Forensische Psychiatrie
Samenvatting
Kato Kerremans
2025-2026
Professor: Elise Wuyts
Faculteit Recht en criminologie
Pleinlaan 2 1050 Brussel Tel. +32 (0)2 629 21 11 BTW BE 0449 012 406 www.vub.ac.b
,Inhoud
Les 1 – Inleiding ...................................................................................... 6
Wat is forensische psychiatrie? ................................................................ 6
Raakvlak tussen psychiatrie en recht ..................................................... 6
Therapeutic Jurisprudence ...................................................................... 7
Medisch vs. Juridisch .......................................................................... 7
Wat doet een forensisch psychiater? ........................................................ 8
Taak 1 – Expertises ............................................................................ 8
Taak 2 – Behandeling ......................................................................... 9
Erkenning als forensisch psychiater ..................................................... 11
Wetenschappelijk onderzoek .............................................................. 11
Les 2 – Internering en deskundigeonderzoek ............................................. 13
In het hoofd van een psychiater ............................................................ 13
Verschillende denkwijzen ................................................................... 13
Classificatiesystemen ........................................................................ 14
Wat is een internering ......................................................................... 15
Het profiel van een geïnterneerde ....................................................... 16
Kamer ter Bescherming van de Maatschappij ........................................ 17
Interneringen in België ...................................................................... 17
Wat is het doel van deskundigen onderzoek? ........................................... 17
Waarom een deskundigen onderzoek? ................................................. 18
Wanneer een deskundigen onderzoek? ................................................ 19
Deskundigen onderzoek voor internering ................................................ 19
Les 3 – Psychopathologie deel 1 ............................................................... 21
In het hoofd van een psychiater ............................................................ 21
Een vleugje neurobiologie .................................................................. 21
Een vleugje farmacologie................................................................... 21
Psychotische stoornissen ...................................................................... 22
Symptomatologie ............................................................................. 22
Syndromen ..................................................................................... 23
Behandeling .................................................................................... 24
Link met criminaliteit ........................................................................ 25
Stemmingsstoornissen ......................................................................... 26
Symptomatologie ............................................................................. 26
Syndromen ..................................................................................... 26
Behandeling .................................................................................... 27
Link met criminaliteit ........................................................................ 27
, Verslavingsstoornissen......................................................................... 28
Verslavende middelen ....................................................................... 28
Symptomatologie ............................................................................. 29
Syndromen ..................................................................................... 30
Behandeling .................................................................................... 30
Link met criminaliteit ........................................................................ 31
Les 4 – Psychopathologie deel 2 ............................................................... 32
Trauma ............................................................................................. 32
Wat is hechting? .............................................................................. 32
Wat is trauma? ................................................................................ 32
Impact van trauma ........................................................................... 33
Persoonlijkheidsstoornissen .................................................................. 34
Wat is persoonlijkheid? ..................................................................... 34
Wat is een persoonlijkheidsstoornis? ................................................... 35
Behandeling .................................................................................... 38
Link met criminaliteit ........................................................................ 39
Neurocognitieve stoornissen ................................................................. 40
Symptomatologie ............................................................................. 40
Syndromen ..................................................................................... 40
Behandeling .................................................................................... 41
Link met criminaliteit ........................................................................ 42
Gedragsstoornissen ............................................................................. 42
Les 5 – Psychopathologie deel 3 ............................................................... 45
Mentale beperking .............................................................................. 45
Wat is intelligentie? .......................................................................... 45
Classificatie ..................................................................................... 46
Schaal emotionele ontwikkeling .......................................................... 46
Link met criminaliteit ........................................................................ 48
Behandeling .................................................................................... 49
Ontwikkelingsstoornissen ..................................................................... 49
ADHD ............................................................................................. 50
ASS ............................................................................................... 52
ASS en ADHD in forensische psychiatrie ............................................... 56
Les 6 – Behandelcontexten ..................................................................... 59
Algemeen psychiatrisch landschap ......................................................... 59
Ambulante psychiatrie....................................................................... 59
Residentiële Psychiatrie ..................................................................... 60
Vlaamse Psychiatrie .......................................................................... 63
, Forensisch psychiatrisch landschap ........................................................ 64
Behandelprincipes ............................................................................ 64
Penitentiaire psychiatrie - Betrokken actoren ........................................ 65
Penitentiair psychiatrie – Zorgaanbod .................................................. 66
Forensisch psychiatrische centra (FPC’s) .............................................. 66
Forensisch psychiatrische afdelingen ................................................... 68
Algemeen psychiatrische afdelingen .................................................... 68
Forensisch mobiele teams .................................................................. 69
Ambulante forensische zorg ............................................................... 69
Les 7 – Niet-strafrechtelijke deskundigenonderzoek .................................... 71
Rechterlijke organisatie........................................................................ 71
Forensische psychiatrie ........................................................................ 72
Deskundigenonderzoeken .................................................................. 72
Basis paradigma .............................................................................. 74
Schadebepaling in niet-strafrechtelijke context ........................................ 76
Enkele topics ................................................................................... 76
Percentages .................................................................................... 77
Les 8 – Diversiteit in de forensische psychiatrie ........................................................ 78
(Culturele) diversiteit................................................................................. 78
Gastles Winny Ang – Diversiteit ...................................................................... 79
Het concept diversiteit ...................................................................... 79
Culturele psychiatrie ......................................................................... 82
In de praktijk .................................................................................. 84
Les 9 – Specifieke groepen plegers ........................................................... 86
Vrouwelijke plegers ............................................................................. 86
Profiel van een vrouw die feiten pleegt ................................................ 88
Behandeling voor vrouwen die feiten plegen ......................................... 90
Gender-responsieve zorg ................................................................... 91
Belgische landschap.......................................................................... 93
Minderjarige plegers ............................................................................ 93
Samenwerking met jeugdrechter ........................................................ 94
Ontwikkeling van criminaliteit............................................................. 95
Diagnostiek ..................................................................................... 96
Behandeling .................................................................................... 97
Oudere plegers ................................................................................... 98
Profiel van de oudere gedetineerde ..................................................... 99
Unieke zorgnoden ............................................................................ 99
Les 10 – Personen die zedenfeiten hebben gepleegd .................................. 101
, Seksueel geweld ................................................................................ 101
Prevalentie ..................................................................................... 101
Profiel van iemand die zedenfeiten pleegt .............................................. 101
Behandeling voor plegers van zedenfeiten.............................................. 104
Belgische behandellandschap ............................................................... 106
Les 11 – Diversiteit en ethiek ................................................................. 107
LGBTQIA+ diversiteit .......................................................................... 107
,Les 1 – Inleiding
Wat is forensische psychiatrie?
Raakvlak tussen psychiatrie en recht
Raakvlak psychiatrie en recht
➔ Behoort niet volledig tot de psychiatrie, maar ook niet volledig bij het recht
- Bestaat nog niet zo lang als aparte stroming
- Heest soms onduidelijkheid over
- Recent wetenschappelijk onderzoek
- Centraal staat artikel 71 Strafwetboek
Artikel 71 strafwetboek
- Artikel dat stelt waarom psychiatrie nodig is binnen het rechtssysteem
- Discussie: Wanneer iemand niet wilsbekwaam is, kan je die persoon dan een veroordeling
geven zoals iemand die dat wel beseft?
- Dit moest verankering hebben in het wetsontwerp
“Er is geen misdrijf wanneer de beschuldigde of de beklaagde op het tijdstip van de feiten leed aan
een geestesstoornis die zijn oordeelsvermogen of de controle over zijn daden heeft tenietgedaan, of
wanneer hij gedwongen werd door een macht die hij niet heeft kunnen weerstaan.”
Een stukje geschiedenis
1. Broadmoor (1963)
- Bekend forensisch ziekenhuis in Londen
- Oplossing voor mensen die duidelijk ziek zijn, maar te gevaarlijk om in de maatschappij te
behandelen
- Zie je in de geschiedenis doorheen veel landen
- Principe: Was een manier om beveiliging te voorzien bij mensen die ziek waren en behandeling
nodig hadden
2. Cesare en Gina Lombroso
= Grondleggers van criminologie
- Belangrijk probleem: Lombroso heeft veel gedaan voor criminologische ideeën over waarom
iemand feiten pleegt. Maar je ziet daar veel racistische, seksistische opvattingen
3. Emil Kraepelin
= Grondlegger psychiatrie
- Een van de eerste met een classificatiesysteem
- Systeem is nog steeds de basis voor de systemen die wij vandaag gebruiken (DSM)
4. BSU: Robert Ressler, Ann Burgess & John Douglas
- Hebben veel gedaan rond profiling
- Daaruit zie je de vele series, boeken… ontstaan
- Word gezien als iets gevaarlijks, maar ook fascinerend
6
,Therapeutic Jurisprudence
➔ Het therapeutisch of anti-therapeutische effect van het rechtssysteem
- Concept: Hoe dat je zo weinig mogelijk schade moet toebrengen als rechtssysteem
- Hoe kunnen we die schade beperken?
Therapeutic Het recht wordt zo toegepast dat het bijdraagt aan het psychologisch herstel
Jurisprudence en welzijn van psychiatrische cliënten of daders, in plaats van hen verder te
schaden.
Medisch vs. Juridisch
Zwart-wit denken
- Justitie kijkt op eenheid andere manier, heel zwart-wit
- Justitie wil weten of de persoon gaat hervallen, hoe de therapie loopt…
Maar forensische psychiatrie kan niet goed zeggen of een behandeling goed is geslaagd
- Je probeert een veranderingsproces te ondersteunen, weg van strafbaar gedrag en je hoopt
dat je dat bereikt
- Je moet inspelen op die nuance, je weet nooit altijd wat er gaat gebeuren
Asymmetrische relatie
- Justitie heeft het laatste woord
- Psychiatrie kan deskundige advies geven over internering, maar rechter beslist
- Daar loopt het in communicatie niet altijd even vlot
- Hierin spelen justitieassistenten een belangrijke rol
Beroepsgeheim
- Als zorgverlener heb je beroepsgeheim, geldt voor iedereen
- Is in de wet verankerd
- Betekent dat er goed moet worden nagedacht over de bescherming van persoonsgegevens
- Er mag enkel iets gezegd worden over de schendingen van voorwaarden, schenden van
afdelingsregels…
- De persoon zelf mag wel zeggen wat die wil
Sigma
- Ook tov de maatschappij veel spanningsvelden
- Forensische psychiatrie is een veld dat aanspreekt, maar waar ook veel sigma rond is
- Mensen worden anders bekeken vanaf je een strafblad hebt, je in de gevangenis hebt
gezeten…
Publieke opinie
- Bepaald vaak in strafzaken hoe er met bepaalde zaken wordt omgegaan
- Bv. Welk vonnis wordt geleverd, hoeveel geld er naar de forensische psychiatrie komt…
Bescherming van de maatschappij
- Zorgverleners hebben mee een rol in het risicogedrag dat de personen in de psychiatrie
kunnen stellen
Mogen ze naar huis, hebben ze toegang tot internet, mogen ze naar een bepaalde
sportclub…
- Het is de taak van de zorgverleners om hier mee na te denken over risico’s
- Risico-denken
- Deskundige verslag moet een inschatting maken hoeveel risico er is
7
,Wat doet een forensisch psychiater?
2 grote taken
1. Expertises
2. Behandeling
Taak 1 – Expertises
Expertises
- Kunnen op elk niveau van het rechtssysteem gebeuren: strafrechtelijk of niet-strafrechtelijk
- Arbeidsrechtbank: Arbeidsongeschikt is dat terecht of niet? Mensen die frauderen…
Vredegerecht – Beschermende observatiemaatregel
- Niet beperkt tot alleen forensische psychiaters, iets wat psychiaters in het algemeen mee te
maken krijgen
- Meest voorkomende: Beschermende observatiemaatregel (residentieel of ambulant)
- Gaat er algemeen over dat iemand een psychiatrische aandoening heeft, gedrag stelt en een
behandeling nodig heeft
Beschermende observatiemaatregel – 3 criteria
1. Aanwezigheid van een psychiatrische aandoening met aantasting van wilsbekwaamheid
2. Aanwezigheid van gevaar
3. Geen alternatieve hulp nodig
Beschermende observatieregel – 2 procedures
1. Gewone procedure
2. Spoedprocedure
Gewone Verloopt ineens via de vrederechter.
procedure Vrederechter gaat naar patiënt thuis of gaat ergens op gesprek en beslist dan of
de maatregel terecht is en gaat dat opzoek naar een ziekenhuis voor ineens de
hele periode.
Spoedprocedure Hier moet er een aanvrager zijn, moet er een arts zijn en is het de procureur die
beslist over een maatregel gevorderd moet worden. Wordt er een ziekenhuis
gekozen voor een bepaalde tijd en komt er een vrederechter ter plaatse die
beslist of de opname gerechtvaardigd is of niet.
8
,Vredegerecht – Bewindvoering
- 2 soorten:
o Goederen
o Persoon
- Wordt ingesteld als er besloten wordt iemand voor nabije toekomst of levenslang niet
wilsbekwaam is om dingen voor zichzelf te regelen
- Psychiater schat dit in
- Wordt een verslag neergeschreven en het is de vrederechter die beslist of het gebeurt of niet
- Meestal een advocaat, maar kan ook familie zijn
- Onderscheid tussen:
o Bijstand
o Vertegenwoordiging
Bewindvoering van Financiële status, de financiën regelen.
goederen
Bewindvoering van Gaat over iemand die ook niet meer geacht wordt goede beslissingen te
persoon maken over zichzelf als persoon. Gaat vaak over woonsituatie, impulsief
trouwen, mensen met zware mentale beperking…
Vertegenwoordiging Hier gaat het echt over een bewindvoerder.
Bijstand Kan zijn dat er wordt gezegd dat het wel lukt, maar dat de persoon wel
hulp kan gebruiken. Dus dan is meer een hulpbijstand waar de persoon
hulp kan vragen, maar de controle wordt niet overgenomen.
Correctionele rechtbank
➔ Toerekeningsvatbaarheid
- Gaat over de vraag tot internering
- Het deskundige onderzoek is wat er gebeurt om tot een antwoord te komen op die vraag
Taak 2 – Behandeling
Meerdere stelsels waaronder behandeling kan bestaan:
o Vrijheid onder voorwaarden
o Probatie-uitstel
o Voorwaardelijk invrijheidstelling/voorwaardelijke vrijlating
o Internering
o Reactie op jeugddelict
o …
Behandeling – meerdere aanpakken
o RNR en GLM
o Residentieel en ambulant
o Groep en individueel
o Farmacotherapie
o Psychotherapie
o Psycho-educatie
o …
9
, Aanpak - RNR-model
= Theoretisch kader
- Je moet afstemmen op de mate van het risico
- Hoog intensief behandelen bij high risk en laag intensief behandelen bij low risk
- Need staat voor hetgeen dat je gaat behandelen, de criminogene noden
Aanpak - GLM-model
= Theoretisch kader
- Goed onderbouwd kader dat in vele centra wordt gebruikt
- Tegenreactie op RNR, want daar ligt de focus te veel op het negatieve
- GLM wil hetzelfde bereiken maar wil gaan kijken hoe ze de persoon een zo goed mogelijk leven
kunnen geven, zodat er geen nood is om verkeer gedrag te stellen
- Wil kijken naar zaken als:
o Heb je een goed netwerk?
o Wat kunnen we doen om je bestaande netwerk te verbeteren?
o …
- Willen vertrekken vanuit de krachten van een persoon
Aanpak - Groep en individuele gesprekken
- Er is meestal een combinatie tussen groep en individuele gesprekken
- Groep: Daar hebben ze veel van elkaar te leren
- Wat er in de therapiegroep soms wordt gezegd doet meer dan wat de zorgverlener zegt
Farmacotherapie
- Ook medicatie heeft zijn plaats in de behandeling
- Medicatie is geen hoofddoel van een behandeling, maar wel een ondersteuner
- Bv. Bij mensen die hyperseksueel kan er medicatie worden gegeven om het libido te verlagen
Aanpak - Psychotherapie
= een van de belangrijkste zaken
- Gaat over therapeutische interventies: inzicht krijgen in het patroon, inzichten krijgen in het
gedrag…
- Soms is het voor de mensen zelf niet duidelijk wat emoties zijn en gaan ze bepaald gedrag
stellen omdat ze zich een lange tijd zo voelen, maar dat gewoon niet door hebben
- Soms begint het met bepaalde dingen gewoon opnieuw uit te leggen
Behandeling – meerdere werkdomeinen
o Penitentiaire psychiatrie
o FPC’s
o Forensisch psychiatrische eenheden
o Algemene psychiatrische diensten
o Forensische MT’s
o Forensische ambulante diensten
o …
Behandeling – meerdere doelgroepen
o Minderjarige plegers
o Vrouwelijke pleger
o Laagbegaafde plegers
o Personen die zedenfeiten hebben gepleegd
o …
10
Samenvatting
Kato Kerremans
2025-2026
Professor: Elise Wuyts
Faculteit Recht en criminologie
Pleinlaan 2 1050 Brussel Tel. +32 (0)2 629 21 11 BTW BE 0449 012 406 www.vub.ac.b
,Inhoud
Les 1 – Inleiding ...................................................................................... 6
Wat is forensische psychiatrie? ................................................................ 6
Raakvlak tussen psychiatrie en recht ..................................................... 6
Therapeutic Jurisprudence ...................................................................... 7
Medisch vs. Juridisch .......................................................................... 7
Wat doet een forensisch psychiater? ........................................................ 8
Taak 1 – Expertises ............................................................................ 8
Taak 2 – Behandeling ......................................................................... 9
Erkenning als forensisch psychiater ..................................................... 11
Wetenschappelijk onderzoek .............................................................. 11
Les 2 – Internering en deskundigeonderzoek ............................................. 13
In het hoofd van een psychiater ............................................................ 13
Verschillende denkwijzen ................................................................... 13
Classificatiesystemen ........................................................................ 14
Wat is een internering ......................................................................... 15
Het profiel van een geïnterneerde ....................................................... 16
Kamer ter Bescherming van de Maatschappij ........................................ 17
Interneringen in België ...................................................................... 17
Wat is het doel van deskundigen onderzoek? ........................................... 17
Waarom een deskundigen onderzoek? ................................................. 18
Wanneer een deskundigen onderzoek? ................................................ 19
Deskundigen onderzoek voor internering ................................................ 19
Les 3 – Psychopathologie deel 1 ............................................................... 21
In het hoofd van een psychiater ............................................................ 21
Een vleugje neurobiologie .................................................................. 21
Een vleugje farmacologie................................................................... 21
Psychotische stoornissen ...................................................................... 22
Symptomatologie ............................................................................. 22
Syndromen ..................................................................................... 23
Behandeling .................................................................................... 24
Link met criminaliteit ........................................................................ 25
Stemmingsstoornissen ......................................................................... 26
Symptomatologie ............................................................................. 26
Syndromen ..................................................................................... 26
Behandeling .................................................................................... 27
Link met criminaliteit ........................................................................ 27
, Verslavingsstoornissen......................................................................... 28
Verslavende middelen ....................................................................... 28
Symptomatologie ............................................................................. 29
Syndromen ..................................................................................... 30
Behandeling .................................................................................... 30
Link met criminaliteit ........................................................................ 31
Les 4 – Psychopathologie deel 2 ............................................................... 32
Trauma ............................................................................................. 32
Wat is hechting? .............................................................................. 32
Wat is trauma? ................................................................................ 32
Impact van trauma ........................................................................... 33
Persoonlijkheidsstoornissen .................................................................. 34
Wat is persoonlijkheid? ..................................................................... 34
Wat is een persoonlijkheidsstoornis? ................................................... 35
Behandeling .................................................................................... 38
Link met criminaliteit ........................................................................ 39
Neurocognitieve stoornissen ................................................................. 40
Symptomatologie ............................................................................. 40
Syndromen ..................................................................................... 40
Behandeling .................................................................................... 41
Link met criminaliteit ........................................................................ 42
Gedragsstoornissen ............................................................................. 42
Les 5 – Psychopathologie deel 3 ............................................................... 45
Mentale beperking .............................................................................. 45
Wat is intelligentie? .......................................................................... 45
Classificatie ..................................................................................... 46
Schaal emotionele ontwikkeling .......................................................... 46
Link met criminaliteit ........................................................................ 48
Behandeling .................................................................................... 49
Ontwikkelingsstoornissen ..................................................................... 49
ADHD ............................................................................................. 50
ASS ............................................................................................... 52
ASS en ADHD in forensische psychiatrie ............................................... 56
Les 6 – Behandelcontexten ..................................................................... 59
Algemeen psychiatrisch landschap ......................................................... 59
Ambulante psychiatrie....................................................................... 59
Residentiële Psychiatrie ..................................................................... 60
Vlaamse Psychiatrie .......................................................................... 63
, Forensisch psychiatrisch landschap ........................................................ 64
Behandelprincipes ............................................................................ 64
Penitentiaire psychiatrie - Betrokken actoren ........................................ 65
Penitentiair psychiatrie – Zorgaanbod .................................................. 66
Forensisch psychiatrische centra (FPC’s) .............................................. 66
Forensisch psychiatrische afdelingen ................................................... 68
Algemeen psychiatrische afdelingen .................................................... 68
Forensisch mobiele teams .................................................................. 69
Ambulante forensische zorg ............................................................... 69
Les 7 – Niet-strafrechtelijke deskundigenonderzoek .................................... 71
Rechterlijke organisatie........................................................................ 71
Forensische psychiatrie ........................................................................ 72
Deskundigenonderzoeken .................................................................. 72
Basis paradigma .............................................................................. 74
Schadebepaling in niet-strafrechtelijke context ........................................ 76
Enkele topics ................................................................................... 76
Percentages .................................................................................... 77
Les 8 – Diversiteit in de forensische psychiatrie ........................................................ 78
(Culturele) diversiteit................................................................................. 78
Gastles Winny Ang – Diversiteit ...................................................................... 79
Het concept diversiteit ...................................................................... 79
Culturele psychiatrie ......................................................................... 82
In de praktijk .................................................................................. 84
Les 9 – Specifieke groepen plegers ........................................................... 86
Vrouwelijke plegers ............................................................................. 86
Profiel van een vrouw die feiten pleegt ................................................ 88
Behandeling voor vrouwen die feiten plegen ......................................... 90
Gender-responsieve zorg ................................................................... 91
Belgische landschap.......................................................................... 93
Minderjarige plegers ............................................................................ 93
Samenwerking met jeugdrechter ........................................................ 94
Ontwikkeling van criminaliteit............................................................. 95
Diagnostiek ..................................................................................... 96
Behandeling .................................................................................... 97
Oudere plegers ................................................................................... 98
Profiel van de oudere gedetineerde ..................................................... 99
Unieke zorgnoden ............................................................................ 99
Les 10 – Personen die zedenfeiten hebben gepleegd .................................. 101
, Seksueel geweld ................................................................................ 101
Prevalentie ..................................................................................... 101
Profiel van iemand die zedenfeiten pleegt .............................................. 101
Behandeling voor plegers van zedenfeiten.............................................. 104
Belgische behandellandschap ............................................................... 106
Les 11 – Diversiteit en ethiek ................................................................. 107
LGBTQIA+ diversiteit .......................................................................... 107
,Les 1 – Inleiding
Wat is forensische psychiatrie?
Raakvlak tussen psychiatrie en recht
Raakvlak psychiatrie en recht
➔ Behoort niet volledig tot de psychiatrie, maar ook niet volledig bij het recht
- Bestaat nog niet zo lang als aparte stroming
- Heest soms onduidelijkheid over
- Recent wetenschappelijk onderzoek
- Centraal staat artikel 71 Strafwetboek
Artikel 71 strafwetboek
- Artikel dat stelt waarom psychiatrie nodig is binnen het rechtssysteem
- Discussie: Wanneer iemand niet wilsbekwaam is, kan je die persoon dan een veroordeling
geven zoals iemand die dat wel beseft?
- Dit moest verankering hebben in het wetsontwerp
“Er is geen misdrijf wanneer de beschuldigde of de beklaagde op het tijdstip van de feiten leed aan
een geestesstoornis die zijn oordeelsvermogen of de controle over zijn daden heeft tenietgedaan, of
wanneer hij gedwongen werd door een macht die hij niet heeft kunnen weerstaan.”
Een stukje geschiedenis
1. Broadmoor (1963)
- Bekend forensisch ziekenhuis in Londen
- Oplossing voor mensen die duidelijk ziek zijn, maar te gevaarlijk om in de maatschappij te
behandelen
- Zie je in de geschiedenis doorheen veel landen
- Principe: Was een manier om beveiliging te voorzien bij mensen die ziek waren en behandeling
nodig hadden
2. Cesare en Gina Lombroso
= Grondleggers van criminologie
- Belangrijk probleem: Lombroso heeft veel gedaan voor criminologische ideeën over waarom
iemand feiten pleegt. Maar je ziet daar veel racistische, seksistische opvattingen
3. Emil Kraepelin
= Grondlegger psychiatrie
- Een van de eerste met een classificatiesysteem
- Systeem is nog steeds de basis voor de systemen die wij vandaag gebruiken (DSM)
4. BSU: Robert Ressler, Ann Burgess & John Douglas
- Hebben veel gedaan rond profiling
- Daaruit zie je de vele series, boeken… ontstaan
- Word gezien als iets gevaarlijks, maar ook fascinerend
6
,Therapeutic Jurisprudence
➔ Het therapeutisch of anti-therapeutische effect van het rechtssysteem
- Concept: Hoe dat je zo weinig mogelijk schade moet toebrengen als rechtssysteem
- Hoe kunnen we die schade beperken?
Therapeutic Het recht wordt zo toegepast dat het bijdraagt aan het psychologisch herstel
Jurisprudence en welzijn van psychiatrische cliënten of daders, in plaats van hen verder te
schaden.
Medisch vs. Juridisch
Zwart-wit denken
- Justitie kijkt op eenheid andere manier, heel zwart-wit
- Justitie wil weten of de persoon gaat hervallen, hoe de therapie loopt…
Maar forensische psychiatrie kan niet goed zeggen of een behandeling goed is geslaagd
- Je probeert een veranderingsproces te ondersteunen, weg van strafbaar gedrag en je hoopt
dat je dat bereikt
- Je moet inspelen op die nuance, je weet nooit altijd wat er gaat gebeuren
Asymmetrische relatie
- Justitie heeft het laatste woord
- Psychiatrie kan deskundige advies geven over internering, maar rechter beslist
- Daar loopt het in communicatie niet altijd even vlot
- Hierin spelen justitieassistenten een belangrijke rol
Beroepsgeheim
- Als zorgverlener heb je beroepsgeheim, geldt voor iedereen
- Is in de wet verankerd
- Betekent dat er goed moet worden nagedacht over de bescherming van persoonsgegevens
- Er mag enkel iets gezegd worden over de schendingen van voorwaarden, schenden van
afdelingsregels…
- De persoon zelf mag wel zeggen wat die wil
Sigma
- Ook tov de maatschappij veel spanningsvelden
- Forensische psychiatrie is een veld dat aanspreekt, maar waar ook veel sigma rond is
- Mensen worden anders bekeken vanaf je een strafblad hebt, je in de gevangenis hebt
gezeten…
Publieke opinie
- Bepaald vaak in strafzaken hoe er met bepaalde zaken wordt omgegaan
- Bv. Welk vonnis wordt geleverd, hoeveel geld er naar de forensische psychiatrie komt…
Bescherming van de maatschappij
- Zorgverleners hebben mee een rol in het risicogedrag dat de personen in de psychiatrie
kunnen stellen
Mogen ze naar huis, hebben ze toegang tot internet, mogen ze naar een bepaalde
sportclub…
- Het is de taak van de zorgverleners om hier mee na te denken over risico’s
- Risico-denken
- Deskundige verslag moet een inschatting maken hoeveel risico er is
7
,Wat doet een forensisch psychiater?
2 grote taken
1. Expertises
2. Behandeling
Taak 1 – Expertises
Expertises
- Kunnen op elk niveau van het rechtssysteem gebeuren: strafrechtelijk of niet-strafrechtelijk
- Arbeidsrechtbank: Arbeidsongeschikt is dat terecht of niet? Mensen die frauderen…
Vredegerecht – Beschermende observatiemaatregel
- Niet beperkt tot alleen forensische psychiaters, iets wat psychiaters in het algemeen mee te
maken krijgen
- Meest voorkomende: Beschermende observatiemaatregel (residentieel of ambulant)
- Gaat er algemeen over dat iemand een psychiatrische aandoening heeft, gedrag stelt en een
behandeling nodig heeft
Beschermende observatiemaatregel – 3 criteria
1. Aanwezigheid van een psychiatrische aandoening met aantasting van wilsbekwaamheid
2. Aanwezigheid van gevaar
3. Geen alternatieve hulp nodig
Beschermende observatieregel – 2 procedures
1. Gewone procedure
2. Spoedprocedure
Gewone Verloopt ineens via de vrederechter.
procedure Vrederechter gaat naar patiënt thuis of gaat ergens op gesprek en beslist dan of
de maatregel terecht is en gaat dat opzoek naar een ziekenhuis voor ineens de
hele periode.
Spoedprocedure Hier moet er een aanvrager zijn, moet er een arts zijn en is het de procureur die
beslist over een maatregel gevorderd moet worden. Wordt er een ziekenhuis
gekozen voor een bepaalde tijd en komt er een vrederechter ter plaatse die
beslist of de opname gerechtvaardigd is of niet.
8
,Vredegerecht – Bewindvoering
- 2 soorten:
o Goederen
o Persoon
- Wordt ingesteld als er besloten wordt iemand voor nabije toekomst of levenslang niet
wilsbekwaam is om dingen voor zichzelf te regelen
- Psychiater schat dit in
- Wordt een verslag neergeschreven en het is de vrederechter die beslist of het gebeurt of niet
- Meestal een advocaat, maar kan ook familie zijn
- Onderscheid tussen:
o Bijstand
o Vertegenwoordiging
Bewindvoering van Financiële status, de financiën regelen.
goederen
Bewindvoering van Gaat over iemand die ook niet meer geacht wordt goede beslissingen te
persoon maken over zichzelf als persoon. Gaat vaak over woonsituatie, impulsief
trouwen, mensen met zware mentale beperking…
Vertegenwoordiging Hier gaat het echt over een bewindvoerder.
Bijstand Kan zijn dat er wordt gezegd dat het wel lukt, maar dat de persoon wel
hulp kan gebruiken. Dus dan is meer een hulpbijstand waar de persoon
hulp kan vragen, maar de controle wordt niet overgenomen.
Correctionele rechtbank
➔ Toerekeningsvatbaarheid
- Gaat over de vraag tot internering
- Het deskundige onderzoek is wat er gebeurt om tot een antwoord te komen op die vraag
Taak 2 – Behandeling
Meerdere stelsels waaronder behandeling kan bestaan:
o Vrijheid onder voorwaarden
o Probatie-uitstel
o Voorwaardelijk invrijheidstelling/voorwaardelijke vrijlating
o Internering
o Reactie op jeugddelict
o …
Behandeling – meerdere aanpakken
o RNR en GLM
o Residentieel en ambulant
o Groep en individueel
o Farmacotherapie
o Psychotherapie
o Psycho-educatie
o …
9
, Aanpak - RNR-model
= Theoretisch kader
- Je moet afstemmen op de mate van het risico
- Hoog intensief behandelen bij high risk en laag intensief behandelen bij low risk
- Need staat voor hetgeen dat je gaat behandelen, de criminogene noden
Aanpak - GLM-model
= Theoretisch kader
- Goed onderbouwd kader dat in vele centra wordt gebruikt
- Tegenreactie op RNR, want daar ligt de focus te veel op het negatieve
- GLM wil hetzelfde bereiken maar wil gaan kijken hoe ze de persoon een zo goed mogelijk leven
kunnen geven, zodat er geen nood is om verkeer gedrag te stellen
- Wil kijken naar zaken als:
o Heb je een goed netwerk?
o Wat kunnen we doen om je bestaande netwerk te verbeteren?
o …
- Willen vertrekken vanuit de krachten van een persoon
Aanpak - Groep en individuele gesprekken
- Er is meestal een combinatie tussen groep en individuele gesprekken
- Groep: Daar hebben ze veel van elkaar te leren
- Wat er in de therapiegroep soms wordt gezegd doet meer dan wat de zorgverlener zegt
Farmacotherapie
- Ook medicatie heeft zijn plaats in de behandeling
- Medicatie is geen hoofddoel van een behandeling, maar wel een ondersteuner
- Bv. Bij mensen die hyperseksueel kan er medicatie worden gegeven om het libido te verlagen
Aanpak - Psychotherapie
= een van de belangrijkste zaken
- Gaat over therapeutische interventies: inzicht krijgen in het patroon, inzichten krijgen in het
gedrag…
- Soms is het voor de mensen zelf niet duidelijk wat emoties zijn en gaan ze bepaald gedrag
stellen omdat ze zich een lange tijd zo voelen, maar dat gewoon niet door hebben
- Soms begint het met bepaalde dingen gewoon opnieuw uit te leggen
Behandeling – meerdere werkdomeinen
o Penitentiaire psychiatrie
o FPC’s
o Forensisch psychiatrische eenheden
o Algemene psychiatrische diensten
o Forensische MT’s
o Forensische ambulante diensten
o …
Behandeling – meerdere doelgroepen
o Minderjarige plegers
o Vrouwelijke pleger
o Laagbegaafde plegers
o Personen die zedenfeiten hebben gepleegd
o …
10
