• Verkeerd document? Gratis ruilen
  • Geschreven door studenten die geslaagd zijn
  • Direct beschikbaar na je betaling
  • Online lezen of als PDF
Verkopen
Kies je studieland
Kies je taal
Document preview thumbnail
Voorbeeld 10 van de 191 pagina's
Samenvatting

Samenvatting - Mens En Gezondheid 2

Document preview thumbnail
Voorbeeld 10 van de 191 pagina's

Een samenvatting van lesnotities,de PowerPoints, de leermodules die in de lessen werden behandeld en additionele teksten van het opleidingsonderdeel. Deze samenvatting is erg volledig, volgt de leermodules chronologisch en bevat veel informatie die kan helpen om het studiemateriaal te begrijpen. De samenvatting is zeer handig voor studenten die nood hebben aan visueel materiaal om te leren. Het is een zeer uitgebreide samenvatting, wat maakt dat hier normaal alles moet in staan dat besproken werd in het opleidingsonderdeel. Bijhorend bij volgende samenvatting zijn volgende Quizlet-kaarten:

Voorbeeld van de inhoud

S1




Mens en Gezondheid 2
ACADEMIEJAAR 2025-2026 AP HOGE SCHOOOL

,Inhoud
1) Introductie in de pathologie ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 7

1.1 Wat het inhoudt ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................7

1.2 Belangrijke concepten .....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................7

1.3 (Ab)normaal gedrag ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................8

1.3.1 Veranderingen in de kijk op (ab)normaal gedrag ..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................8

1.3.2 Criteria van afwijkend gedrag .........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................9

1.4 Ontstaan van psychopathologie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 10

1.4.1 Biopsychosociaal model ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 10

1.4.2 Het diathese – stressmodel.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 12

1.4.3 Het nature – nurture debat .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 12

1.5 Instandhouding van pathologie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

1.5.1 Cognitieve processen.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

1.5.2 Gedragsmatige factoren ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

1.5.3 Emotionele processen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 13

1.5.4 Sociale en relationele factoren .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

1.5.5 Biologische factoren ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

1.5.6 Omgevingsfactoren....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

1.6 Behandeling in de pathologie ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 14

1.6.1 Psychodynamische modellen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 14

1.6.2 Behavioristisch modellen en zijn afgeleiden ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 14

1.6.3 Humanistische modellen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 15

1.6.4 Systeemmodellen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 16

2) Diagnostiek in de klinische psychologie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 17

2.1 Systematische aanpak in de psychodiagnostiek......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 17

2.1.1 Wetenschappelijke methode ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 17

2.1.2 Psychodiagnostische cyclus .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 18

2.2 Diagnostische instrumenten ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 18

2.2.1 Keuze voor diagnostische instrumenten ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 19

2.2.2 Soorten diagnostische instrumenten .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 19

a. Kwantitatieve diagnostiek ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 20

b. Kwalitatieve diagnostiek........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 21

2.2.3 Speciale aandacht: intake of aanmeldingsgesprek..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 22

2.2.4 Computerdiagnostiek ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 22

2.2.5 Andere uitdagingen binnen de diagnostiek ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 22

2.2.6 Kwaliteitsbewaking ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23

2.3 Classificatiesystemen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23

2.3.1 Verschillende classificatiesystem en binnen de psychopathologie ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23

2.3.2 DSM-5 ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 24

2.3.3 Aandachtspunten in de diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 25

c. VIDEO over stigma’s ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25

3) Stemmingsstoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 26

3.1 Wat het inhoudt ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 26

3.2 Depressieve stemmingsstoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 27

3.2.1 Majeure depressieve stoornis...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 28

3.2.2 Persisterende depressieve stoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 29

3.2.3 Premenstruele stemmingsstoornis.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 30

3.2.4 Leeftijdsverschillen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

a. Depressie bij kinderen (+/- tot 12j) ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

b. Depressie bij jongeren en adolescenten ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 31

c. Depressie bij ouderen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 32

3.2.5 Genderverschillen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33

3.2.6 Prevalentiecijfers .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33

3.2.7 Culturele verschillen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34

3.2.8 Ontstaan en verloop ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 35

a. Risico- en beschermende factoren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 35

b. Visie o/h ontstaan v. depressie vanuit de therapeutische stromingen en modellen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 36

c. Het cognitief model van Beck ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 36

3.2.9 Comorbiditeit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 37

3.2.10 Suïcide ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38

3.2.11 Diagnostiek.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 38

3.2.12 Verloop ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 38

3.2.13 In contact..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 39

3.3 Bipolaire en aanverwante stoornissen........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39

3.3.1 Wat het inhoudt ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39

3.3.2 Episodes......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 40

a. Manische episode .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 40

b. Hypomane episode ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 41

c. Depressieve episode............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 42

d. Gemengde episode ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 42

3.3.3 Subtypes ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 42

a. Bipolaire-I-stornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43

b. Bipolaire-II-stoornis................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 43



1

, c. Cyclotyme stoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 44

d. Rapid cycling .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44

3.3.4 Kritische bedenking ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44

3.3.5 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 45

3.3.6 Culturele verschillen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 45

3.3.7 Ontstaan en verloop ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 46

3.3.8 Neurologie ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 46

3.3.9 Comorbiditeit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 47

3.3.10 Diagnostiek.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 47

a. Overlap met ADHD ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 48

3.3.11 Hedendaagse tendensen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

3.3.12 Ups & Downs............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

4) Psychotrauma-, stressorgerelateerde en dissociatieve stoornissen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

4.1 Trauma- en stressorgerelateerde stoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 49

4.1.1 Subtyperingen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 50

4.1.2 Symptomen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 50

a. Aanpassingsstoornis .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 50

b. Acute stressstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 51

c. Posttraumatische stressstoornis ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 53

d. Complexe PTSS ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 54

4.1.3 Leeftijdsverschillen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 54

4.1.4 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 57

a. Aanpassingsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 57

b. Acute stressststoornis ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 57

c. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 57

d. Complexe posttraumatische stressstoornis (cPTSS) ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58

4.1.5 Ontstaan en verloop ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58

a. Aanpassingsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 58

b. Acute stressstoornis .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 59

c. Posttraumatische stressstoornis (PTSS) .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 59

d. Complexe posttraumatische stressstoornis (cPTSS) ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 60

4.1.6 Comorbiditeit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 61

a. Aanpassingsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 61

b. Acute stressstoornis .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 61

c. Posttraumatische stressstoornis .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61

d. Complexe posttraumatische stressstoornis (cPTSS) ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61

4.1.7 Diagnostiek .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61

4.1.8 Aandachtspunten in het werkveld............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 62

4.2 Dissociatieve stoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 62

4.2.1 Subtyperingen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 63

4.2.2 Symptomen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 64

a. Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS)................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 64

b. Dissociatieve amnesie............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 65

c. Depersonalisatie-/derealisatiestoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 66

4.2.3 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 67

4.2.4 Ontstaan en verloop ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 67

a. Verklaringsmodellen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 67

I. Traumaperspectief .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 67

II. Socio-cognitief model ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 67

II. Biologisch model ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 68

b. Risico- en beschermende factoren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 68

4.2.5 Culturele verschillen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68

4.2.6 Comorbiditeiten ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 69

4.2.7 Diagnostiek .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69

5) Angststoornissen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69

5.1 Vrees en angst .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 69

5.2 Subtyperingen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 71

5.3 Symptomen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 71

5.3.1 Specifieke fobie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 71

5.3.2 Sociale-angststoornis.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 72

5.3.3 Paniekstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

5.3.4 Agorafobie ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 74

5.3.5 Gegeneraliseerde angststoornis .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 74

5.4 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

5.5 Culturele verschillen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

5.6 Ontstaan en verloop ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76

5.6.1 Risicofactoren................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 76

a. Familiale belasting (diathese-stressmodel) .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 76

b. Afwijkingen in de hersenen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 77

5.6.2 Verklarende modellen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 77

a. Het cognitief-biologisch model van Clark (1958) ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 77

b. Het multifactorieel model van fobieën ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 78

5.7 Comorbiditeit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 79

5.7.1 Specifieke fobie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 79



2

, 5.7.2 Sociale-angststoornis.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 79

5.7.3 Paniekstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 79

5.7.4 Agorafobie ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 79

5.7.5 Gegeneraliseerde angststoornis .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 80

5.8 Diagnostiek ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 80

6) Obsessief-compulsieve en aanverwante stoornissen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 80

6.1 Subtyperingen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 81

6.2 Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) – symptomen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 81

6.3 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 82

6.4 Ontstaan en verloop ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 82

6.4.1 Biologisch verklaringsmodel ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 82

6.4.2 Psychodynamisch verklaringsmodel............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 83

6.4.3 Het cognitief verklaringsmodel .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 83

6.4.4 Het leertheoretisch verklaringsmodel......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84

6.5 Culturele verschillen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84

6.6 Comorbiditeit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 85

6.7 Diagnostiek ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 85

7) Persoonlijkheidsstoornissen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 86

7.1 Inhoud ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 86

7.2 Subtyperingen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 87

7.3 Symptomen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 88

7.3.1 Cluster A: vreemd, excentriek, afstandelijk ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 88

a. Paranoïde persoonlijkheidsstoornis ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

b. Schizoïde persoonlijkheidsstoornis ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 90

c. Schizotypische persoonlijkheidsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 91

7.3.2 Cluster B: dramatisch, emotioneel, grillig ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 91

a. Antisociale persoonlijkheidsstoornis ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 92

b. Borderline persoonlijkheidsstoornis...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 93

c. Histrionische persoonlijkheidsstoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 94

d. Narcistische persoonlijkheidsstoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 95

7.3.3 Cluster C: angstig, vermijdend, afhankelijk................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 95

a. Vermijdende persoonlijkheidsstoornis .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 96

b. Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 97

c. Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 98

7.4 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 98

7.5 Leeftijdsverschillen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 99

a. Ontwikkeling en beloop ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 100

7.6 Culturele verschillen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

7.7 Ontstaan en verloop ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

7.8 Comorbiditeit .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 102

7.9 Diagnostiek ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 103

8) Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................104

8.1 Wat het inhoudt ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 104

8.2 Subtyperingen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 105

8.2.1 De middelgerelateerde stoornissen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 105

a. Classificatie van middelen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 106

I. Indeling in middelen volgens werkingsmechanismen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 106

II. Indeling volgens beleid en preventie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 108

b. Stoornissen in en door het gebruik van een middel........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 108

8.2.2 De niet-middelgerelateerde stoornissen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 109

8.3 Symptomen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 109

8.3.1 Middelgerelateerde stoornissen................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 109

a. Stoornis in het gebruik van middelen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 110

b. Middel geïnduceerde stoornissen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 111

I. Intoxicatie............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 111

II. Onthouding ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 111

III. Middel geïnduceerde mentale stoornissen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 112

8.3.2 Niet-middelgerelateerde stoornissen: gokstoornis .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 113

8.4 Leeftijdsverschillen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 113

8.4.1 Middelgerelateerde stoornis: Alcohol ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 114

a. Stoornis in het gebruik van alcohol..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 114

b. Middel geïnduceerd: intoxicatie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 114

c. Middel geïnduceerde: onthouding...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 114

8.4.2 De gokstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 115

8.5 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 115

8.5.1 Alcohol ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 115

8.5.2 Tabak ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 116

8.5.3 Cannabis ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 116

8.5.4 Andere illegale drugs .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 116

8.5.5 Kansspelen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 116

8.6 Culturele verschillen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 116

8.7 Ontstaan en verloop ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 117

8.7.1 Neurobiologisch perspectief: belangrijkste breinveranderingen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 117

a. De verstoring van het beloningssysteem ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 117



3

, b. Ontstaan van automatismen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 118

c. De afname van het controlerend systeem.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 119

d. Het ontstaan van craving .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 119

e. Het ontstaan van tolerantie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 119

f. Het ontstaan van onthoudingsverschijnselen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 120

8.7.2 Risico- en beschermende factoren: MMM-model ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 120

8.7.3 De gokstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 120

8.8 Comorbiditeit .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 121

8.8.1 Middelgerelateerde stoornissen bij alcohol ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 121

8.8.2 Gokstoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 121

8.9 Diagnostiek ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 122

9) Schizofreniespectrum en andere psychotische stoornissen .....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................122

9.1 Subtyperingen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 122

9.2 Symptomen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 123

9.2.1 Basissymptomen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 123

a. Positieve en negatieve symptomen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 123

b. Uitingsvormen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 123

9.2.2 Subtypes ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 126

a. Kortdurende psychotische stoornis ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 126

b. Schizofrenie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 127

c. Schizofreniforme stoornis .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 128

d. Waanstoornis ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 128

9.3 Leeftijdsverschillen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 129

9.4 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 129

9.5 Culturele verschillen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 130

9.6 Ontstaan en verloop ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 130

9.6.1 Ontwikkeling en evolutie............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 130

9.6.2 Diathese – stressmodel .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 131

a. Diathese ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 131

b. Stress..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 132

9.6.3 Hedendaagse ontwikkelingen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 132

a. Psychose als resultaat van disfunctionele coping .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 133

b. Psychose en taaldysfunctie.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 133

c. Selienshypothese .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 133

9.7 Comorbiditeit .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 133

9.8 Aandachtspunten ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 134

9.9 Diagnostiek ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 134

9.9.1 Fasengebonden richtlijnen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 134

9.9.2 Stappen in de diagnostiek .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 135

10) Neurocognitieve stoornissen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................135

10.1 Subtyperingen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 135

10.2 Symptomen............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 136

10.3 Prevalentie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 137

10.4 Ontstaan en verloop................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 137

10.4.1 Risico- en uitlokkende factoren ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 137

10.4.2 Verklaringsmodellen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 138

a. Ontstekingshypothese ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 138

b. Neurotransmitterhypothese ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 138

10.5 Diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 138

11) Voedings- en eetstoornissen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................139

11.1 Subtyperingen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 140

11.2 Symptomen............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 140

11.2.1 Anorexia Nervosa ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 140

11.2.2 Boulimia Nervosa...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 142

11.2.3 Eetbuistoornis ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 143

11.2.4 Eetbuien doorheen de stoornissen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 143

11.2.5 Signalen in de thuiscontext ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 144

a. Veranderingen in massa ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 144

b. Gedrag tijdens maaltijden ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 144

c. Preoccupatie met eten, gewicht en uiterlijk ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 145

d. Beweeggedrag ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 145

e. Andere signalen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 145

11.2.6 Signalen in de schoolcontext en vrije tijd ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 145

a. Schoolcontext ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 145

b. Vrije tijd................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 145

11.3 Prevalentie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 146

11.4 Ontstaan en verloop................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 146

11.4.1 Biologische factoren ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 146

a. Genetica ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 146

b. Hersenen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 147

11.4.2 Psychologische factoren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 147

11.4.3 Socio-culturele factoren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 148

11.5 Comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 148

11.5.1 Lichamelijke klachten ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 148



4

, 11.5.2 Psychologische klachten ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 148

11.6 Diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 149

12) Slaap- en waakstoornissen .....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................149

12.1 Gewone slaap ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 149

12.2 Subtyperingen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 151

12.3 Symptomen............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 152

12.3.1 Insomnia stoornis ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 152

12.3.2 Hypersomnolentiestoornis....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 152

12.3.3 Narcolepsie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 153

12.3.4 Circadiane slaap-waakstoornissen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 153

12.3.5 Non-REM slaaparousalstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 154

12.3.6 Nachtmerriestoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 154

12.3.7 REM-slaapgedragstoornis ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 154

12.4 Prevalentie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 155

12.5 Ontstaan en verloop................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 155

12.5.1 Verklaringsmodel voor insomnia ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 156

12.5.2 Verklaringsmodel voor narcolepsie ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 157

12.6 Comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 157

12.6.1 Psychiatrische comorbiditeit.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 157

12.6.2 Medische comorbiditeit ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 158

12.7 Diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 158

13) Seksualiteitsstoornissen .........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................159

13.1 Subtyperingen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 159

13.2 Symptomen............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 160

13.2.1 DSM-5 algemene criteria ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 160

13.2.2 Seksuele disfuncties ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 161

a. Seksuele disfuncties bij mannen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 161

I. Vroege ejaculatie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 161

II. Erectiestoornis ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 161

III. Stoornis in seksueel verlangen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 162

IV. Voortijdige (vroege) ejaculatie ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 162

b. Seksuele disfuncties bij vrouwen......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 163

I. Vrouwelijke orgasmestoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 163

II. Stoornis in seksueel verlangen/opwinding bij vrouwen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 163

III. Genito-pelviene pijn-/penetratiestoornis.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 164

c. Seksuele disfunctie bij mannen en vrouwen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 164

13.3 Prevalentie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 164

13.4 Ontstaan en verloop................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 165

13.4.1 Seksuele responscyclus ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 165

13.4.2 Oorzaken van verstoring in de seksuele responscyclus ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 166

13.5 Comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 166

13.6 Diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 167

14) Parafiele stoornissen ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................167

14.1 Subtyperingen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 167

14.2 Symptomen............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 168

14.2.1 Voyeuristische stoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 168

14.2.2 Exhibitionistische stoornis ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 169

14.2.3 Frotteuristische stoornis .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 169

14.2.4 Seksuele masochismestoornis ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 169

14.2.5 Seksuele sadismestoornis ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 170

14.2.6 Pedofiele stoornis ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 170

14.2.7 Fetisjistische stoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 171

14.2.8 Transvestische stoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 171

14.3 Prevalentie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 171

14.4 Ontstaan en verloop................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 172

14.4.1 Leertheoretische modellen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 172

14.4.2 Cognitieve modellen................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 172

14.4.3 Hechting- en ontwikkelingsmodellen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 172

14.4.4 Neurobiologische en hormonale modellen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 172

14.4.5 Sociaal-ecologische modellen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 173

14.5 Comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 173

14.6 Diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 173

15) Thema specifieke therapieën..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................174

15.1 Laagdrempelige initiatieven .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 176

15.1.1 Informatiekanalen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 176

15.1.2 E-mental health ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 176

15.1.3 Verenigingen en vrijwilligers .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 177

15.1.4 Outreachend werken ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 177

15.2 Ambulante en residentiële zorg .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 178

15.3 Psychotherapeutische behandelvormen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 178

15.3.1 Mentalisation Based Therapy (MBT) ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 178

15.3.2 Transference focused therapy (TFP) ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 179

15.3.3 Klassieke gedragstherapie ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 179

15.3.4 Exposure therapie..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 179



5

, 15.3.5 Narrative exposure therapie (NET) .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 179

15.3.6 Cognitieve gedragstherapie ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 179

15.3.7 Eye movement desentisation and reprocessing (EMDR) ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 180

15.3.8 Imaginaire rescripting therapie (ImRs) .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 180

15.3.9 Contextuele en acceptatiegerichte therapie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 180

15.3.10 Dialectische gedragstherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 180

15.3.11 Acceptance and commitment therapy (ACT) ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 181

15.3.12 Mindfulness based cognitive therapy ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 181

15.3.13 Humanistische modellen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 181

15.3.14 Systeemmodellen ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 181

15.3.15 Ecletische en integratieve behandelvormen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 181

15.4 Psychologische interventies..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 182

15.5 Medische zorg .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 183

15.5.1 Psychofarmaca .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 183

a. Antidepressiva ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 183

b. Stemmingsstabilisatoren ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 184

c. Antipsychotica ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 185

15.5.2 Neuromodulatie/hersengerichte interventies........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 186

15.5.3 Chronobiologische en somatische interventies...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 186

15.5.4 Medische zorg – aanpakken van medische oorzaken ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 187

16) Hedendaagse tendensen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................187

16.1 Evidence based werken ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 187

16.2 Staging en profiling .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 188

16.3 Hypnotherapie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 189

16.4 Virtual reality ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 189

16.5 Artificiële intelligentie .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 189

16.6 Polyvagaaltheorie ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 190




6

,1) Introductie in de pathologie
1.1 Wat het inhoudt
Psychopathologie: Studie v/h geestelijk lijden of de leer v. psychische stoornissen => afwijkende emoties,
gedachten & aandoeningen

Stoornis: E. klinisch vastgestelde aandoening volgens de diagnostische criteria => vaak pas gege wnr h. impact heeft
o/h functioneren

Psychopathologie richt zich op … v. afwijkende emoties, gedachten en aandoeningen:
 Beschrijving: gedetailleerd in kaart brengen v. symptomen en kenmerken v. psychische stoornissen
Persoon heeft profiel v. problemen, welke problemen, wat het allemaal inhoudt. => de studie over
wat het inhoudt

 Classificatie: systematisch indelen v. psychische aandoeningen in diagnostische categorieën
Alle klachten proberen groeperen  term aan proberen geven

 Oorzaken: onderzoeken v. biologische, psychologische & sociale factoren die bijdragen a/h ontstaan v.
psychische aandoeningen
=> zoeken naar hoe komt h. dat de problematiek ontstaat
Vb. met heel duidelijke: trauma gerelateerde stoornis, postnatale depressie

 Behandelingen: ontwikkelen en evalueren v. effectieve therapieën & interventies om psych. stoornissen
te verlichten of te genezen
=> Hoe kunnen we die mensen helpen


Beschrijving
Psychopathologie




Classificatie


Oorzaken


Behandelingen


➔ Doel psychopathologie = welzijn v. mensen met psychische problemen te verbeteren

Meeste therapieën = ontstaan uit beschrijvingen en classificaties (=> andere onethische experimenten WOII)



1.2 Belangrijke concepten
Symptoom: Uiting v/e onderliggend probleem, waarneembaar of door de patiënt aangegeven klacht. Kan
betrekking hebben op lichamelijke, psychische, sociale en/of existentiële aspecten.

Syndroom: e. verzameling/combinatie v. symptomen die samen e. spec. aandoening vormen. (≠ elk symptoom afz.
= e. probleem) Bij meerdere spec. symptomen die te gelijk optreden kan er e. diagnose worden gesteld.




7

, Syndroom




Symptomen




Comorbiditeit: samengaan v. ++ aandoeningen/syndromen, tegelijkertijd voorkomen v. 2 of + psychische en/of
lichamelijke aandoeningen bij 1 persoon. => er is e. primaire stoornis en ook een secundaire/andere aandoening.
vb.: piekeren (primair) en slaapproblemen (secundair)

Primaire stoornis: de stoornis die h. meeste effect heeft o/h functioneren v/d persoon, of de stoornis die er h. 1ste
was.
Secundaire stoornis: = e. gevolg v/d primaire dat deze gevormd wordt.




Comorbiditeit




Syndroom A Syndroom B
(primaire) (secundaire)




1.3 (Ab)normaal gedrag
Psychopathologie = afwijkende emoties, gedachten & gedragingen
wat beschouwd als afwijkend = afh. v. versch. factoren & interpretaties

Hoe gedrag als abnormaal gedefinieerd?
 Cultuur
 Maatschappelijke normen
 Historische context

Norm: wnr de meeste mensen dit ook doen is het de norm

Abnormaal gedrag: vanaf h. ≠ meer voldoet a/d norm
Wnr h. gedrag regelmatig voorkomt bij de persoon
Wnr de persoon zichzelf in gevaar brengt/afremt
Iets uniek dat de persoon doet, uitzonderlijk



1.3.1 Veranderingen in de kijk op (ab)normaal gedrag
Afwijkend gedrag doorheen de tijd beïnvloed door:
 Cultuur
 Religie
 Wetenschap


8

,  Heeft invloed op hoe gedrag verklaren + welke behandelingen toepassen

Belangrijke veranderingen doorheen de tijd:


Oudheid & middeleeuwen

- Toegeschreven aan 18de - 19de eeuw
bovennatuurlijke
krachten - individuen met ernstige 20ste eeuw
- Klassieke oudheid - psychische problemen =
Hippocrates = opgesloten in instelling - Keerpunt = 21ste eeuw
behandeling door diëten, - 19de eeuw = psychoanalyse
medicijnen en verbeteringen in - psychiatrie beïnvloed - versch. tehrapeutische
lichamelijke oefeningen behandeling -> opkomst door ontwikkeling v. techn. combineren
psychiatrische medicijnen - ++ gepersonaliseerde
ziekenhuizen behandelingen
- opkomst
neurowetenschappen
- nadruk op
biopsychosociaal model
- belang v. preventie




Veranderingen op kijk kan binnen tijdseenheid en tss tijdseenheden
Vb.: homoseksualiteit, trauma- en stressgerelateerde stoornissen

Verschillen in kijk op psychische problemen
 Tussen generaties => manier v. kijken bij kinderen, ouders en grootouders
 Binnen generaties => verschillen in hoe interpreteren en aanpak tss dezelfde leeftijden

Kijk op psychisch welzijn = gevormd  complex samenspel v. individuele, sociale en culturele factoren
= dynamisch beeld!!



1.3.2 Criteria van afwijkend gedrag
6 criteria om v. abnormaal gedrag te spreken:
• Uitzonderlijk: zeldzaam/ongebruikelijk in vgl met wat de meeste mensen doen.
Vb.: stemmen horen & nachten overslaan

• Sociaal afwijkend: afwijken v/d normen en regels v/d samenleving of cultuur waarin h. zich afspeelt
Vb.: stemmen horen

• Foute perceptie/interpretatie v/d realiteit: de werkelijkheid anders ervaren den h. i/d realiteit is.
vb.: denken dat e. bep. bekend persoon verliefd op je is

• Aanzienlijk emotioneel lijden: klachten zorgen voor e. aanzienlijke lijdensdruk.
Vb.: uitgeput, angstig, gespannen

• Ongepast ≈ contraproductief: klachten belemmeren de persoon i/h nrm funcioneren.
Vb.: te laat komen i/d les, nachten overslaan

• Gevaar: gedrag = gevaarlijk voor de persoon zelf of voor anderen.
Vb.: niet kunnen stoppen met middelengebruik


9

Inhoudsopgave

  1. 01 Introductie in de pathologie 7
    1. Wat het inhoudt 7
    2. Belangrijke concepten 7
    3. (Ab)normaal gedrag 8
    4. Ontstaan van psychopathologie 10
    5. Instandhouding van pathologie 13
    6. Behandeling in de pathologie 14
  2. 02 Diagnostiek in de klinische psychologie 17
    1. Systematische aanpak in de psychodiagnostiek 17
    2. Diagnostische instrumenten 18
  3. 03 Kwantitatieve diagnostiek 20
  4. 04 Kwalitatieve diagnostiek 21
    1. Classificatiesystemen 23
  5. 05 VIDEO over stigma’s 25
  6. 06 Stemmingsstoornissen 26
    1. Wat het inhoudt 26
    2. Depressieve stemmingsstoornissen 27
  7. 07 Depressie bij kinderen (+/- tot 12j) 30
  8. 08 Depressie bij jongeren en adolescenten 31
  9. 09 Depressie bij ouderen 32
  10. 10 Risico- en beschermende factoren 35
  11. 11 Visie o/h ontstaan v. depressie vanuit de therapeutische stromingen en modellen 36
  12. 12 Het cognitief model van Beck 36
    1. Bipolaire en aanverwante stoornissen 39
  13. 13 Manische episode 40
  14. 14 Hypomane episode 41
  15. 15 Depressieve episode 42
  16. 16 Gemengde episode 42
  17. 17 Bipolaire-I-stornis 43
  18. 18 Bipolaire-II-stoornis 43
  19. 19 Cyclotyme stoornis 44
  20. 20 Rapid cycling 44
  21. 21 Overlap met ADHD 48
  22. 22 Psychotrauma-, stressorgerelateerde en dissociatieve stoornissen 48
    1. Trauma- en stressorgerelateerde stoornissen 49
  23. 23 Aanpassingsstoornis 50
  24. 24 Acute stressstoornis 51
  25. 25 Posttraumatische stressstoornis 53
  26. 26 Complexe PTSS 54
  27. 27 Aanpassingsstoornis 57
  28. 28 Acute stressststoornis 57
  29. 29 Posttraumatische stressstoornis (PTSS) 57
  30. 30 Complexe posttraumatische stressstoornis (cPTSS) 58
  31. 31 Aanpassingsstoornis 58
  32. 32 Acute stressstoornis 59
  33. 33 Posttraumatische stressstoornis (PTSS) 59
  34. 34 Complexe posttraumatische stressstoornis (cPTSS) 60
  35. 35 Aanpassingsstoornis 61
  36. 36 Acute stressstoornis 61
  37. 37 Posttraumatische stressstoornis 61
  38. 38 Complexe posttraumatische stressstoornis (cPTSS) 61
    1. Dissociatieve stoornissen 62
  39. 39 Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS) 64
  40. 40 Dissociatieve amnesie 65
  41. 41 Depersonalisatie-/derealisatiestoornis 66
  42. 42 Verklaringsmodellen 67
  43. 43 Traumaperspectief 67
  44. 44 Socio-cognitief model 67
  45. 45 Biologisch model 68
  46. 46 Risico- en beschermende factoren 68
  47. 47 Angststoornissen 69
    1. Vrees en angst 69
    2. Subtyperingen 71
    3. Symptomen 71
    4. Prevalentie 75
    5. Culturele verschillen 75
    6. Ontstaan en verloop 76
  48. 48 Familiale belasting (diathese-stressmodel) 76
  49. 49 Afwijkingen in de hersenen 77
  50. 50 Het cognitief-biologisch model van Clark (1958) 77
  51. 51 Het multifactorieel model van fobieën 78
    1. Comorbiditeit 79
  52. 52 5.7.2 Sociale-angststoornis 79
    1. Diagnostiek 80
  53. 53 Obsessief-compulsieve en aanverwante stoornissen 80
    1. Subtyperingen 81
    2. Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) – symptomen 81
    3. Prevalentie 82
    4. Ontstaan en verloop 82
    5. Culturele verschillen 84
    6. Comorbiditeit 85
    7. Diagnostiek 85
  54. 54 Persoonlijkheidsstoornissen 86
    1. Inhoud 86
    2. Subtyperingen 87
    3. Symptomen 88
  55. 55 Paranoïde persoonlijkheidsstoornis 89
  56. 56 Schizoïde persoonlijkheidsstoornis 90
  57. 57 Schizotypische persoonlijkheidsstoornis 91
  58. 58 Antisociale persoonlijkheidsstoornis 92
  59. 59 Borderline persoonlijkheidsstoornis 93
  60. 60 Histrionische persoonlijkheidsstoornis 94
  61. 61 Narcistische persoonlijkheidsstoornis 95
  62. 62 Vermijdende persoonlijkheidsstoornis 96
  63. 63 Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis 97
  64. 64 Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis 98
    1. Prevalentie 98
    2. Leeftijdsverschillen 99
  65. 65 Ontwikkeling en beloop 100
    1. Culturele verschillen 101
    2. Ontstaan en verloop 101
    3. Comorbiditeit 102
    4. Diagnostiek 103
  66. 66 Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen 104
    1. Wat het inhoudt 104
    2. Subtyperingen 105
  67. 67 Classificatie van middelen 106
  68. 68 I. Indeling in middelen volgens werkingsmechanismen 106
  69. 69 II. Indeling volgens beleid en preventie 108
  70. 70 Stoornissen in en door het gebruik van een middel 108
    1. Symptomen 109
  71. 71 Stoornis in het gebruik van middelen 110
  72. 72 Middel geïnduceerde stoornissen 111
  73. 73 I. Intoxicatie 111
  74. 74 II. Onthouding 111
  75. 75 III. Middel geïnduceerde mentale stoornissen 112
    1. Leeftijdsverschillen 113
  76. 76 Stoornis in het gebruik van alcohol 114
  77. 77 Middel geïnduceerd: intoxicatie 114
  78. 78 Middel geïnduceerde: onthouding 114
    1. Prevalentie 115
    2. Culturele verschillen 116
    3. Ontstaan en verloop 117
  79. 79 De verstoring van het beloningssysteem 117
  80. 80 Ontstaan van automatismen 118
  81. 81 De afname van het controlerend systeem 119
  82. 82 Het ontstaan van craving 119
  83. 83 Het ontstaan van tolerantie 119
  84. 84 Het ontstaan van onthoudingsverschijnselen 120
    1. Comorbiditeit 121
    2. Diagnostiek 122
  85. 85 Schizofreniespectrum en andere psychotische stoornissen 122
    1. Subtyperingen 122
    2. Symptomen 123
  86. 86 Positieve en negatieve symptomen 123
  87. 87 Uitingsvormen 123
  88. 88 Kortdurende psychotische stoornis 126
  89. 89 Schizofrenie 127
  90. 90 Schizofreniforme stoornis 128
  91. 91 Waanstoornis 128
    1. Leeftijdsverschillen 129
    2. Prevalentie 129
    3. Culturele verschillen 130
    4. Ontstaan en verloop 130
  92. 92 Diathese 131
  93. 93 Stress 132
  94. 94 Psychose als resultaat van disfunctionele coping 133
  95. 95 Psychose en taaldysfunctie 133
  96. 96 Selienshypothese 133
    1. Comorbiditeit 133
    2. Aandachtspunten 134
    3. Diagnostiek 134
  97. 97 Neurocognitieve stoornissen 135
    1. Subtyperingen 135
    2. Symptomen 136
    3. Prevalentie 137
    4. Ontstaan en verloop 137
  98. 98 Ontstekingshypothese 138
  99. 99 Neurotransmitterhypothese 138
    1. Diagnostiek 138
  100. 100 Voedings- en eetstoornissen 139
    1. Subtyperingen 140
    2. Symptomen 140
  101. 101 Veranderingen in massa 144
  102. 102 Gedrag tijdens maaltijden 144
  103. 103 Preoccupatie met eten, gewicht en uiterlijk 145
  104. 104 Beweeggedrag 145
  105. 105 Andere signalen 145
  106. 106 Schoolcontext 145
  107. 107 Vrije tijd 145
    1. Prevalentie 146
    2. Ontstaan en verloop 146
  108. 108 Genetica 146
  109. 109 Hersenen 147
    1. Comorbiditeit 148
  110. 110 11.5.2 Psychologische klachten 148
    1. Diagnostiek 149
  111. 111 Slaap- en waakstoornissen 149
    1. Gewone slaap 149
    2. Subtyperingen 151
    3. Symptomen 152
    4. Prevalentie 155
    5. Ontstaan en verloop 155
    6. Comorbiditeit 157
    7. Diagnostiek 158
  112. 112 Seksualiteitsstoornissen 159
    1. Subtyperingen 159
    2. Symptomen 160
  113. 113 Seksuele disfuncties bij mannen 161
  114. 114 I. Vroege ejaculatie 161
  115. 115 II. Erectiestoornis 161
  116. 116 III. Stoornis in seksueel verlangen 162
  117. 117 IV. Voortijdige (vroege) ejaculatie 162
  118. 118 Seksuele disfuncties bij vrouwen 163
  119. 119 I. Vrouwelijke orgasmestoornis 163
  120. 120 II. Stoornis in seksueel verlangen/opwinding bij vrouwen 163
  121. 121 III. Genito-pelviene pijn-/penetratiestoornis 164
  122. 122 Seksuele disfunctie bij mannen en vrouwen 164
    1. Prevalentie 164
    2. Ontstaan en verloop 165
    3. Comorbiditeit 166
    4. Diagnostiek 167
  123. 123 Parafiele stoornissen 167
    1. Subtyperingen 167
    2. Symptomen 168
    3. Prevalentie 171
    4. Ontstaan en verloop 172
    5. Comorbiditeit 173
    6. Diagnostiek 173
  124. 124 Thema specifieke therapieën 174
    1. Laagdrempelige initiatieven 176
    2. Ambulante en residentiële zorg 178
    3. Psychotherapeutische behandelvormen 178
  125. 125 15.3.5 Narrative exposure therapie (NET) 179
    1. Psychologische interventies 182
    2. Medische zorg 183
  126. 126 Antidepressiva 183
  127. 127 Stemmingsstabilisatoren 184
  128. 128 Antipsychotica 185
  129. 129 Hedendaagse tendensen 187
    1. Evidence based werken 187
    2. Staging en profiling 188
    3. Hypnotherapie 189
    4. Virtual reality 189
    5. Artificiële intelligentie 189
    6. Polyvagaaltheorie 190
  130. 130 Behandelingen 8
  131. 131 Symptomen 9

Documentinformatie

Geüpload op
23 december 2025
Aantal pagina's
191
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€16,49

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
mayravermeulen
3,9
(7)
Verkocht
31
Volgers
0
Items
20
Laatst verkocht
3 dagen geleden




Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen