Inleiding kwalitatieve analyse
Table of Contents
Grounded Theory ............................................................................................................................ 5
Aandachtspunten GT uit cursus methodologie ............................................................................................. 5
Wanneer kan je spreken van Grounded Theory? ........................................................................................... 5
Wanneer pas je Grounded Theory toe? ......................................................................................................... 6
Principes GIQM ......................................................................................................................................... 6
Pragmatische, orthodoxe en ‘alles kan’ benaderingen ....................................................................................................... 7
Kenmerken van Grounded Theory ............................................................................................................... 8
Coderen ................................................................................................................................................... 9
Voor het coderen begint …................................................................................................................................................. 9
Het codeerproces ............................................................................................................................................................. 9
Eerste fase: reduceren van tekst tot betekenisvolle codes ................................................................................................. 9
Tweede fase: reduceren en integreren van codes ............................................................................................................ 12
Derde fase: opbouwen van een gefocuste theorie ........................................................................................................... 15
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 18
Inzicht- en kennisvragen .................................................................................................................................................. 18
Kennis- en beperkte toepassingsvragen .......................................................................................................................... 18
Thematic analysis ......................................................................................................................... 19
Doel van een TA ....................................................................................................................................... 19
Onderzoeksvragen bij een TA .................................................................................................................... 19
Voorbeeld ....................................................................................................................................................................... 20
Wat voor soort data kan ik analyseren met TA? ........................................................................................... 20
Oorsprong............................................................................................................................................... 20
Voordelen van TA ..................................................................................................................................... 20
Wat is een thema? ................................................................................................................................... 21
Definities......................................................................................................................................................................... 21
Verschil tussen thema & topic summary ......................................................................................................................... 21
Latente betekenis............................................................................................................................................................ 21
Manifeste & latente thema’s ............................................................................................................................................ 22
Waar komen thema’s vandaan? ................................................................................................................ 22
Boyatzis’ benadering van TA ...................................................................................................................... 22
Vier fasen ........................................................................................................................................................................ 22
Code-ontwikkeling: elementen van een thematische code ............................................................................................. 22
Strategieën van code-ontwikkeling .................................................................................................................................. 23
Analyse fase............................................................................................................................................ 24
Braun & Clarke’s Reflexive of constructivistische TA (RTA/CTA) ........................................................................................ 24
Centrale kenmerken van TA ...................................................................................................................... 26
1
, Belangrijkste verschillen .......................................................................................................................... 26
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 27
Inzicht- en kennisvragen .................................................................................................................................................. 27
Cross-cutting inzicht- en kennisvragen ............................................................................................................................ 27
Kennis- en beperkte toepassingsvragen .......................................................................................................................... 27
Qualitative content analysis .......................................................................................................... 27
Wat is QContA? ....................................................................................................................................... 27
Hoe doe je een QContA? ........................................................................................................................... 28
Onderzoeksvragen uitschrijven ....................................................................................................................................... 28
Steekproef en richtinggevende categorieën ..................................................................................................................... 29
Dataverzameling ............................................................................................................................................................. 29
Kennismaken met de data ............................................................................................................................................... 29
Open (initieel) coderen .................................................................................................................................................... 30
Categorieën ontwikkelen ................................................................................................................................................. 34
Codeerschema ontwikkelen ............................................................................................................................................ 35
Trial coding ...................................................................................................................................................................... 35
Alle data coderen ............................................................................................................................................................ 35
Resultaten uitschrijven.................................................................................................................................................... 35
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 36
Kennisvragen................................................................................................................................................................... 36
Toepassingsvragen .......................................................................................................................................................... 36
Qualitative comparative analysis .................................................................................................. 36
Wat is QCA? ............................................................................................................................................ 36
Onderzoeksvraag QCA .................................................................................................................................................... 36
Comparatieve methode .................................................................................................................................................. 36
Complexe causale relaties .............................................................................................................................................. 37
Wat is QCA? .................................................................................................................................................................... 38
Wanneer QCA gebruiken? ............................................................................................................................................... 38
Instrumenten QCA ................................................................................................................................... 38
Fictief voorbeeld ............................................................................................................................................................. 38
Instrumenten QCA .......................................................................................................................................................... 41
Een onderzoek met QCA ........................................................................................................................... 42
Onderzoeksontwerp ........................................................................................................................................................ 42
Dichotomisatie ............................................................................................................................................................... 43
Thruth table..................................................................................................................................................................... 44
Contradictorische configuraties ...................................................................................................................................... 44
Logische minimisatie ...................................................................................................................................................... 44
Parsimonious solution ............................................................................................................................. 45
Truth table ....................................................................................................................................................................... 45
Onderzoek met QCA: parsimonious solution ................................................................................................................... 46
Varianten QCA en software ....................................................................................................................... 47
Varianten ........................................................................................................................................................................ 47
Software ......................................................................................................................................................................... 48
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 48
2
, Stellingen ........................................................................................................................................................................ 48
Stellingen obv truth table ................................................................................................................................................ 49
Etnografie ..................................................................................................................................... 49
Wat is een etnografie? .............................................................................................................................. 49
Wat? ............................................................................................................................................................................... 49
Hoe? ............................................................................................................................................................................... 49
Etnografisch onderzoeksproces ................................................................................................................ 50
Stappen onderzoeksproces ............................................................................................................................................. 50
In deze cursus ................................................................................................................................................................. 50
Kiezen van onderzoeksrol ......................................................................................................................... 51
Typologie van Gold (1958) ............................................................................................................................................... 51
Spanning tussen participeren en observeren ................................................................................................................... 51
Twee voorbeelden ........................................................................................................................................................... 51
Kiezen van een setting.............................................................................................................................. 52
Onderhandelen van toegang ..................................................................................................................... 53
Steekproeftrekking in je setting (voorbeeld Peter) ............................................................................................................ 53
Intrede in een setting ............................................................................................................................... 54
Centrale bezorgdheid ...................................................................................................................................................... 54
Een evenwichtsoefening.................................................................................................................................................. 55
Verblijf in een setting ............................................................................................................................... 56
Aanpassen aan cultuur van setting .................................................................................................................................. 56
Informanten vinden en evalueren .................................................................................................................................... 56
Observeren ..................................................................................................................................................................... 57
Het uittreden........................................................................................................................................... 59
Uitdagingen in etnografisch onderzoek ...................................................................................................... 59
De onderzoeksrol ............................................................................................................................................................ 59
Ethische dilemma’s ......................................................................................................................................................... 60
Dataverzameling en verwerking ....................................................................................................................................... 61
Waarom etnografie? ................................................................................................................................. 63
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 63
Vragen over kenmerken / proces etnografie ..................................................................................................................... 63
Vragen over casestudie ................................................................................................................................................... 63
Critical Discourse Analysis ........................................................................................................... 64
Inleiding ................................................................................................................................................. 64
Discours en discoursanalyse .................................................................................................................... 64
Algemeen kader .............................................................................................................................................................. 64
Wat is een discours? ....................................................................................................................................................... 64
Taal als code vs taal als discours ..................................................................................................................................... 66
Interdisciplinaire stroming............................................................................................................................................... 66
Concept van articulatie ................................................................................................................................................... 67
Verschillende benaderingen ..................................................................................................................... 68
Sociaal constructivistische benaderingen ....................................................................................................................... 68
3
,Critical Discourse Analysis ....................................................................................................................... 71
Inleiding .......................................................................................................................................................................... 71
Critical Discours Analysis................................................................................................................................................ 72
Wat is CDA? .................................................................................................................................................................... 72
Wanneer CDA gebruiken? ................................................................................................................................................ 72
CDA-onderzoeksdesign ................................................................................................................................................... 74
CDA-analyse (stap 5) ....................................................................................................................................................... 76
CDA: toepassing ...................................................................................................................................... 81
4
,Grounded Theory
Boekhoofdstuk goed lezen, kennen en begrijpen
Aandachtspunten GT uit cursus methodologie
GT is 1 van de meest invloedrijke benaderingen binnen de sociale wetenschappen voor kwalitatieve data-analyse.
Doel: een theorie ontwikkelen die voortkomt uit de data zelf (inductief), niet vertrekken van een bestaande theorie.
Theoretische steekproeftrekking
Bij GT kies je nieuwe cases of respondenten tijdens het onderzoek, obv wat je analyse op dat moment nog nodig
heeft.
→ De steekproef groeit dus geleidelijk om de theorie verder te verfijnen.
→ Niet representatief, maar gericht op theoretische relevantie.
Coderen wordt opgedeeld in 3 stadia
1. Open coderen
= categorieën en hun eigenschappen identificeren in de data
- Je labelt delen van de tekst (codes) om te beschrijven wat er gezegd wordt
- Bv ‘gebrek aan inspraak’
2. Axiaal coderen
= relaties leggen tussen categorieën
- Je zoekt verbanden tussen thema’s (zoals oorzaken, context, gevolgen)
- Bv ‘gebrek aan inspraak’ hangt samen met ‘lage motivatie’
3. Selectief coderen
= alle categorieën integreren in 1 samenhangende theorie
- Je kiest een centrale categorie die alles verbindt
- Bv ‘ervaren autonomie op het werk’
Constant vergelijkende methode
Tijdens de analyse vergelijk je voortdurend nieuwe data met eerdere codes en categorieën. Zo ontwikkel je de
theorie stap voor stap, steeds gebaseerd op de data.
Software
Programma’s zoals MAXQDA, NVivo of Atlas.ti ondersteunen deze werkwijze (voor coderen en vergelijken). Ze
helpen structureren, maar de interpretatie blijft bij de onderzoeker.
Wanneer kan je spreken van Grounded Theory?
Volgens Hood, Jane C
“A great many people claiming to be using GT methods [but] are not doing anything that would be recognizable as
such even when using the most inclusive definition of the term (…). For some authors, the use of the term ‘grounded
theory’ is simply a justification for engaging in a qualitative data analysis or doing some form of coding” (p.150-152).
Veel onderzoekers zeggen dat ze GT gebruiken, maar passen de methode eigenlijk niet toe. Ze doen enkel
kwalitatieve data-analyse of wat coderen, zondere het volledige GT-proces (zoals theoretische steekproef of
theorievorming).
5
, Wanneer pas je Grounded Theory toe?
Hood maakt onderscheid tussen
• Het Generic Inductive Qualitative Model (GIQM)
• Echte Grounded Theory (GT)
Het GIQM volgt algemene principes van kwalitatieve analyse (zoals inductief werken, patronen zoeken), maar
zonder de volledige GT-logica. Het lijkt dus op GT, maar is het niet echt.
Belangrijke opmerking
Gebruik de term GT alleen als je die methode écht toepast.
Anders noem je het beter
• Thematic Analysis (TA)
• Qualitative Content Analysis (GCA)
Of vermeld dat je deels GT toepast (bv enkel coderen, zonder volledige theorievorming).
Principes GIQM
Generic Inductive Qualitatieve Model
= een meer pragmatische benadering van kwalitatieve data-analyse
Focus op onderzoeksvragen die
• Gericht zijn op het ontwikkelen van een dieper begrip of verklaring
• Nieuwe hypothesen verkennen ipv bestaande hypothesen te testen
• Betekenis interpreteren (wat iets betekent voor de betrokkenen)
• Een rijke, contextuele beschrijving geven (niet enkel losse feiten)
• Een focus hebben op processen (hoe iets tot stand komt, verandert, verloopt)
Dus: de nadruk ligt op inzicht en betekenis, niet op meten of voorspellen.
Verzamel en analyseer gegevens op een cyclische manier
Dat wil zeggen: data verzamelen en analyseren wisselen elkaar voortdurend af. Je past je dataverzameling aan
naarmate de analyse vordert.
→ Bv na een eerste analyse merk je een nieuw thema op en stel je extra vragen in volgende interviews.
Denk voortduren na over hoe gegevensverzameling en -analyse kan worden verbeterd
(Kritische reflectie)
Je blijft reflecteren op je eigen werkwijze
• Zijn mijn vragen nog relevant?
• Moet ik ergens dieper op ingaan?
• Beïnvloed ik mijn resultaten onbewust?
Kritische zelfreflectie is een kernonderdeel van kwalitatief onderzoek.
6
Table of Contents
Grounded Theory ............................................................................................................................ 5
Aandachtspunten GT uit cursus methodologie ............................................................................................. 5
Wanneer kan je spreken van Grounded Theory? ........................................................................................... 5
Wanneer pas je Grounded Theory toe? ......................................................................................................... 6
Principes GIQM ......................................................................................................................................... 6
Pragmatische, orthodoxe en ‘alles kan’ benaderingen ....................................................................................................... 7
Kenmerken van Grounded Theory ............................................................................................................... 8
Coderen ................................................................................................................................................... 9
Voor het coderen begint …................................................................................................................................................. 9
Het codeerproces ............................................................................................................................................................. 9
Eerste fase: reduceren van tekst tot betekenisvolle codes ................................................................................................. 9
Tweede fase: reduceren en integreren van codes ............................................................................................................ 12
Derde fase: opbouwen van een gefocuste theorie ........................................................................................................... 15
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 18
Inzicht- en kennisvragen .................................................................................................................................................. 18
Kennis- en beperkte toepassingsvragen .......................................................................................................................... 18
Thematic analysis ......................................................................................................................... 19
Doel van een TA ....................................................................................................................................... 19
Onderzoeksvragen bij een TA .................................................................................................................... 19
Voorbeeld ....................................................................................................................................................................... 20
Wat voor soort data kan ik analyseren met TA? ........................................................................................... 20
Oorsprong............................................................................................................................................... 20
Voordelen van TA ..................................................................................................................................... 20
Wat is een thema? ................................................................................................................................... 21
Definities......................................................................................................................................................................... 21
Verschil tussen thema & topic summary ......................................................................................................................... 21
Latente betekenis............................................................................................................................................................ 21
Manifeste & latente thema’s ............................................................................................................................................ 22
Waar komen thema’s vandaan? ................................................................................................................ 22
Boyatzis’ benadering van TA ...................................................................................................................... 22
Vier fasen ........................................................................................................................................................................ 22
Code-ontwikkeling: elementen van een thematische code ............................................................................................. 22
Strategieën van code-ontwikkeling .................................................................................................................................. 23
Analyse fase............................................................................................................................................ 24
Braun & Clarke’s Reflexive of constructivistische TA (RTA/CTA) ........................................................................................ 24
Centrale kenmerken van TA ...................................................................................................................... 26
1
, Belangrijkste verschillen .......................................................................................................................... 26
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 27
Inzicht- en kennisvragen .................................................................................................................................................. 27
Cross-cutting inzicht- en kennisvragen ............................................................................................................................ 27
Kennis- en beperkte toepassingsvragen .......................................................................................................................... 27
Qualitative content analysis .......................................................................................................... 27
Wat is QContA? ....................................................................................................................................... 27
Hoe doe je een QContA? ........................................................................................................................... 28
Onderzoeksvragen uitschrijven ....................................................................................................................................... 28
Steekproef en richtinggevende categorieën ..................................................................................................................... 29
Dataverzameling ............................................................................................................................................................. 29
Kennismaken met de data ............................................................................................................................................... 29
Open (initieel) coderen .................................................................................................................................................... 30
Categorieën ontwikkelen ................................................................................................................................................. 34
Codeerschema ontwikkelen ............................................................................................................................................ 35
Trial coding ...................................................................................................................................................................... 35
Alle data coderen ............................................................................................................................................................ 35
Resultaten uitschrijven.................................................................................................................................................... 35
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 36
Kennisvragen................................................................................................................................................................... 36
Toepassingsvragen .......................................................................................................................................................... 36
Qualitative comparative analysis .................................................................................................. 36
Wat is QCA? ............................................................................................................................................ 36
Onderzoeksvraag QCA .................................................................................................................................................... 36
Comparatieve methode .................................................................................................................................................. 36
Complexe causale relaties .............................................................................................................................................. 37
Wat is QCA? .................................................................................................................................................................... 38
Wanneer QCA gebruiken? ............................................................................................................................................... 38
Instrumenten QCA ................................................................................................................................... 38
Fictief voorbeeld ............................................................................................................................................................. 38
Instrumenten QCA .......................................................................................................................................................... 41
Een onderzoek met QCA ........................................................................................................................... 42
Onderzoeksontwerp ........................................................................................................................................................ 42
Dichotomisatie ............................................................................................................................................................... 43
Thruth table..................................................................................................................................................................... 44
Contradictorische configuraties ...................................................................................................................................... 44
Logische minimisatie ...................................................................................................................................................... 44
Parsimonious solution ............................................................................................................................. 45
Truth table ....................................................................................................................................................................... 45
Onderzoek met QCA: parsimonious solution ................................................................................................................... 46
Varianten QCA en software ....................................................................................................................... 47
Varianten ........................................................................................................................................................................ 47
Software ......................................................................................................................................................................... 48
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 48
2
, Stellingen ........................................................................................................................................................................ 48
Stellingen obv truth table ................................................................................................................................................ 49
Etnografie ..................................................................................................................................... 49
Wat is een etnografie? .............................................................................................................................. 49
Wat? ............................................................................................................................................................................... 49
Hoe? ............................................................................................................................................................................... 49
Etnografisch onderzoeksproces ................................................................................................................ 50
Stappen onderzoeksproces ............................................................................................................................................. 50
In deze cursus ................................................................................................................................................................. 50
Kiezen van onderzoeksrol ......................................................................................................................... 51
Typologie van Gold (1958) ............................................................................................................................................... 51
Spanning tussen participeren en observeren ................................................................................................................... 51
Twee voorbeelden ........................................................................................................................................................... 51
Kiezen van een setting.............................................................................................................................. 52
Onderhandelen van toegang ..................................................................................................................... 53
Steekproeftrekking in je setting (voorbeeld Peter) ............................................................................................................ 53
Intrede in een setting ............................................................................................................................... 54
Centrale bezorgdheid ...................................................................................................................................................... 54
Een evenwichtsoefening.................................................................................................................................................. 55
Verblijf in een setting ............................................................................................................................... 56
Aanpassen aan cultuur van setting .................................................................................................................................. 56
Informanten vinden en evalueren .................................................................................................................................... 56
Observeren ..................................................................................................................................................................... 57
Het uittreden........................................................................................................................................... 59
Uitdagingen in etnografisch onderzoek ...................................................................................................... 59
De onderzoeksrol ............................................................................................................................................................ 59
Ethische dilemma’s ......................................................................................................................................................... 60
Dataverzameling en verwerking ....................................................................................................................................... 61
Waarom etnografie? ................................................................................................................................. 63
Voorbeeldvragen ..................................................................................................................................... 63
Vragen over kenmerken / proces etnografie ..................................................................................................................... 63
Vragen over casestudie ................................................................................................................................................... 63
Critical Discourse Analysis ........................................................................................................... 64
Inleiding ................................................................................................................................................. 64
Discours en discoursanalyse .................................................................................................................... 64
Algemeen kader .............................................................................................................................................................. 64
Wat is een discours? ....................................................................................................................................................... 64
Taal als code vs taal als discours ..................................................................................................................................... 66
Interdisciplinaire stroming............................................................................................................................................... 66
Concept van articulatie ................................................................................................................................................... 67
Verschillende benaderingen ..................................................................................................................... 68
Sociaal constructivistische benaderingen ....................................................................................................................... 68
3
,Critical Discourse Analysis ....................................................................................................................... 71
Inleiding .......................................................................................................................................................................... 71
Critical Discours Analysis................................................................................................................................................ 72
Wat is CDA? .................................................................................................................................................................... 72
Wanneer CDA gebruiken? ................................................................................................................................................ 72
CDA-onderzoeksdesign ................................................................................................................................................... 74
CDA-analyse (stap 5) ....................................................................................................................................................... 76
CDA: toepassing ...................................................................................................................................... 81
4
,Grounded Theory
Boekhoofdstuk goed lezen, kennen en begrijpen
Aandachtspunten GT uit cursus methodologie
GT is 1 van de meest invloedrijke benaderingen binnen de sociale wetenschappen voor kwalitatieve data-analyse.
Doel: een theorie ontwikkelen die voortkomt uit de data zelf (inductief), niet vertrekken van een bestaande theorie.
Theoretische steekproeftrekking
Bij GT kies je nieuwe cases of respondenten tijdens het onderzoek, obv wat je analyse op dat moment nog nodig
heeft.
→ De steekproef groeit dus geleidelijk om de theorie verder te verfijnen.
→ Niet representatief, maar gericht op theoretische relevantie.
Coderen wordt opgedeeld in 3 stadia
1. Open coderen
= categorieën en hun eigenschappen identificeren in de data
- Je labelt delen van de tekst (codes) om te beschrijven wat er gezegd wordt
- Bv ‘gebrek aan inspraak’
2. Axiaal coderen
= relaties leggen tussen categorieën
- Je zoekt verbanden tussen thema’s (zoals oorzaken, context, gevolgen)
- Bv ‘gebrek aan inspraak’ hangt samen met ‘lage motivatie’
3. Selectief coderen
= alle categorieën integreren in 1 samenhangende theorie
- Je kiest een centrale categorie die alles verbindt
- Bv ‘ervaren autonomie op het werk’
Constant vergelijkende methode
Tijdens de analyse vergelijk je voortdurend nieuwe data met eerdere codes en categorieën. Zo ontwikkel je de
theorie stap voor stap, steeds gebaseerd op de data.
Software
Programma’s zoals MAXQDA, NVivo of Atlas.ti ondersteunen deze werkwijze (voor coderen en vergelijken). Ze
helpen structureren, maar de interpretatie blijft bij de onderzoeker.
Wanneer kan je spreken van Grounded Theory?
Volgens Hood, Jane C
“A great many people claiming to be using GT methods [but] are not doing anything that would be recognizable as
such even when using the most inclusive definition of the term (…). For some authors, the use of the term ‘grounded
theory’ is simply a justification for engaging in a qualitative data analysis or doing some form of coding” (p.150-152).
Veel onderzoekers zeggen dat ze GT gebruiken, maar passen de methode eigenlijk niet toe. Ze doen enkel
kwalitatieve data-analyse of wat coderen, zondere het volledige GT-proces (zoals theoretische steekproef of
theorievorming).
5
, Wanneer pas je Grounded Theory toe?
Hood maakt onderscheid tussen
• Het Generic Inductive Qualitative Model (GIQM)
• Echte Grounded Theory (GT)
Het GIQM volgt algemene principes van kwalitatieve analyse (zoals inductief werken, patronen zoeken), maar
zonder de volledige GT-logica. Het lijkt dus op GT, maar is het niet echt.
Belangrijke opmerking
Gebruik de term GT alleen als je die methode écht toepast.
Anders noem je het beter
• Thematic Analysis (TA)
• Qualitative Content Analysis (GCA)
Of vermeld dat je deels GT toepast (bv enkel coderen, zonder volledige theorievorming).
Principes GIQM
Generic Inductive Qualitatieve Model
= een meer pragmatische benadering van kwalitatieve data-analyse
Focus op onderzoeksvragen die
• Gericht zijn op het ontwikkelen van een dieper begrip of verklaring
• Nieuwe hypothesen verkennen ipv bestaande hypothesen te testen
• Betekenis interpreteren (wat iets betekent voor de betrokkenen)
• Een rijke, contextuele beschrijving geven (niet enkel losse feiten)
• Een focus hebben op processen (hoe iets tot stand komt, verandert, verloopt)
Dus: de nadruk ligt op inzicht en betekenis, niet op meten of voorspellen.
Verzamel en analyseer gegevens op een cyclische manier
Dat wil zeggen: data verzamelen en analyseren wisselen elkaar voortdurend af. Je past je dataverzameling aan
naarmate de analyse vordert.
→ Bv na een eerste analyse merk je een nieuw thema op en stel je extra vragen in volgende interviews.
Denk voortduren na over hoe gegevensverzameling en -analyse kan worden verbeterd
(Kritische reflectie)
Je blijft reflecteren op je eigen werkwijze
• Zijn mijn vragen nog relevant?
• Moet ik ergens dieper op ingaan?
• Beïnvloed ik mijn resultaten onbewust?
Kritische zelfreflectie is een kernonderdeel van kwalitatief onderzoek.
6
