaar of niet
▪ Defecten worden genoteerd onder de vorm van een schets waarbij men de gezichtsvelden
aangeeft zoals de patiënt ze ziet.
Centrale scotomen: aan- of afwezig
▪ Vergroting van de blinde vlek (>50cm)
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 2.6
https://www.youtube.com/watch?v=cG5ZuK0_qtc
(achtergrondinfo ter verduidelijking)
▪ Intacte gezichtsvelden + 1 bewegende hand unilateraal niet wordt opgemerkt = visuele
inattentie
– Voorkomen: pariëtale laesie, neglect
, III. N.oculomotorius – IV. N.Trochlearis – VI.N.Abducens
Werkwijze:
▪ Inspectie:
– Ptosis = pupil partieel bedekt door bovenste ooglid
– Strabismus = scheelzien omdat één van de ogen afwijkt van de blikrichting
– Exoftalmie = afwijking waarbij oogbol naar voor verplaatst is en gepaard met een
retractie van de oogleden (= uitpuilende oogleden)
– Enoftalmie = terugzakken van de oogbol in de oogholte
▪ Groote, gelijkheid en vorm pupillen:
– Miosis = pupilvernauwing
– Mydriasis = pupilverwijding
– Anisocorie = ongelijke grootte van beide pupillen
– Het teken van Horner (combinatie: miosis, ptosis, enoftalmie, warme & droge
gelaatshelft)
→ Reactie op licht Videomateriaal: Sofia leerplatform 3.6-3.7
Wanneer er met licht op één pupil van de P geschenen wordt, zal zowel de homolaterale als
heterolaterale pupil vernauwen. Na het wegnemen van het licht zullen beide pupillen verwijden.
▪ Onderzoek van accommodatie en convergentie
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 3.9
Wnr de T een vinger voor de neus van de P houdt, zullen de ogen van de P naar binnen kijken
en accomoderen (bol staan)
Module 4: Onderzoek van hoofd-, hals- en nekstreek
1. Onderzoek van de craniale zenuwen
Nervus Type Functie
1. Olfactorius Sensorisch Reuk waarnemen
Leidt de visuele informatie, waargenomen door
2. Opticus Sensorisch
onze ogen naar de visuele cortex.
3. Occulomotorius Motorisch Aansturen van de ogen, naar binnen en boven kijken
4. Trochlearis Motorisch Aansturen van de ogen, naar binnen en beneden
kijken
Zintuigelijke informatie van het gelaat, aansturen
5. Trigeminus Beide
van bepaalde kauwspieren.
6. Abducens Motorisch Abductie van het oog, kijken van mediaal naar lateraal
7. Facialis Beide Mimiek aangezicht, gevoel en smaak voorste 2/3 tong
8. Vestibulocochlearis Sensorisch Zorgt voor het gehoor en het evenwicht
9. Glossopharyngeus Beide Slikken, smaak achterste 1/3 tong
10. Vagus Beide Aansturen organen en smaak
11. Accessorius Motorisch Aansturen trapezius en sternocleidomastoideus
12. Hypoglossus Motorisch Bewegen van de tong
Op Ons Oude Tuin Terras At Frans Verse Groenten Van Albert Heijn.
Some Say Money Matters, But My Brothers Says Big Boobs Matter More
,I. N. Olfactorius
Werkzwijze:
▪ Beide zijde testen.
▪ Aangeboden geuren zijn amandel, amoniak, zeep en koffie
▪ De patiënt mag tweemaal snuiven en de onderzoeker vraagt dan:
– of hij iets ruikt,
– of hij weet wat hij ruikt,
– of hij hetzelfde even goed ruikt aan beide zijden,
– of hij verschillende geuren kan onderscheiden.
Interpretatie:
= Niet zo eenvoudig.
= Louter subjectieve test
= Wordt zelden uitgevoerd in de praktijk
▪ Anosmie treedt meestal unilateraal op.
– Voorkomen: hersentraumata en intracraniële tumoren
– vb. frontobasale tumor
▪ Parosmie verwijst naar een situatie waarbij geuren niet meer onderscheiden kunnen
worden. Vaak abnormale en onaangename geuren.
Opmerking: Ammoniak wordt waargenomen met de N. trigeminus. Dit kan van belang zijn als men
aan psychogene anosmie denkt
II. N.Opticus
Werkwijze (visus):
Beide ogen afzonderlijk testen
1. kaart van Snellen (op afstand van 6m) Zie addendum
→ Videomateriaal: https://www.youtube.com/watch?v=u1uXH2S1NAs0’45”-2’20”
2. Near vision chart (op afstand van 30cm) Zie addendum
– Alternatief: leesbare lettergrootte krant of tijdschrift noteren
3. Sterke visusdaling
– Vingers tellen op 1m afstand
– Hand zien bewegen
– Lichtperceptie nagaan met miniatuurzaklantaarn
4. Confrontatietest (afstand patiënt/therapeut 40cm)
– patiënt + therapeut bedekken 1oog
– patiënt kijkt naar niet bedekte oog
– Fase 1: onderzoeker beweegt in het frontale vlak binnen eigen gezichtsveld in de 4
kwadranten (op 20cm afstand)
o trommelen met de vingers
o witte schijf
– Fase 2: onderzoeker beweegt van buiten eigen gezichtsveld naar binnen en herhaalt
dit in de 4 kwadranten.
– Fase 1 + 2: Patient signaleert onmiddellijk beweging + helder- en duidelijkheid in elk
kwadrant
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 2.2 – 2.3 Videomateriaal:
https://www.youtube.com/watch?v=u1uXH2S1NAs 3’10”-3’45”
5. Blinde vlek test
,Beide ogen gelijktijdig testen
6. Visuele inattentie test
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 2.7
→ Videomateriaal: https://www.youtube.com/watch?v=u1uXH2S1NAs
2’30”-2’52”
Interpretatie
▪ Kaart van Snellen = Uitdrukking in breukvorm
– 6/6 betekent dat de patiënt een normale visus heeft.
– 6/60 betekent dat de patiënt de grootste letter die normaal nog gelezen kan worden
vanaf 60 meter, kan lezen op een afstand van slechts 6 meter.
▪ Near vision chart = Noteer het nummer van de lijn dat de patiënt nog kan lezen.
▪ Sterkte visusdaling
– Vingers tellen op 1m afstand -> score 1/60
– Hand zien bewegen -> score 1/300
– Lichtperceptie nagaan met miniatuurzaklantaarn -> zichtbaar of niet
▪ Defecten worden genoteerd onder de vorm van een schets waarbij men de gezichtsvelden
aangeeft zoals de patiënt ze ziet.
Centrale scotomen: aan- of afwezig
▪ Vergroting van de blinde vlek (>50cm)
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 2.6
https://www.youtube.com/watch?v=cG5ZuK0_qtc
(achtergrondinfo ter verduidelijking)
▪ Intacte gezichtsvelden + 1 bewegende hand unilateraal niet wordt opgemerkt = visuele
inattentie
– Voorkomen: pariëtale laesie, neglect
, III. N.oculomotorius – IV. N.Trochlearis – VI.N.Abducens
Werkwijze:
▪ Inspectie:
– Ptosis = pupil partieel bedekt door bovenste ooglid
– Strabismus = scheelzien omdat één van de ogen afwijkt van de blikrichting
– Exoftalmie = afwijking waarbij oogbol naar voor verplaatst is en gepaard met een
retractie van de oogleden (= uitpuilende oogleden)
– Enoftalmie = terugzakken van de oogbol in de oogholte
▪ Groote, gelijkheid en vorm pupillen:
– Miosis = pupilvernauwing
– Mydriasis = pupilverwijding
– Anisocorie = ongelijke grootte van beide pupillen
– Het teken van Horner (combinatie: miosis, ptosis, enoftalmie, warme & droge
gelaatshelft)
→ Reactie op licht Videomateriaal: Sofia leerplatform 3.6-3.7
Wanneer er met licht op één pupil van de P geschenen wordt, zal zowel de homolaterale als
heterolaterale pupil vernauwen. Na het wegnemen van het licht zullen beide pupillen verwijden.
▪ Onderzoek van accommodatie en convergentie
→ Videomateriaal: Sofia leerplatform 3.9
Wnr de T een vinger voor de neus van de P houdt, zullen de ogen van de P naar binnen kijken
en accomoderen (bol staan)
