Master Basisonderwijs schooljaar 2025-2026: 1ste semester
, Lezen (deel 1)
Introductie ‘leesbegrip’ Leesonderwijs (Castle et al.)
Inzichten voor dit OPO Proces leren lezen Ontwikkelingsfasen in leesverwerving - Werkvormen:
- Observationele studies vs. interventiestudies - 3 fasen: Fase 1: alfabetisch principe aanleren - Reciprocal teaching: samenvatten, vragen
à Theorie vs. wat in klaspraktijk? - Voorbereidende leesvaardigheden - Doel: aanleren grafeem – foneemkoppeling stellen, voorspellen, verduidelijken
- Absence of evidence ≠ evidence of absence (geletterdheid en mondelinge TV) - Effectieve aanpak: systematische instructie - Graphic organizers: visuele schema’s
- Geen bewijs ≠ geen goede interventie - Technisch lezen (vlot en vloeiend) à Structuur in aanpak (= systematisch) - Inferenie-oef.: invullen ontbrekende info
à Berekende gok: waar komt bewijs van? - Begrijpend lezen (einddoel) - Werkvormen: - Monitoringsactiviteiten: fouten/onlogische
- Door alle fasen: - Dagelijks fonemische bewustzijnsoefeningen zinnen laten detecteren
Cloze—test - Algemene leesvaardigheid - Systematische phonics-reeksen - Leesgesprekken met open vragen:
- Tekstbegrip als construct meten - Leesmotivatie - Decodable books achtergrondkennis activeren
- Tekstbegrip = cognitief proces! - Onderwijs - Combinatie phonics met sight words
- Sociaal: kind leest niet alleen: Theoretische modellen
Geletterdheid verandert je hersenen - Leerling Fase 2: van decoderen naar vloeiend lezen 1. Simple view of reading
- Verliest iets maar krijgt iets in ruil… - Familie - Doel: - Reading = Decoding x linguistic Comprehension
- Wat ben je hiermee in de klaspraktijk? - Gemeenschap - Automatiseren grafeem-foneemkoppeling - Eenvoudigste versie van taalbegrip, maar 50%
- Bewuste decodering à automatische van scores uit te leggen a.d.h.v. dit model!
Lezen = sociaal-cognitief ecosysteem woordherkenning - Aantal inzichten
- Hoe code aanleren? (Castle, Rastle & Nation) - 4 fasen (Ehri): - Decoderen en taalbegrip allebei noodzakelijk
- Begrip vergt kennis (Hirsch) - Pre-alfabetisch: woordherkenning visuele - Enkel decoderen en niet begrijpen is niet lezen
- Waarom struikelen? (Adolf & Hogan) kenmerken, geen kennis grafeem/foneem - Zonder decoderen, geen taalbegrip tot lezen
- Motivatie om te lezen (Van der Sande et al.) - Partieel-alfabetisch: grafeem-foneem, - Beperkingen:
- Gelijke toegang (Neuman & Celano) beperkte kennis alfabet - Geen ontwikkelingsmodel
- Volledig-alfabetisch: grafeem-foneem - Onduidelijke definities
Leesbegrip beheersing, woorden decoderen: - Linguïstisch begrip = breed
- Cognitieve processen ‘taalbegrip algemeen’ systematisch letters à klank bv. /k/ /a/ /t/
- Begrijpend lezen = mentale representatie - Geconsolideerd-alfabetisch: letterclusters, 2. The new connectionist dual process model
- Situatie door tekst beschreven morfemen, woorddelen, sneller en vloeiend (CDP+ model)
- Koppelen aan achtergrondkennis Kernidee lezen - Eerste fase van leesverwerving
à Situatiemodel! - Lezen: expliciete instructie en oefening - Werkvormen: - Logisch en eerlijk systeem van alles
- Gesproken taal: essentieel voor ontw. leesbegrip - Doel leesonderwijs: tekstbegrip - Geen sights words (behalve veel voorkomende, à Klanken, woordenschat, orthografie
à Complexe cognitieve activiteit: moeilijk decodeerbare woorden)
Samenwerking tussen… - Morfologische kennis (opbouw woorden) 3. Reading systems framework à ‘HET’ model
- Woordherkenning - Motiveren om te lezen - Logische versie, maar klaspraktijk?
- Betekenisconstructie à Mattheüseffect: wie iets heeft, krijgt meer; - Algemene leesvaardigheid
- Kennisactivatie wie niets heeft, blijft steken… (kloof wordt groter) - Verschillende zaken tot begrijpend lezen
- Leesdidactiek: combinatie van… - Onderdelen:
- Systematische phonics (beginfase) Fase 3: begrijpend en strategisch lezen - Kennis: orthografisch, linguïstisch, achtergrond
- Rijke taalervaring en kennisopbouw - Doel: - Processen: decoderen, woordherkenning, zins-
- Actieve instructie begrijpend lezen - Lezen via orthografische representaties ontleding, betekenisactivatie, inferenties,
- Betekenisconstruerende processen stimuleren monitoring, …
- Vraagt… - Cognitieve middelen: WG, aandacht, flexibiliteit
- Orthografisch leren: direct herkennen - Kracht: interactie kennis, processen, geheugen
- Woordenschatuitbreiding - Praktische waarde: waarom goede decodeer-
- Semantische integratie vaardigheden moeite met begrijpen?
, Lezen (deel 1)
Introductie ‘leesbegrip’ Leesonderwijs (Castle et al.)
Inzichten voor dit OPO Proces leren lezen Ontwikkelingsfasen in leesverwerving - Werkvormen:
- Observationele studies vs. interventiestudies - 3 fasen: Fase 1: alfabetisch principe aanleren - Reciprocal teaching: samenvatten, vragen
à Theorie vs. wat in klaspraktijk? - Voorbereidende leesvaardigheden - Doel: aanleren grafeem – foneemkoppeling stellen, voorspellen, verduidelijken
- Absence of evidence ≠ evidence of absence (geletterdheid en mondelinge TV) - Effectieve aanpak: systematische instructie - Graphic organizers: visuele schema’s
- Geen bewijs ≠ geen goede interventie - Technisch lezen (vlot en vloeiend) à Structuur in aanpak (= systematisch) - Inferenie-oef.: invullen ontbrekende info
à Berekende gok: waar komt bewijs van? - Begrijpend lezen (einddoel) - Werkvormen: - Monitoringsactiviteiten: fouten/onlogische
- Door alle fasen: - Dagelijks fonemische bewustzijnsoefeningen zinnen laten detecteren
Cloze—test - Algemene leesvaardigheid - Systematische phonics-reeksen - Leesgesprekken met open vragen:
- Tekstbegrip als construct meten - Leesmotivatie - Decodable books achtergrondkennis activeren
- Tekstbegrip = cognitief proces! - Onderwijs - Combinatie phonics met sight words
- Sociaal: kind leest niet alleen: Theoretische modellen
Geletterdheid verandert je hersenen - Leerling Fase 2: van decoderen naar vloeiend lezen 1. Simple view of reading
- Verliest iets maar krijgt iets in ruil… - Familie - Doel: - Reading = Decoding x linguistic Comprehension
- Wat ben je hiermee in de klaspraktijk? - Gemeenschap - Automatiseren grafeem-foneemkoppeling - Eenvoudigste versie van taalbegrip, maar 50%
- Bewuste decodering à automatische van scores uit te leggen a.d.h.v. dit model!
Lezen = sociaal-cognitief ecosysteem woordherkenning - Aantal inzichten
- Hoe code aanleren? (Castle, Rastle & Nation) - 4 fasen (Ehri): - Decoderen en taalbegrip allebei noodzakelijk
- Begrip vergt kennis (Hirsch) - Pre-alfabetisch: woordherkenning visuele - Enkel decoderen en niet begrijpen is niet lezen
- Waarom struikelen? (Adolf & Hogan) kenmerken, geen kennis grafeem/foneem - Zonder decoderen, geen taalbegrip tot lezen
- Motivatie om te lezen (Van der Sande et al.) - Partieel-alfabetisch: grafeem-foneem, - Beperkingen:
- Gelijke toegang (Neuman & Celano) beperkte kennis alfabet - Geen ontwikkelingsmodel
- Volledig-alfabetisch: grafeem-foneem - Onduidelijke definities
Leesbegrip beheersing, woorden decoderen: - Linguïstisch begrip = breed
- Cognitieve processen ‘taalbegrip algemeen’ systematisch letters à klank bv. /k/ /a/ /t/
- Begrijpend lezen = mentale representatie - Geconsolideerd-alfabetisch: letterclusters, 2. The new connectionist dual process model
- Situatie door tekst beschreven morfemen, woorddelen, sneller en vloeiend (CDP+ model)
- Koppelen aan achtergrondkennis Kernidee lezen - Eerste fase van leesverwerving
à Situatiemodel! - Lezen: expliciete instructie en oefening - Werkvormen: - Logisch en eerlijk systeem van alles
- Gesproken taal: essentieel voor ontw. leesbegrip - Doel leesonderwijs: tekstbegrip - Geen sights words (behalve veel voorkomende, à Klanken, woordenschat, orthografie
à Complexe cognitieve activiteit: moeilijk decodeerbare woorden)
Samenwerking tussen… - Morfologische kennis (opbouw woorden) 3. Reading systems framework à ‘HET’ model
- Woordherkenning - Motiveren om te lezen - Logische versie, maar klaspraktijk?
- Betekenisconstructie à Mattheüseffect: wie iets heeft, krijgt meer; - Algemene leesvaardigheid
- Kennisactivatie wie niets heeft, blijft steken… (kloof wordt groter) - Verschillende zaken tot begrijpend lezen
- Leesdidactiek: combinatie van… - Onderdelen:
- Systematische phonics (beginfase) Fase 3: begrijpend en strategisch lezen - Kennis: orthografisch, linguïstisch, achtergrond
- Rijke taalervaring en kennisopbouw - Doel: - Processen: decoderen, woordherkenning, zins-
- Actieve instructie begrijpend lezen - Lezen via orthografische representaties ontleding, betekenisactivatie, inferenties,
- Betekenisconstruerende processen stimuleren monitoring, …
- Vraagt… - Cognitieve middelen: WG, aandacht, flexibiliteit
- Orthografisch leren: direct herkennen - Kracht: interactie kennis, processen, geheugen
- Woordenschatuitbreiding - Praktische waarde: waarom goede decodeer-
- Semantische integratie vaardigheden moeite met begrijpen?
