Juridische Bronnen
Inleiding:
Recht bestaat uit regels, maar regels willen niet altijd zeggen recht. Regels kunnen bijvoorbeeld
verschillen per huishouden: wel zakgeld, geen zakgeld,…
Normen en waarden zijn voor iedereen (en elke samenleving) verschillend, net als regels. Regels
zijn de basis van recht, maar niet elke regel kan afgedwongen worden (vb: je moet om 1uur thuis
zijn en komt pas om 2u thuis (je ouders kunnen je niet voor de rechter slepen hiervoor)).
1. Wat is recht?:
Domitius Ulpianus: “ubi societas, ibi ius”.
Verschillen tussen samenlevin en staten (staat vs rechtstaat).
Samenleving: Minstens 2 personen vormen een bepaalde relatie (bv gezin). Elk gezin heeft dan
ook andere en eigen regels. (We maken dan ook deel uit van zeer veel samenlevingen en van
sommige weten we het misschien zelf niet: familie, school, hobby’s, AP, richting rechtspraktijk,
studenten)
Voorbeeld:
—> Elke voetbalploeg is een samenleving, met elk verschillende regels, en per ploeg meestal een
andere trainer en weer andere regels. In de voetbalploeg zijn er nog andere samenlevingen,
trainers ondereen nog een andere samenleving.
—> Een relatie is ook een samenleving, met elk andere regels en bij iedereen verschillend.
Staat: Om als staat erkend te worden moet je enkele elementen bevatten:
—> Een volk
—> een grondgebied
—> een politieke organisatie (regering, dictatie, groep van mensen)
—> erkenning van andere landen en erkenning van de meerderheid van de internationale
gemeenschap om officieel als staat gezien te worden.
Voorbeeld:
—> Erkenning Israël stond lang als discussie, de meerderheid erkent het maar niet alle landen.
—> Kosovo staat ook onder discussie.
Rechtsstaat: Om als rechtstaat erkend te worden moet je enkele elementen bevatten:
—> een volk
—> een grondgebied, een politieke organisatie (regering, dictatie, groep van mensen)
—> erkenning van andere landen en van de meerderheid van de internationale gemeenschap
—> scheiding der machten:
—> wetgevende macht (maakt wetten): parlement en koning: parlement bestaat uit
2 kamers: de senaat, de kamer van de volksvertegenwoordigers (ong 150 man)
—> uitvoerende macht (regering, voert de wetten uit): koning en regering
—> rechterlijke macht (rechters): hoven en rechtbanken
Deze machten worden gescheiden omdat anders 1 persoon te veel macht heeft en alles te
zeggen heeft.
,Recht staat altijd in verband met: Godsdienst (secularisatie maar: relatief), moraal en sociale
zeden.
Er zijn ook nog andere machten in België:
—> Media: mensen die die media manipuleren door te bepalen welk nieuws verschijnt en welk
nieuws niet mag verschijnen. (Vb Covid19, schandalen lekken om andere politieke partij te
schaden, het heeft ontzettend veel bereik.)
—> Vakbond: waakt over het welzijn van medewerkers in een onderneming (overuren beperken,
niet onterecht ontslagen worden). Heeft de mogelijkheid om een groot deel van de samenleving
plat te leggen en hebben een zeer grote invloed. (Vb: stakingen vakbonden Delijn, dan ligt groot
deel van België plat).
—> De (Katholieke) Kerk: veel grond en invloed, als pastoor iets zei werd het mogelijks echt
gedaan, had een rechtstreekse telefoonlijn met minister (bv als hij zei stoppen met school na
middelbaar, werd er gestopt met school na middelbaar. Deze dagen heeft de kerk nogsteeds een
invloed alleen is deze wel sterk afgenomen.
Voorbeelden:
Hebben wel een zaak rond een euthanasie spuit toch laten voordragen. Katholieke kerk probeert te
voorkomen dat priesters vervolgd kunnen worden voor zedenschending, worden meestal gewoon
overgeplaatst naar andere abdij zonder sancties.
6 erkende godsdiensten in België:
- Rooms-Katholieke
- Orthodoxe
- Israëlitische
- Anglicaanse
- Protestants-Evangelische
- Islamitische
—> worden gesubsidieerd door de staat. In België is er een scheiding tussen kerk en staat: er
kunnen geen wetten gemaakt worden op basis van religie: als je een religieuse regel schendt
wordt je niet vervolgd. 100% scheiding bestaat er niet. Want katholieke kerk heeft invloed op
staat en het vervolgen van priesters. Er zijn landen waar religieuze recht naast of zelfs boven
staatsrecht staat.
Een ander kenmerk van een rechtstaat zijn enkele fundamentele rechten en vrijheden: vrijheid van
vereniging, recht op vrijheid van meningsuiting (beperkt tot haat of racisme verspreiden)
—> In Noord-Korea mag je bv niet vrij van mening zijn, in Nederland is het nog groter als in
België, in Spanje en Italië beperkter.
Iedereen mag anders behandeld worden, maar niet op basis van uiterlijk, wel bv op vlak van een
medische aandoening (bv dyslexie, bv meer tijd op een examen).
Voorbeeld:
Mannen hebben maar 3 maanden zwangerschapsverlof of ouderschapsverlof, terwijl vrouwen
meer hebben maar wordt gerechtvaardigd omdat mannen niet zwanger zijn.
,Verschillende soorten rechtsregels:
Rechtsregels worden bepaald door verschillende aspecten zoals bv: religie.
—> Berechtingsregels (=procesrecht): procedureregels, bepaald of zaak doorgaat of niet. De
spelregels.
—> Wijzigingsregels: bestaande wetgeving die gewijzigd wordt, het ene artikel mag het andere
wijzigen, geen inhoud.
—> Erkenningsregels: inhoudelijk recht: wie, wat, wanneer
Enkele verbanden:
Communistische staat: Kapitalistische staat:
Denkt inde vorm van een gemeenschap: wij Zoals in België denkt in de ik vorm, ik wil dit,
heeft voorrang op ik, iedereen mag de mening dat: ik heeft voorrang op wij: iedereen heeft
van de staat op zijn manier verdedigen, weinig recht om zijn mening te uiten, kan om
recht op privacy. bepaalde redenen beperkt worden. Recht op
privacy.
Voorbeeld:
Als een lector een interessant aanbod krijgt om in het buitenland te gaan werken, gaat hij eerst
denken of het past voor hem, of het interessant is voor hem en niet wat AP ervan zou vinden.
Recht heeft een tweede taak: Moraliteit:
—> de overheid bepaald wat moreel verwerpelijk is en wat niet.
Voorbeeld:
Als vroeger 17 en 18 jarige koppel waren, kon de 18jarige vervolgd worden. Meer als 5 jaar
verschil als minderjarige is morele verwerpelijk.
Moreel om als meerderjarige euthanasie te vragen, maar niet als minderjarige.
Secularisatie: statelijke maatschappij loskoppelen van religieuze maatschappij, 100% scheiding
bestaat niet, ze kunnen ook gelijk staan.
Doel van het recht:
= het ordenen van een samenleving van mensen:
- Recht en rechtszekerheid:
Op voorhand kunnen inschatten wat het gevolg is van iets wat je doet. (als je X doet kan je Y
verwachten, als je door rood rijd kan je een boete verwachten.)
- Recht en rechtvaardigheid (= hoger doel wat men wil bereiken met regels)
- Recht is bedoeld om rechtvaardigheid te creëren. Huurder beschermen tegen verhuurder en
andersom, recht om examen in te halen indien ziekte. —> lukt niet altijd, bewijsmateriaal en
bekentenissen kunnen niets meer waar zijn als taal veranderd of er een fout zit in
huiszoekingsbevel.
- Het recht als middel
—> op niveau van de rechtsregels (= gedragsregels of normen, “wat zijn de regels”)
—> op niveau van rechtspraak (= hoe word de regels toegepast)
, —> op niveau van de rechtshandhaving (= afdwingbaarheid): als je parkeert waar je niet mag, kan
je boete krijgen, zo dwing je het af.
Een poging tot definitie:
“Het recht is een verzameling van rechtsregels in materiële zin en wordt gecreëerd door mensen
met als doel om hun samenleving te ordenen. Het toepassen en afdwingen van deze rechtsregels
moet bijdragen tot een vreedzame en rechtvaardige samenleving”.
Inleiding:
Recht bestaat uit regels, maar regels willen niet altijd zeggen recht. Regels kunnen bijvoorbeeld
verschillen per huishouden: wel zakgeld, geen zakgeld,…
Normen en waarden zijn voor iedereen (en elke samenleving) verschillend, net als regels. Regels
zijn de basis van recht, maar niet elke regel kan afgedwongen worden (vb: je moet om 1uur thuis
zijn en komt pas om 2u thuis (je ouders kunnen je niet voor de rechter slepen hiervoor)).
1. Wat is recht?:
Domitius Ulpianus: “ubi societas, ibi ius”.
Verschillen tussen samenlevin en staten (staat vs rechtstaat).
Samenleving: Minstens 2 personen vormen een bepaalde relatie (bv gezin). Elk gezin heeft dan
ook andere en eigen regels. (We maken dan ook deel uit van zeer veel samenlevingen en van
sommige weten we het misschien zelf niet: familie, school, hobby’s, AP, richting rechtspraktijk,
studenten)
Voorbeeld:
—> Elke voetbalploeg is een samenleving, met elk verschillende regels, en per ploeg meestal een
andere trainer en weer andere regels. In de voetbalploeg zijn er nog andere samenlevingen,
trainers ondereen nog een andere samenleving.
—> Een relatie is ook een samenleving, met elk andere regels en bij iedereen verschillend.
Staat: Om als staat erkend te worden moet je enkele elementen bevatten:
—> Een volk
—> een grondgebied
—> een politieke organisatie (regering, dictatie, groep van mensen)
—> erkenning van andere landen en erkenning van de meerderheid van de internationale
gemeenschap om officieel als staat gezien te worden.
Voorbeeld:
—> Erkenning Israël stond lang als discussie, de meerderheid erkent het maar niet alle landen.
—> Kosovo staat ook onder discussie.
Rechtsstaat: Om als rechtstaat erkend te worden moet je enkele elementen bevatten:
—> een volk
—> een grondgebied, een politieke organisatie (regering, dictatie, groep van mensen)
—> erkenning van andere landen en van de meerderheid van de internationale gemeenschap
—> scheiding der machten:
—> wetgevende macht (maakt wetten): parlement en koning: parlement bestaat uit
2 kamers: de senaat, de kamer van de volksvertegenwoordigers (ong 150 man)
—> uitvoerende macht (regering, voert de wetten uit): koning en regering
—> rechterlijke macht (rechters): hoven en rechtbanken
Deze machten worden gescheiden omdat anders 1 persoon te veel macht heeft en alles te
zeggen heeft.
,Recht staat altijd in verband met: Godsdienst (secularisatie maar: relatief), moraal en sociale
zeden.
Er zijn ook nog andere machten in België:
—> Media: mensen die die media manipuleren door te bepalen welk nieuws verschijnt en welk
nieuws niet mag verschijnen. (Vb Covid19, schandalen lekken om andere politieke partij te
schaden, het heeft ontzettend veel bereik.)
—> Vakbond: waakt over het welzijn van medewerkers in een onderneming (overuren beperken,
niet onterecht ontslagen worden). Heeft de mogelijkheid om een groot deel van de samenleving
plat te leggen en hebben een zeer grote invloed. (Vb: stakingen vakbonden Delijn, dan ligt groot
deel van België plat).
—> De (Katholieke) Kerk: veel grond en invloed, als pastoor iets zei werd het mogelijks echt
gedaan, had een rechtstreekse telefoonlijn met minister (bv als hij zei stoppen met school na
middelbaar, werd er gestopt met school na middelbaar. Deze dagen heeft de kerk nogsteeds een
invloed alleen is deze wel sterk afgenomen.
Voorbeelden:
Hebben wel een zaak rond een euthanasie spuit toch laten voordragen. Katholieke kerk probeert te
voorkomen dat priesters vervolgd kunnen worden voor zedenschending, worden meestal gewoon
overgeplaatst naar andere abdij zonder sancties.
6 erkende godsdiensten in België:
- Rooms-Katholieke
- Orthodoxe
- Israëlitische
- Anglicaanse
- Protestants-Evangelische
- Islamitische
—> worden gesubsidieerd door de staat. In België is er een scheiding tussen kerk en staat: er
kunnen geen wetten gemaakt worden op basis van religie: als je een religieuse regel schendt
wordt je niet vervolgd. 100% scheiding bestaat er niet. Want katholieke kerk heeft invloed op
staat en het vervolgen van priesters. Er zijn landen waar religieuze recht naast of zelfs boven
staatsrecht staat.
Een ander kenmerk van een rechtstaat zijn enkele fundamentele rechten en vrijheden: vrijheid van
vereniging, recht op vrijheid van meningsuiting (beperkt tot haat of racisme verspreiden)
—> In Noord-Korea mag je bv niet vrij van mening zijn, in Nederland is het nog groter als in
België, in Spanje en Italië beperkter.
Iedereen mag anders behandeld worden, maar niet op basis van uiterlijk, wel bv op vlak van een
medische aandoening (bv dyslexie, bv meer tijd op een examen).
Voorbeeld:
Mannen hebben maar 3 maanden zwangerschapsverlof of ouderschapsverlof, terwijl vrouwen
meer hebben maar wordt gerechtvaardigd omdat mannen niet zwanger zijn.
,Verschillende soorten rechtsregels:
Rechtsregels worden bepaald door verschillende aspecten zoals bv: religie.
—> Berechtingsregels (=procesrecht): procedureregels, bepaald of zaak doorgaat of niet. De
spelregels.
—> Wijzigingsregels: bestaande wetgeving die gewijzigd wordt, het ene artikel mag het andere
wijzigen, geen inhoud.
—> Erkenningsregels: inhoudelijk recht: wie, wat, wanneer
Enkele verbanden:
Communistische staat: Kapitalistische staat:
Denkt inde vorm van een gemeenschap: wij Zoals in België denkt in de ik vorm, ik wil dit,
heeft voorrang op ik, iedereen mag de mening dat: ik heeft voorrang op wij: iedereen heeft
van de staat op zijn manier verdedigen, weinig recht om zijn mening te uiten, kan om
recht op privacy. bepaalde redenen beperkt worden. Recht op
privacy.
Voorbeeld:
Als een lector een interessant aanbod krijgt om in het buitenland te gaan werken, gaat hij eerst
denken of het past voor hem, of het interessant is voor hem en niet wat AP ervan zou vinden.
Recht heeft een tweede taak: Moraliteit:
—> de overheid bepaald wat moreel verwerpelijk is en wat niet.
Voorbeeld:
Als vroeger 17 en 18 jarige koppel waren, kon de 18jarige vervolgd worden. Meer als 5 jaar
verschil als minderjarige is morele verwerpelijk.
Moreel om als meerderjarige euthanasie te vragen, maar niet als minderjarige.
Secularisatie: statelijke maatschappij loskoppelen van religieuze maatschappij, 100% scheiding
bestaat niet, ze kunnen ook gelijk staan.
Doel van het recht:
= het ordenen van een samenleving van mensen:
- Recht en rechtszekerheid:
Op voorhand kunnen inschatten wat het gevolg is van iets wat je doet. (als je X doet kan je Y
verwachten, als je door rood rijd kan je een boete verwachten.)
- Recht en rechtvaardigheid (= hoger doel wat men wil bereiken met regels)
- Recht is bedoeld om rechtvaardigheid te creëren. Huurder beschermen tegen verhuurder en
andersom, recht om examen in te halen indien ziekte. —> lukt niet altijd, bewijsmateriaal en
bekentenissen kunnen niets meer waar zijn als taal veranderd of er een fout zit in
huiszoekingsbevel.
- Het recht als middel
—> op niveau van de rechtsregels (= gedragsregels of normen, “wat zijn de regels”)
—> op niveau van rechtspraak (= hoe word de regels toegepast)
, —> op niveau van de rechtshandhaving (= afdwingbaarheid): als je parkeert waar je niet mag, kan
je boete krijgen, zo dwing je het af.
Een poging tot definitie:
“Het recht is een verzameling van rechtsregels in materiële zin en wordt gecreëerd door mensen
met als doel om hun samenleving te ordenen. Het toepassen en afdwingen van deze rechtsregels
moet bijdragen tot een vreedzame en rechtvaardige samenleving”.
