DIDACTIEK
TAAL
Doelstellingen
1. De studenten kunnen de verschillende stadia van taalontwikkeling iden'ficeren en verklaren.
2. De studenten kunnen de resultaten van nieuw onderzoek naar taalonderwijs kri'sch duiden,
vergelijken met bestaande theorieën en prak'jken, en deze inzichten toepassen in de onderwijs-
prak'jk.
3. De studenten zijn in staat om de taalbehoeBen van verschillende doelgroepen te herkennen
(Nederlandsetaalleerders, leerlingen met taalontwikkelingsstoornissen, taalontwikkelings-
achterstanden, en lees- en spellingsmoeilijkheden).
4. De studenten kunnen de effec'viteit van bestaande klasprak'jken op het gebied van
taalonderwijs kri'sch evalueren en aanbevelingen doen voor verbetering op basis van
wetenschappelijke inzichten.
5. De studenten zijn in staat om een onderbouwde interven'e te ontwikkelen als antwoord op een
specifieke vraag uit de prak'jk over taalonderwijs, gebaseerd op actuele wetenschappelijke
inzichten.
6. De studenten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en implementa'e van een effec'ef
schoolbreed taalbeleid dat de taalontwikkeling van alle leerlingen bevordert.
1
Didac'ek taal
,2
Didac'ek taal
,1. LEZEN
1. Introductie ‘leesbegrip’
Inzichten voor dit OPO
- Observa3onele studies vs. interven3estudies
o Theore'sche modellen: wereld begrijpen maar niet wat kan je in klas doen?!
o Stoppen bij theorie = job niet goed doen à wat gaan we doen in klascontext?
- Absence of evidence =/= evidence of absence
o Niet: geen kwalita'eve studie over interven'e dat interven'e niet waar is
o Geen bewijs wil niet zeggen dat je niks kan doen à berekende gok o.b.v. andere
onderzoeken met bv. andere doelgroep als het kan
o Check waar het weinig bewijs van komt!
Cloze-test
- Tekstbegrip als construct van een kind bevaTen
- Zinsontleding, verbanden, voorkennis, tekststructuur, verbindings-, signaal-, verwijswoorden,
gramma8cale kennis, woordenschat, decoderen, werkwoordvervoeging, regula8e, monitoring,
geheugen, concentra8e…
à Tekstbegrip = cogni3ef proces!
GeleBerdheid verandert je hersenen (Dehaene et. al., 2015)
- Door te lezen veranderen gebieden en verbindingen in je hersenen
o Andere hersendelen lichten op
o Plas'citeit van de hersenen: hersenen kan je al'jd hervormen, herschrijven
à je verliest iets (bv. gezichtsherkenning) maar je krijgt iets in ruil (bv. lezen en schrijven)
- Interessant onderzoek MAAR JE BENT HIER NIETS MEE IN DE KLASPRAKTIJK!
Lezen is een sociaal-cogni3ef ecosysteem
- Hoe code aanleren? à Castle, Rastle & Na'on
- Begrip vergt kennis à Hirsch
- Waarom struikelen? à Adlof & Hogan
- Wat drijB lln. om boeken te lezen? à Van der Sande et al.
- Niet elk kind heeB gelijke toegang tot boeken à Neuman & Celano
Leesbegrip
- Cogni3eve processen niet specifiek voor lezen maar voor taalbegrip algemeen
- Begrijpend lezen = mentale representa3e creëren van situa3e die door tekst wordt beschreven,
waarbij info uit de tekst wordt gekoppeld aan relevante achtergrondkennis
o Vorming van situa3emodel
§ ‘je bouwt een gebouw terwijl je leest. Dat gebouw krijgt vorm door te lezen’
§ Wat er staat maar ook wat er NIET staat!
o Basis = stapsgewijze analyse van woorden en syntac'sche rollen in woordgroepen of zinnen
o Aansluiten bij expliciete info in tekst en relevante achtergrondkennis van lezer
- Gesproken taal: essen3ële basis voor leesbegrip en ontwikkeling ervan
3
Didac'ek taal
, 2. LEESONDERWIJS Castles et al. (2018) – Ending reading wars
à verzameling: alles van taalonderwijs
2.1. Conceptueel kader van het proces van leren lezen (Geudens et al., 2022)
Leren lezen (heel beperkt schema)
- 3 fasen:
o Stap 1: voorbereidende leesvaardigheden: geleTerdheid en mondelinge taalvaardigheid
à België: kleuteronderwijs
o Stap 2: technisch lezen: vlot en vloeiend lezen
o Stap 3: begrijpend lezen (einde/doel van leesonderwijs)
- Loopt door alle fasen:
o Algemene leesvaardigheid: combina'e van de drie?
o Leesmo'va'e
o Onderwijs
- Kind leest niet alleen: leerling, familie, gemeenschap
Focus vandaag op
- Voorbereidende leesvaardigheden
- Technisch lezen: van vlot naar vloeiend
- Leesmo'va'e
- Familie en gemeenschap
Kernidee
- Lezen vereist jarenlange expliciete instruc3e en oefening
o Geen natuurlijk proces zoals spreken
- Doel leesonderwijs: tekstbegrip
o Complexe cogni'eve ac'viteit van voortdurende samenwerking tussen…
§ Woordherkenning
§ Betekenisconstruc3e
§ Kennisac3va3e
4
Didac'ek taal
TAAL
Doelstellingen
1. De studenten kunnen de verschillende stadia van taalontwikkeling iden'ficeren en verklaren.
2. De studenten kunnen de resultaten van nieuw onderzoek naar taalonderwijs kri'sch duiden,
vergelijken met bestaande theorieën en prak'jken, en deze inzichten toepassen in de onderwijs-
prak'jk.
3. De studenten zijn in staat om de taalbehoeBen van verschillende doelgroepen te herkennen
(Nederlandsetaalleerders, leerlingen met taalontwikkelingsstoornissen, taalontwikkelings-
achterstanden, en lees- en spellingsmoeilijkheden).
4. De studenten kunnen de effec'viteit van bestaande klasprak'jken op het gebied van
taalonderwijs kri'sch evalueren en aanbevelingen doen voor verbetering op basis van
wetenschappelijke inzichten.
5. De studenten zijn in staat om een onderbouwde interven'e te ontwikkelen als antwoord op een
specifieke vraag uit de prak'jk over taalonderwijs, gebaseerd op actuele wetenschappelijke
inzichten.
6. De studenten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en implementa'e van een effec'ef
schoolbreed taalbeleid dat de taalontwikkeling van alle leerlingen bevordert.
1
Didac'ek taal
,2
Didac'ek taal
,1. LEZEN
1. Introductie ‘leesbegrip’
Inzichten voor dit OPO
- Observa3onele studies vs. interven3estudies
o Theore'sche modellen: wereld begrijpen maar niet wat kan je in klas doen?!
o Stoppen bij theorie = job niet goed doen à wat gaan we doen in klascontext?
- Absence of evidence =/= evidence of absence
o Niet: geen kwalita'eve studie over interven'e dat interven'e niet waar is
o Geen bewijs wil niet zeggen dat je niks kan doen à berekende gok o.b.v. andere
onderzoeken met bv. andere doelgroep als het kan
o Check waar het weinig bewijs van komt!
Cloze-test
- Tekstbegrip als construct van een kind bevaTen
- Zinsontleding, verbanden, voorkennis, tekststructuur, verbindings-, signaal-, verwijswoorden,
gramma8cale kennis, woordenschat, decoderen, werkwoordvervoeging, regula8e, monitoring,
geheugen, concentra8e…
à Tekstbegrip = cogni3ef proces!
GeleBerdheid verandert je hersenen (Dehaene et. al., 2015)
- Door te lezen veranderen gebieden en verbindingen in je hersenen
o Andere hersendelen lichten op
o Plas'citeit van de hersenen: hersenen kan je al'jd hervormen, herschrijven
à je verliest iets (bv. gezichtsherkenning) maar je krijgt iets in ruil (bv. lezen en schrijven)
- Interessant onderzoek MAAR JE BENT HIER NIETS MEE IN DE KLASPRAKTIJK!
Lezen is een sociaal-cogni3ef ecosysteem
- Hoe code aanleren? à Castle, Rastle & Na'on
- Begrip vergt kennis à Hirsch
- Waarom struikelen? à Adlof & Hogan
- Wat drijB lln. om boeken te lezen? à Van der Sande et al.
- Niet elk kind heeB gelijke toegang tot boeken à Neuman & Celano
Leesbegrip
- Cogni3eve processen niet specifiek voor lezen maar voor taalbegrip algemeen
- Begrijpend lezen = mentale representa3e creëren van situa3e die door tekst wordt beschreven,
waarbij info uit de tekst wordt gekoppeld aan relevante achtergrondkennis
o Vorming van situa3emodel
§ ‘je bouwt een gebouw terwijl je leest. Dat gebouw krijgt vorm door te lezen’
§ Wat er staat maar ook wat er NIET staat!
o Basis = stapsgewijze analyse van woorden en syntac'sche rollen in woordgroepen of zinnen
o Aansluiten bij expliciete info in tekst en relevante achtergrondkennis van lezer
- Gesproken taal: essen3ële basis voor leesbegrip en ontwikkeling ervan
3
Didac'ek taal
, 2. LEESONDERWIJS Castles et al. (2018) – Ending reading wars
à verzameling: alles van taalonderwijs
2.1. Conceptueel kader van het proces van leren lezen (Geudens et al., 2022)
Leren lezen (heel beperkt schema)
- 3 fasen:
o Stap 1: voorbereidende leesvaardigheden: geleTerdheid en mondelinge taalvaardigheid
à België: kleuteronderwijs
o Stap 2: technisch lezen: vlot en vloeiend lezen
o Stap 3: begrijpend lezen (einde/doel van leesonderwijs)
- Loopt door alle fasen:
o Algemene leesvaardigheid: combina'e van de drie?
o Leesmo'va'e
o Onderwijs
- Kind leest niet alleen: leerling, familie, gemeenschap
Focus vandaag op
- Voorbereidende leesvaardigheden
- Technisch lezen: van vlot naar vloeiend
- Leesmo'va'e
- Familie en gemeenschap
Kernidee
- Lezen vereist jarenlange expliciete instruc3e en oefening
o Geen natuurlijk proces zoals spreken
- Doel leesonderwijs: tekstbegrip
o Complexe cogni'eve ac'viteit van voortdurende samenwerking tussen…
§ Woordherkenning
§ Betekenisconstruc3e
§ Kennisac3va3e
4
Didac'ek taal
