Deel 1. Algemene Oriëntatie........................................................................5
Hoofdstuk 1. Wat is strafrecht?.................................................................5
Afdeling 1. Het verschijnsel ‘strafrecht’.................................................5
Afdeling 2. Het begrip ‘strafrecht’..........................................................6
Hoofdstuk 2 Codificatie.............................................................................8
Afdeling 1. Het Belgisch Strafwetboek...................................................8
Afdeling 2. Het Belgisch Wetboek van Strafvordering.........................10
Hoofdstuk 3. Situering van het strafrecht tussen andere rechtsdisciplines
................................................................................................................13
Afdeling 1. Autonomie van het strafrecht............................................13
§1. Functionele autonomie................................................................14
§2. De conceptuele autonomie van het strafrecht............................14
§3. Autonomie van het strafprocesrecht ten aanzien van het
gerechtelijk recht..............................................................................15
Afdeling 2. Publiekrechtelijk karakter..................................................16
Hoofdstuk 4. Indelingen van het strafrecht.............................................16
Afdeling 1. Algemeen en bijzonder strafrecht......................................17
§1. Algemeen strafrecht...................................................................17
§2. Bijzonder strafrecht.....................................................................17
§3. De toepasselijkheid van de beginselen van het algemeen
strafrecht op het bijzonder strafrecht...............................................19
Afdeling 2. Buitenlands en internationaal strafrecht............................19
§1. Buitenlands strafrecht.................................................................19
§2. Internationaal strafrecht.............................................................20
Deel 2. De strafwet....................................................................................23
Hoofdstuk 1. Het legaliteitsbeginsel.......................................................23
Hoofdstuk 2. Het legaliteitsbeginsel en de bronnen van het strafrecht. .25
Afdeling 1. Formele bronnen van het strafrecht..................................25
§1. Internationale verdragen............................................................25
§2. Federale strafwetgeving..............................................................28
§3. Strafwetgeving door de gemeenschappen en gewesten............29
§4. Lokale strafwetgeving.................................................................30
Afdeling 2. Legaliteitscontrole door hoven en rechtbanken.................30
, Afdeling 3. Rechtspraak is onvoldoende om aan legaliteitsbeginsel te
voldoen................................................................................................31
Hoofdstuk 3. Het legaliteitsbeginsel en de interpretatie van de strafwet
................................................................................................................31
Afdeling 1. Het probleem van de interpretatie.....................................31
Afdeling 2. Bronnen van interpretatie..................................................32
§1. Wetgeving...................................................................................32
§2. Rechtspraak................................................................................32
§3. Rechtsleer...................................................................................33
Afdeling 3. Interpretatiemethoden in het strafrecht............................33
§1. Normale interpretatiemethoden..................................................33
§2. Geen analogie in het nadeel van de verdachte..........................34
Hoofdstuk 4. Algemene voorwaarden van strafbaarheid en de plaats van
het misdrijf..............................................................................................34
Afdeling 1. Evoluerend begrippenkader in het perspectief van een
nieuw strafwetboek: de constitutieve elementen van het misdrijf......34
Afdeling 2. Het misdrijf als wederrechtelijke delictstypische gedraging
.............................................................................................................35
Hoofdstuk 5. Indeling van misdrijven op basis van strafniveaus............36
Hoofdstuk 6. Delictstypiciteit..................................................................36
Afdeling 1. Inleiding: Begrip en belang................................................36
§1. Begrip.........................................................................................36
§2. Belang.........................................................................................37
Afdeling 2. Materieel bestanddeel: objectieve bestanddelen van het
misdrijf.................................................................................................38
§1. Algemene omschrijving...............................................................38
§2. Wettelijke omschrijvingen van objectieve bestanddelen van het
misdrijf..............................................................................................39
§3. Indeling van misdrijven volgens materiële uitvoeringswijze.......43
Afdeling 3. Moreel bestanddeel: de subjectieve delictsbestanddelen. 45
§1. Inleiding......................................................................................45
§2. Opzet..........................................................................................45
§3. Onachtzaamheid.........................................................................47
§4. Misdrijven met gemengde schuldvorm.......................................50
, §5. De problematiek van de schuldvorm bij stilzwijgen van de
wetgever...........................................................................................50
Afdeling 4. Verzwaarde misdrijven.......................................................51
Afdeling 5. Daderschap en deelneming...............................................51
Afdeling 6. Rechtspersonen als daders................................................53
§1. Toerekening van misdrijven.........................................................53
§2. Vereiste band tussen gedrag natuurlijke persoon en
rechtspersoon...................................................................................54
Hoofdstuk 7. Wederrechtelijkheid...........................................................55
Afdeling 1. Begrip................................................................................55
Afdeling 2. Rechtvaardigingsgronden..................................................55
Afdeling 3. Gebod of de toelating bij wet.............................................56
Afdeling 4. Bevel van de overheid.......................................................57
Afdeling 5. Noodtoestand....................................................................57
Afdeling 6. Wettige verdediging (noodweer)........................................59
Afdeling 7. Wettig verzet in geval van misbruik door de overheid.......61
Afdeling 8. De toestemming van de benadeelde: geen
rechtvaardigingsgrond?.......................................................................62
Afdeling 9. Onverantwoordelijkheid parlementairen en regeringsleden
.............................................................................................................62
Afdeling 10. Rechtvaardigingsgronden of beperking delictsomschrijving
.............................................................................................................63
Hoofdstuk 8. Verwijtbaarheid van het misdrijf aan de concrete persoon:
strafrechtelijke schuld.............................................................................63
Afdeling 1. Het strafrechtelijk schuldbegrip.........................................63
§1. Schuld als algemene voorwaarde van strafbaarheid..................63
Afdeling 2. Schulduitsluitingsgronden..................................................65
§1. Algemene begrippen...................................................................65
§2. Schuldontheffingsgronden (niet-toerekenbaarheid)....................66
§3. Gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid
(schuldonbekwaamheid)...................................................................70
Hoofdstuk 9. Strafwaardigheid................................................................75
Afdeling 1. Algemene oriëntering........................................................75
Afdeling 2. Strafuitsluitende verschoningsgronden.............................76
§1. Begrip.........................................................................................76
, §2. Kenmerken..................................................................................76
§3. Overzicht.....................................................................................77
Hoofdstuk 10. Poging, gevolgloze aanzetting en aanvaarding van
criminele opdracht..................................................................................81
Afdeling 1. Uitbreiding strafbaarheid...................................................81
Afdeling 2. Voorwaarden......................................................................82
Afdeling 3. Bestraffing.........................................................................86
Afdeling 4. Strafuitsluitende verschoningsgrond.................................87
Afdeling 5. Gevolgloze aanzetting tot misdrijven................................87
Hoofdstuk 11. Strafbare deelneming......................................................88
Afdeling 1. Algemene oriëntatie..........................................................88
Afdeling 2. Algemene voorwaarden voor de strafbare deelneming.....89
§1. De noodzaak van een hoofdmisdrijf............................................89
§2. De deelnemingsgedraging..........................................................92
§2. Subjectief element: het deelnemingsopzet.................................95
§4. Inadequate wilsovereenstemming..............................................95
Afdeling 3. De bestraffing van de deelneming.....................................97
Deel 3. Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf......................................98
Hoofdstuk 1. Instelling en uitoefening van de strafvordering.................99
Afdeling 1. Initiatief en uitoefening......................................................99
§1. Het O.M.......................................................................................99
§2. Ambtenaren en organen die niet behoren tot het OM..............117
§3. De burgerlijke partij..................................................................118
Afdeling 2. Tegen wie wordt de strafvordering uitgeoefend...............120
§1. Verdachte, inverdenkinggestelde en beklaagde.......................120
§2. Positie van de civielrechtelijk aansprakelijke partij...................120
Afdeling 3. Bemiddeling.....................................................................121
Hoofdstuk 2. De burgerlijke vordering..................................................121
Afdeling 1. Slachtoffers en benadeelde persoon................................122
Afdeling 2. Optierecht van de benadeelde.........................................124
Afdeling 3. De burgerlijke vordering voor de strafrechter..................125
§1. Instelling en voorwerp...............................................................125
§2. Voorwaarden.............................................................................128
Hoofdstuk 1. Wat is strafrecht?.................................................................5
Afdeling 1. Het verschijnsel ‘strafrecht’.................................................5
Afdeling 2. Het begrip ‘strafrecht’..........................................................6
Hoofdstuk 2 Codificatie.............................................................................8
Afdeling 1. Het Belgisch Strafwetboek...................................................8
Afdeling 2. Het Belgisch Wetboek van Strafvordering.........................10
Hoofdstuk 3. Situering van het strafrecht tussen andere rechtsdisciplines
................................................................................................................13
Afdeling 1. Autonomie van het strafrecht............................................13
§1. Functionele autonomie................................................................14
§2. De conceptuele autonomie van het strafrecht............................14
§3. Autonomie van het strafprocesrecht ten aanzien van het
gerechtelijk recht..............................................................................15
Afdeling 2. Publiekrechtelijk karakter..................................................16
Hoofdstuk 4. Indelingen van het strafrecht.............................................16
Afdeling 1. Algemeen en bijzonder strafrecht......................................17
§1. Algemeen strafrecht...................................................................17
§2. Bijzonder strafrecht.....................................................................17
§3. De toepasselijkheid van de beginselen van het algemeen
strafrecht op het bijzonder strafrecht...............................................19
Afdeling 2. Buitenlands en internationaal strafrecht............................19
§1. Buitenlands strafrecht.................................................................19
§2. Internationaal strafrecht.............................................................20
Deel 2. De strafwet....................................................................................23
Hoofdstuk 1. Het legaliteitsbeginsel.......................................................23
Hoofdstuk 2. Het legaliteitsbeginsel en de bronnen van het strafrecht. .25
Afdeling 1. Formele bronnen van het strafrecht..................................25
§1. Internationale verdragen............................................................25
§2. Federale strafwetgeving..............................................................28
§3. Strafwetgeving door de gemeenschappen en gewesten............29
§4. Lokale strafwetgeving.................................................................30
Afdeling 2. Legaliteitscontrole door hoven en rechtbanken.................30
, Afdeling 3. Rechtspraak is onvoldoende om aan legaliteitsbeginsel te
voldoen................................................................................................31
Hoofdstuk 3. Het legaliteitsbeginsel en de interpretatie van de strafwet
................................................................................................................31
Afdeling 1. Het probleem van de interpretatie.....................................31
Afdeling 2. Bronnen van interpretatie..................................................32
§1. Wetgeving...................................................................................32
§2. Rechtspraak................................................................................32
§3. Rechtsleer...................................................................................33
Afdeling 3. Interpretatiemethoden in het strafrecht............................33
§1. Normale interpretatiemethoden..................................................33
§2. Geen analogie in het nadeel van de verdachte..........................34
Hoofdstuk 4. Algemene voorwaarden van strafbaarheid en de plaats van
het misdrijf..............................................................................................34
Afdeling 1. Evoluerend begrippenkader in het perspectief van een
nieuw strafwetboek: de constitutieve elementen van het misdrijf......34
Afdeling 2. Het misdrijf als wederrechtelijke delictstypische gedraging
.............................................................................................................35
Hoofdstuk 5. Indeling van misdrijven op basis van strafniveaus............36
Hoofdstuk 6. Delictstypiciteit..................................................................36
Afdeling 1. Inleiding: Begrip en belang................................................36
§1. Begrip.........................................................................................36
§2. Belang.........................................................................................37
Afdeling 2. Materieel bestanddeel: objectieve bestanddelen van het
misdrijf.................................................................................................38
§1. Algemene omschrijving...............................................................38
§2. Wettelijke omschrijvingen van objectieve bestanddelen van het
misdrijf..............................................................................................39
§3. Indeling van misdrijven volgens materiële uitvoeringswijze.......43
Afdeling 3. Moreel bestanddeel: de subjectieve delictsbestanddelen. 45
§1. Inleiding......................................................................................45
§2. Opzet..........................................................................................45
§3. Onachtzaamheid.........................................................................47
§4. Misdrijven met gemengde schuldvorm.......................................50
, §5. De problematiek van de schuldvorm bij stilzwijgen van de
wetgever...........................................................................................50
Afdeling 4. Verzwaarde misdrijven.......................................................51
Afdeling 5. Daderschap en deelneming...............................................51
Afdeling 6. Rechtspersonen als daders................................................53
§1. Toerekening van misdrijven.........................................................53
§2. Vereiste band tussen gedrag natuurlijke persoon en
rechtspersoon...................................................................................54
Hoofdstuk 7. Wederrechtelijkheid...........................................................55
Afdeling 1. Begrip................................................................................55
Afdeling 2. Rechtvaardigingsgronden..................................................55
Afdeling 3. Gebod of de toelating bij wet.............................................56
Afdeling 4. Bevel van de overheid.......................................................57
Afdeling 5. Noodtoestand....................................................................57
Afdeling 6. Wettige verdediging (noodweer)........................................59
Afdeling 7. Wettig verzet in geval van misbruik door de overheid.......61
Afdeling 8. De toestemming van de benadeelde: geen
rechtvaardigingsgrond?.......................................................................62
Afdeling 9. Onverantwoordelijkheid parlementairen en regeringsleden
.............................................................................................................62
Afdeling 10. Rechtvaardigingsgronden of beperking delictsomschrijving
.............................................................................................................63
Hoofdstuk 8. Verwijtbaarheid van het misdrijf aan de concrete persoon:
strafrechtelijke schuld.............................................................................63
Afdeling 1. Het strafrechtelijk schuldbegrip.........................................63
§1. Schuld als algemene voorwaarde van strafbaarheid..................63
Afdeling 2. Schulduitsluitingsgronden..................................................65
§1. Algemene begrippen...................................................................65
§2. Schuldontheffingsgronden (niet-toerekenbaarheid)....................66
§3. Gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid
(schuldonbekwaamheid)...................................................................70
Hoofdstuk 9. Strafwaardigheid................................................................75
Afdeling 1. Algemene oriëntering........................................................75
Afdeling 2. Strafuitsluitende verschoningsgronden.............................76
§1. Begrip.........................................................................................76
, §2. Kenmerken..................................................................................76
§3. Overzicht.....................................................................................77
Hoofdstuk 10. Poging, gevolgloze aanzetting en aanvaarding van
criminele opdracht..................................................................................81
Afdeling 1. Uitbreiding strafbaarheid...................................................81
Afdeling 2. Voorwaarden......................................................................82
Afdeling 3. Bestraffing.........................................................................86
Afdeling 4. Strafuitsluitende verschoningsgrond.................................87
Afdeling 5. Gevolgloze aanzetting tot misdrijven................................87
Hoofdstuk 11. Strafbare deelneming......................................................88
Afdeling 1. Algemene oriëntatie..........................................................88
Afdeling 2. Algemene voorwaarden voor de strafbare deelneming.....89
§1. De noodzaak van een hoofdmisdrijf............................................89
§2. De deelnemingsgedraging..........................................................92
§2. Subjectief element: het deelnemingsopzet.................................95
§4. Inadequate wilsovereenstemming..............................................95
Afdeling 3. De bestraffing van de deelneming.....................................97
Deel 3. Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf......................................98
Hoofdstuk 1. Instelling en uitoefening van de strafvordering.................99
Afdeling 1. Initiatief en uitoefening......................................................99
§1. Het O.M.......................................................................................99
§2. Ambtenaren en organen die niet behoren tot het OM..............117
§3. De burgerlijke partij..................................................................118
Afdeling 2. Tegen wie wordt de strafvordering uitgeoefend...............120
§1. Verdachte, inverdenkinggestelde en beklaagde.......................120
§2. Positie van de civielrechtelijk aansprakelijke partij...................120
Afdeling 3. Bemiddeling.....................................................................121
Hoofdstuk 2. De burgerlijke vordering..................................................121
Afdeling 1. Slachtoffers en benadeelde persoon................................122
Afdeling 2. Optierecht van de benadeelde.........................................124
Afdeling 3. De burgerlijke vordering voor de strafrechter..................125
§1. Instelling en voorwerp...............................................................125
§2. Voorwaarden.............................................................................128
