HULPVERLENING EN CULTURELE DIVERSITEIT
1. ALGEMENE INLEIDING EN LEERDOELEN
1.1. ENKELE CIJFERS
8 mensen migreren naar een ander land terwijl je deze zin uitspreekt
30 mensen per minuut migreren naar een ander land
1387 mensen zouden tegen het einde van dit college migreren
44.400 mensen migreren op 24 uur
16.200.000 mensen migreren per jaar
3.8% van de bevolking woont in een ander land dan dat ze geboren zijn
1/10 Belgische inwoners hebben een buitenlands paspoort
1/3 Belgische inwoners hebben migratieroots (zelf of ouders gemigreerd)
½ onder Belgische jongeren zijn gemigreerd
De maatschappelijke impact van diversiteit in samenleving = positief!
- impact op het BBP in België = positief
- bedrijven met diversiteit maken 36% meer winst
- ook in wetenschap positieve impact: correlatie met aantal citaties van paper en
culturele diversiteit in het team
MAAR er is structurele ongelijkheid
- slechts 1/7 stroomt in op de universiteit met culturele achtergrond
• Dit zie je ook al in lagere en middelbaar onderwijs
- middelbaar onderwijs: lekkende kraan is groter bij migratie jongeren
• Zonder migratie achtergrond: 84,5% start in ASO-TSO → 71% blijft over
• Met migratie achtergrond: 67,5% start in ASO-TSO → 36,5% blijft over
• 43% van jongeren met migratieachtergrond heeft geen diploma (drop-out)
Welke impact hebben psychologen en pedagogen?
- alle kennis die we hebben is zeer WEIRD = white, educated, industrialized, rich
& democratic
- 93% van papers bestaan uit populaties van Westerse mensen & heel vaak
psychologie studenten
→ terwijl dit slechts 5% van de wereldpopulatie omvat
1
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
,1.2. MODELLEN VAN DIVERSITEIT
er zijn 3 modellen om naar diversiteit te kijken
1) assimilatie/ deficiet benadering
~ enige etnisch culturele achtergrond die er toe doet is die van de meerderheid
~ gelijkheid bereiken we door tekorten weg te werken
~ vb. cliënt met een migratieachtergrond kan je helpen door de deficieten weg te
werken
2) kleurenblind / individualistische benadering
~ etnisch culturele achtergronden doen er niet toe
~ iedereen is een uniek individu & gelijkheid bereiken door verschillen te negeren
-> is vaak een dekmantel om de status-quo in stand te houden
3) multicultureel / pluralistische benadering
~ alle etnisch culturele achtergronden brengen waardevolle perspectieven
~ gelijkheid bereiken door deze te erkennen en omarmen
= het model dat we aanleren in deze cursus
1.3. ESSENTIËEL VOOR CLIËNTEN?
broaching = praten over cultuur en culturele identiteit in psychotherapie
~ “laat het ons erover hebben”
- begrip van therapeut van culturele aspecten m.b.t. cliënt, de therapie en zichzelf
- intentionele inspanningen om begrip aan C te tonen via culturelegesprekken
→ kan alleen maar als je bewust bent van eigen achtergrond en die van C
= mooi in theorie maar doen we het in de praktijk?
Onderzoek: hoevaak broachen therapeuten? (perspectief van cliënten)
- 45% van deelnemers geeft aan het over etniciteit te
hebben gehad
- 31% van deelnemers geeft aan het over religie te hebben
gehad
~> lijkt dus weinig aandacht aan besteed te worden
Als er gebroacht wordt: op welke manier wordt dat dan gedaan?
2
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
, Welke aspecten van therapie hangen samen met communicatiestijlen?
- kwaliteit van alliantie en therapietrouw (wat heel belangrijk is in therapie)
• proactief als open houding hangt hiermee sterk samen
• → cliënten met minderheidsachtergrond zien de therapie als beter als er
gebroacht wordt
• → als de therapeut vermijd erover te praten dan gaat de kwaliteit sterk
daaronder lijden
- attitudes over de therapie: vindt je de therapie goed of niet?
• Bij insensitieve therapeut -> nog licht positieve samenhang met attitudes
o ~ cliënten zijn bereid de therapeut te vergeven zolang het
onderwerp wel ter spraken komt
- symptoomverbetering
• Als therapeut vermijdend of insensitief is: negatieve correlatie
Meta-analyse: impact aandacht voor cultuur en identiteit in hulpverlening
- pos. samenhang tussen multiculturele competenties van T& ervaren alliantie
-> hebben ook gevoel dat er dan meer diepgang in therapeutische relatie en
gesprekken zit
Wat is essentieel op school? ~ besteden leerkrachten er aandacht aan?
- teacher support = belangrijk
- leerkracht aandacht voor culturele verschillen = bijkomend positief effect
• → kleurenblinde leerkracht : negatieve effecten
• Effecten zichtbaar voor class engagement en wiskunde prestaties
APA heeft richtlijnen voor diversiteit sensitieve hulpverlening -> maakt dit vak verplicht
1.4. WAT IS CULTUUR?
=> dat complexe geheel dat kennis, geloof, kunst, moraal, recht, gewoonten en alle
andere vaardigheden en gewoonten omvat die de mens als lid van de samenleving
heeft verworven
=> de collectieve programmering van de geest die de leden van de ene groep mensen
van een andere onderscheidt
=> elke vorm van informatie verkregen (ideeën, overtuigingen, technologie, gewoonte,
praktijk) die van andere soortgenoten afkomstig is via sociaal leren en die het gedrag
van een individu kan beïnvloeden
3
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
, DUS een werkdefinitie:
- gedeeld binnen een groep
- doorgegeven / aangeleerd
- gesitueerd ‘in the head’ (overtuigingen, waarden, doelen, zelf-beeld, emotie,…)
- en gesitueerd ‘in the world’ (gewoontes, regels, organisatiestructuur, boeke,
reclame,…)
Je kan cultuur op 4 niveaus interpreteren
- deze niveaus staan ook in interactie met elkaar
→ I, interactions, institutions en ideas (bredere ideeën)
Wat is dan culturele psychologie?
Algemene psychologie Culturele psychologie
→ Context en inhoud doen er niet toe → context en inhoud maken deel uit van psyche
• ze vormen ruis voor de psyche → ze maken deel uit van het te-begrijpen-
→ Er is “Psychic unity” fenomeen
• Er is een gedeelde psyche → we gaan context en inhoud niet strippen
• Kunnen we ontdekken als we context
wegstrippen
→ Doel: zoeken naar universele wetten
van psychologisch functioneren
de studie van de wijze waarop subject, object, zelf, ander, psyche en cultuur
- samenleven en elkaar nodig hebben
- elkaar dynamisch, dialectisch en gezamenlijk vormen
~ je hebt geen individuen los van cultuur
- moet cultuur en psyche samennemen als je ze wil begrijpen -> geen eenrichting
Waarom is er geen eenrichtingsverkeer?
1) principe van existentiële onzekerheid
• Mens is van nature gemotiveerd betekenissen uit sociaal-culturele
omgeving te halen
• We worden van nature een cultureel wezen
2) principe van intentionele werelden
• Mensen & sociaal culturele omgeving doordringen elkaar
• Intentionele werelden = menselijke artefacturele werelden
4
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
1. ALGEMENE INLEIDING EN LEERDOELEN
1.1. ENKELE CIJFERS
8 mensen migreren naar een ander land terwijl je deze zin uitspreekt
30 mensen per minuut migreren naar een ander land
1387 mensen zouden tegen het einde van dit college migreren
44.400 mensen migreren op 24 uur
16.200.000 mensen migreren per jaar
3.8% van de bevolking woont in een ander land dan dat ze geboren zijn
1/10 Belgische inwoners hebben een buitenlands paspoort
1/3 Belgische inwoners hebben migratieroots (zelf of ouders gemigreerd)
½ onder Belgische jongeren zijn gemigreerd
De maatschappelijke impact van diversiteit in samenleving = positief!
- impact op het BBP in België = positief
- bedrijven met diversiteit maken 36% meer winst
- ook in wetenschap positieve impact: correlatie met aantal citaties van paper en
culturele diversiteit in het team
MAAR er is structurele ongelijkheid
- slechts 1/7 stroomt in op de universiteit met culturele achtergrond
• Dit zie je ook al in lagere en middelbaar onderwijs
- middelbaar onderwijs: lekkende kraan is groter bij migratie jongeren
• Zonder migratie achtergrond: 84,5% start in ASO-TSO → 71% blijft over
• Met migratie achtergrond: 67,5% start in ASO-TSO → 36,5% blijft over
• 43% van jongeren met migratieachtergrond heeft geen diploma (drop-out)
Welke impact hebben psychologen en pedagogen?
- alle kennis die we hebben is zeer WEIRD = white, educated, industrialized, rich
& democratic
- 93% van papers bestaan uit populaties van Westerse mensen & heel vaak
psychologie studenten
→ terwijl dit slechts 5% van de wereldpopulatie omvat
1
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
,1.2. MODELLEN VAN DIVERSITEIT
er zijn 3 modellen om naar diversiteit te kijken
1) assimilatie/ deficiet benadering
~ enige etnisch culturele achtergrond die er toe doet is die van de meerderheid
~ gelijkheid bereiken we door tekorten weg te werken
~ vb. cliënt met een migratieachtergrond kan je helpen door de deficieten weg te
werken
2) kleurenblind / individualistische benadering
~ etnisch culturele achtergronden doen er niet toe
~ iedereen is een uniek individu & gelijkheid bereiken door verschillen te negeren
-> is vaak een dekmantel om de status-quo in stand te houden
3) multicultureel / pluralistische benadering
~ alle etnisch culturele achtergronden brengen waardevolle perspectieven
~ gelijkheid bereiken door deze te erkennen en omarmen
= het model dat we aanleren in deze cursus
1.3. ESSENTIËEL VOOR CLIËNTEN?
broaching = praten over cultuur en culturele identiteit in psychotherapie
~ “laat het ons erover hebben”
- begrip van therapeut van culturele aspecten m.b.t. cliënt, de therapie en zichzelf
- intentionele inspanningen om begrip aan C te tonen via culturelegesprekken
→ kan alleen maar als je bewust bent van eigen achtergrond en die van C
= mooi in theorie maar doen we het in de praktijk?
Onderzoek: hoevaak broachen therapeuten? (perspectief van cliënten)
- 45% van deelnemers geeft aan het over etniciteit te
hebben gehad
- 31% van deelnemers geeft aan het over religie te hebben
gehad
~> lijkt dus weinig aandacht aan besteed te worden
Als er gebroacht wordt: op welke manier wordt dat dan gedaan?
2
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
, Welke aspecten van therapie hangen samen met communicatiestijlen?
- kwaliteit van alliantie en therapietrouw (wat heel belangrijk is in therapie)
• proactief als open houding hangt hiermee sterk samen
• → cliënten met minderheidsachtergrond zien de therapie als beter als er
gebroacht wordt
• → als de therapeut vermijd erover te praten dan gaat de kwaliteit sterk
daaronder lijden
- attitudes over de therapie: vindt je de therapie goed of niet?
• Bij insensitieve therapeut -> nog licht positieve samenhang met attitudes
o ~ cliënten zijn bereid de therapeut te vergeven zolang het
onderwerp wel ter spraken komt
- symptoomverbetering
• Als therapeut vermijdend of insensitief is: negatieve correlatie
Meta-analyse: impact aandacht voor cultuur en identiteit in hulpverlening
- pos. samenhang tussen multiculturele competenties van T& ervaren alliantie
-> hebben ook gevoel dat er dan meer diepgang in therapeutische relatie en
gesprekken zit
Wat is essentieel op school? ~ besteden leerkrachten er aandacht aan?
- teacher support = belangrijk
- leerkracht aandacht voor culturele verschillen = bijkomend positief effect
• → kleurenblinde leerkracht : negatieve effecten
• Effecten zichtbaar voor class engagement en wiskunde prestaties
APA heeft richtlijnen voor diversiteit sensitieve hulpverlening -> maakt dit vak verplicht
1.4. WAT IS CULTUUR?
=> dat complexe geheel dat kennis, geloof, kunst, moraal, recht, gewoonten en alle
andere vaardigheden en gewoonten omvat die de mens als lid van de samenleving
heeft verworven
=> de collectieve programmering van de geest die de leden van de ene groep mensen
van een andere onderscheidt
=> elke vorm van informatie verkregen (ideeën, overtuigingen, technologie, gewoonte,
praktijk) die van andere soortgenoten afkomstig is via sociaal leren en die het gedrag
van een individu kan beïnvloeden
3
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
, DUS een werkdefinitie:
- gedeeld binnen een groep
- doorgegeven / aangeleerd
- gesitueerd ‘in the head’ (overtuigingen, waarden, doelen, zelf-beeld, emotie,…)
- en gesitueerd ‘in the world’ (gewoontes, regels, organisatiestructuur, boeke,
reclame,…)
Je kan cultuur op 4 niveaus interpreteren
- deze niveaus staan ook in interactie met elkaar
→ I, interactions, institutions en ideas (bredere ideeën)
Wat is dan culturele psychologie?
Algemene psychologie Culturele psychologie
→ Context en inhoud doen er niet toe → context en inhoud maken deel uit van psyche
• ze vormen ruis voor de psyche → ze maken deel uit van het te-begrijpen-
→ Er is “Psychic unity” fenomeen
• Er is een gedeelde psyche → we gaan context en inhoud niet strippen
• Kunnen we ontdekken als we context
wegstrippen
→ Doel: zoeken naar universele wetten
van psychologisch functioneren
de studie van de wijze waarop subject, object, zelf, ander, psyche en cultuur
- samenleven en elkaar nodig hebben
- elkaar dynamisch, dialectisch en gezamenlijk vormen
~ je hebt geen individuen los van cultuur
- moet cultuur en psyche samennemen als je ze wil begrijpen -> geen eenrichting
Waarom is er geen eenrichtingsverkeer?
1) principe van existentiële onzekerheid
• Mens is van nature gemotiveerd betekenissen uit sociaal-culturele
omgeving te halen
• We worden van nature een cultureel wezen
2) principe van intentionele werelden
• Mensen & sociaal culturele omgeving doordringen elkaar
• Intentionele werelden = menselijke artefacturele werelden
4
Samenvatting Hulpverlening en Culturele diversiteit – Floor Van den Heurck (2025-2026)
