1
H5 Herstel
Regeneratie en Reparatie
Na beschadiging van weefsels of organen zijn er twee mogelijke uitkomsten:
1. Er treedt herstel op zodanig dat de oorspronkelijke situatie volledig wordt
bereikt, zogenaamde regeneratie
2. De schade wordt zo goed mogelijk hersteld maar gaat gepaard met fibrose
en functieverlies, zogenaamde reparatie.
Regeneratie: 2 essentiële voorwaarden
1. De cellen van het beschadigde weefsel moeten opnieuw aangemaakt kunnen
worden.
2. Het Extracellulaire Matrix Skelet moet bij de beschadiging intact zijn gebleven.
Vernieuwing van cellen: celdeling
- Labiele cellen: snel delen
o Goede mogelijkheden tot regeneratie = komt bij frequente schade
o Vb: oppervlakte-epitheelcellen: huid, darm,...
- Stabiele cellen
o Delen traag in normale omstandigheden
o Regeneratie mogelijk indien nodig
o Vb: levercellen, renale tubuluscellen
- Permanente cellen:
o Weinig of geen regeneratie
o Vb: zenuwcellen, spiercellen (tot 12 delingen)
vernieuwing van cellen: stamcellen
- Pool stamcellen (kleiner dan andere cellen (=kern + beetje cytoplasme)
- Deling van stamcellen: mitose: een cel gaat verder differentiëren volgens de noden
- Gelegen in speciale locaties van het weefsel
o Huid: tegen de basale laag
o Darm: in bodem van de crypten
o Lever: tussen hepatocyten en galwegen.
o Beenmerg (bloedcelvorming maar kunnen ook met bloed mee en
differentiëren in andere cel)
vernieuwing van cellen stamcellen (2)
- Als stamcellen stuk gaan (bvb. bij bestraling): weefselherstel is gecompromiteerd
- Als stamcellen beschadigd worden via mutaties
o Kan leiden tot neoplasie (kanker)
- Is problematisch voor herstel kan mogelijkheid wegnemen om te regenereren
Belang van extracellulaire matrix bij herstel = geleiding
- Een aantal cellen hebben basale membraan
o Bestaat o.a. collageen 4, laminine
o Dient als filter, anker, en oppervlak om cellen te geleiden
o Vb. Schwanncellen rond perifere zenuw
- Tijdelijke matrix
, 2
H5 Herstel
o Bestaat uit proteines uit plasma en weefsel dat vrijkomt op plaats van het
letsel (hyaluronzuur, tenascine, fibronectine; fibrinogeen, fibronectine,
vitronectine)
o Stoppen bloed en vochtverlies, geleiden nieuwe cellen
- Stromale matrix (bindweefselmatrix)
o Bindweefsel bevat zowel cellen als extracelluire matrix
o Veel collageenmolecules, afhankelijk van type weefsel
o Daarnaast elastine, fibrilline, glycosaminoglycanen, proteoglycanen, etc.
o Steunweefsel, moduleren celcontacten, leveren voedingsstoffen aan...
HUID
Volledig herstel bv oppervlakkige huidleasie
- Oppervlakkige schaafwonde met wegnemen opperhuid (met basale cellen)
- Snelle vorming scab: fibroinelaag (bestaand uit extracellulaire matrix “wei” of
“bloedwei”
- Vanuit haar en zweerfolikel basale cellen die
wonden overbruggen
- Eerst dunne epidermis met nog dun fibrinelaagje
- Dan volledig dichtgroeien
- Geen litteken
split skin grafts
- Gebruikt vorig mechanisme
- Donor geeft intacte huid voor grote overbrugging
wonde iemand anders
- Ook bij overleden mensen
- Haarschacht en zweetklier blijft
- Nemen deel huid weg en gaan dit op andere plaats
aanbrengen dat niet kan regenereren
H5 Herstel
Regeneratie en Reparatie
Na beschadiging van weefsels of organen zijn er twee mogelijke uitkomsten:
1. Er treedt herstel op zodanig dat de oorspronkelijke situatie volledig wordt
bereikt, zogenaamde regeneratie
2. De schade wordt zo goed mogelijk hersteld maar gaat gepaard met fibrose
en functieverlies, zogenaamde reparatie.
Regeneratie: 2 essentiële voorwaarden
1. De cellen van het beschadigde weefsel moeten opnieuw aangemaakt kunnen
worden.
2. Het Extracellulaire Matrix Skelet moet bij de beschadiging intact zijn gebleven.
Vernieuwing van cellen: celdeling
- Labiele cellen: snel delen
o Goede mogelijkheden tot regeneratie = komt bij frequente schade
o Vb: oppervlakte-epitheelcellen: huid, darm,...
- Stabiele cellen
o Delen traag in normale omstandigheden
o Regeneratie mogelijk indien nodig
o Vb: levercellen, renale tubuluscellen
- Permanente cellen:
o Weinig of geen regeneratie
o Vb: zenuwcellen, spiercellen (tot 12 delingen)
vernieuwing van cellen: stamcellen
- Pool stamcellen (kleiner dan andere cellen (=kern + beetje cytoplasme)
- Deling van stamcellen: mitose: een cel gaat verder differentiëren volgens de noden
- Gelegen in speciale locaties van het weefsel
o Huid: tegen de basale laag
o Darm: in bodem van de crypten
o Lever: tussen hepatocyten en galwegen.
o Beenmerg (bloedcelvorming maar kunnen ook met bloed mee en
differentiëren in andere cel)
vernieuwing van cellen stamcellen (2)
- Als stamcellen stuk gaan (bvb. bij bestraling): weefselherstel is gecompromiteerd
- Als stamcellen beschadigd worden via mutaties
o Kan leiden tot neoplasie (kanker)
- Is problematisch voor herstel kan mogelijkheid wegnemen om te regenereren
Belang van extracellulaire matrix bij herstel = geleiding
- Een aantal cellen hebben basale membraan
o Bestaat o.a. collageen 4, laminine
o Dient als filter, anker, en oppervlak om cellen te geleiden
o Vb. Schwanncellen rond perifere zenuw
- Tijdelijke matrix
, 2
H5 Herstel
o Bestaat uit proteines uit plasma en weefsel dat vrijkomt op plaats van het
letsel (hyaluronzuur, tenascine, fibronectine; fibrinogeen, fibronectine,
vitronectine)
o Stoppen bloed en vochtverlies, geleiden nieuwe cellen
- Stromale matrix (bindweefselmatrix)
o Bindweefsel bevat zowel cellen als extracelluire matrix
o Veel collageenmolecules, afhankelijk van type weefsel
o Daarnaast elastine, fibrilline, glycosaminoglycanen, proteoglycanen, etc.
o Steunweefsel, moduleren celcontacten, leveren voedingsstoffen aan...
HUID
Volledig herstel bv oppervlakkige huidleasie
- Oppervlakkige schaafwonde met wegnemen opperhuid (met basale cellen)
- Snelle vorming scab: fibroinelaag (bestaand uit extracellulaire matrix “wei” of
“bloedwei”
- Vanuit haar en zweerfolikel basale cellen die
wonden overbruggen
- Eerst dunne epidermis met nog dun fibrinelaagje
- Dan volledig dichtgroeien
- Geen litteken
split skin grafts
- Gebruikt vorig mechanisme
- Donor geeft intacte huid voor grote overbrugging
wonde iemand anders
- Ook bij overleden mensen
- Haarschacht en zweetklier blijft
- Nemen deel huid weg en gaan dit op andere plaats
aanbrengen dat niet kan regenereren
