FISCALE PROCEDURE
2024-2025
1. INLEIDING
1.1. DE AFBAKENING
De overheid heft belastingen om hun uitgaven te financieren en heeft daarvoor regels nodig:
• Materiële regels
❖ de hoogte van belastingen
• Formele regels = procedureregels
❖ "spelregels" die zowel de overheid als de belastingplichtigen moeten volgen om
belastingheffing correct en rechtvaardig te laten verlopen.
Doel fiscale procedure: zoektocht naar de belastbare basis
De verschillende stappen:
De fiscale procedure is opgedeeld in verschillende fases:
• Taxatiefase
❖ De overheid berekent de verschuldigde belasting. De belastingplichtige heeft een
medewerkingsplicht om de nodige informatie aan te leveren.
• Geschillenfase
❖ Als er onenigheid is over de belastingaanslag, bijvoorbeeld door een andere interpretatie van
de feiten of de wet, wordt dit in deze fase uitgeklaard.
• Invorderingsfase
❖ Hier wordt de belastingschuld geïnd, eventueel met dwang als er niet betaald wordt.
• Fiscale sancties
❖ De overheid kan sancties opleggen als belastingplichtigen de fiscale regels overtreden.
Taxatiefase Geschillenfase Invorderingsfase
Aangifte en Vestiging Administratieve Gerechtelijke Minnelijke Gedwongen
controle geschillen geschillen invordering invordering
Fiscale sanctionering
Wet 20 november 2022 houdende diverse fiscale en financiële bepalingen:
• Nieuwe bepalingen vanaf AJ 2023 (o.a. proceduretermijnen)
• Bepalingen t.e.m. AJ 2022 blijven echter nog enkele jaren van belang
,Vergelijking:
• Er zullen twee systemen naast elkaar blijven bestaan
Aangiftes tot en met AJ 2022 Aangiftes vanaf AJ 2023
3 jaar 3 jaar
7 jaar (fraude) 4 jaar (laattijdige aangifte)
10 jaar (fraude via buitenlandse constructies) 6 jaar (semi-complexe aangifte)
10 jaar (complexe aangifte)
10 jaar fraude)
Bewaringstermijn 7 jaar 10 jaar
Bezwaartermijn 6 maand 1 jaar
1.2. NORMERINGSBEVOEGDHEID
België heeft een complexe staatsstructuur die elk hun eigen bevoegdheden hebben:
• federale overheid
❖ de regels voor federale belastingen
➢ inkomstenbelasting
➢ btw
• gewesten en gemeenten
❖ belastingautonomie hebben voor bepaalde belastingen
Procedurele regels worden dus vastgelegd door de overheid die de betreffende belasting heft, met uitzondering
van enkele 'gewestelijke belastingen' die nog steeds door het federale niveau worden geïnd.
1.3. ENKELE BEGRIPPEN
Basisbegrippen:
• Belastbaar feit
❖ De gebeurtenis waardoor de verplichting om belasting te betalen ontstaat:
➢ Erfenisbelastingen: een overlijden → overgang van het vermogen
➢ Successierechten
• Belastbaar tijdperk
❖ De periode waarover belasting wordt berekend, meestal een kalenderjaar voor natuurlijke
personen en het boekjaar voor rechtspersonen.
• Aanslagjaar
❖ Het jaar waarin de belasting wordt geïnd en geadministreerd. Dit volgt vaak het belastbaar
tijdperk.
Voorbeeld boek:
• Het boekjaar van een vennootschap A valt samen met het kalenderjaar. Op 31 december van het
boekjaar N zal het belastbaar tijdperk dus worden afgesloten.
Het aanslagjaar in dit voorbeeld is N+1
• Het boekjaar van vennootschap B valt niet samen met het kalenderjaar, maar loopt vanaf 1
december tot 30 november van het jaar N zal het belastbaar tijdperk dus worden afgesloten. Het
aanslagjaar in dit voorbeeld is eveneens het jaar N
,IN EEN NOTENDOP (PPT 8-9)
• Personenbelasting
❖ Inkomstenjaar = kalenderjaar X
❖ Aanslagjaar = kalenderjaar X +1
• Vennootschapsbelasting
❖ Boekjaar = kalenderjaar
➢ Inkomstenjaar = boekjaar = kalenderjaar X
➢ Aanslagjaar = kalenderjaar +1
❖ Boekjaar ≠ kalenderjaar (in een gebroken boekjaar)
➢ Inkomstenjaar = boekjaar
➢ Aanslagjaar = het jaar waarin het boekjaar eindigt
1.4. DIGITALISERING
• Bepalingen omtrent digitalisering pas in werking op 1/1/2025 via e-box
❖ Communicatie en gegevens uitwisseling meer geautomatiseerd
• Invloed op proceduretermijnen
Voorbeeld uit boek:
Stel dat een bp op dinsdag 4 juli 2023 een vraag om inlichtingen in de PB ontvangt met als
verzendingsdatum maandag 3 juli 2023, dan heeft hij in de regel één maand de tijd om daarop te reageren.
Overeenkomstig artikel 316 WIB92 begint die termijn pas te lopen vanaf de derde werkdag volgend op de
verzending van de vraag. In geval zal de termijn dus pas beginnen te lopen vanaf donderdag 6 juli 2023 (om
vervolgens te verstrijken op zaterdag 5 augustus 2023)
, 2. ALGEMENE BEGINSELEN
2.1. WELKE ZIJN DE BELANGRIJKSTE FUNDAMENTELE RECHTEN IN FISCALE
ZAKEN?
2.1.1. HET RECHT OP PRIVÉLEVEN EN HET RECHT OP DE BESCHERMING VAN PERSONENGEGEVENS
INMENGING IN PRINCIPE VERBODEN:
• Overheid mag niet mengen in het privéleven
• EVRM art. 8
❖ Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Voorbeeld boek:
• De fiscale administratie observeert de verplaatsingen met de wagen door bp of de fiscale
ambtenaar kijkt vanop een publieke toegankelijk pad binnen in de tuin van de bp en kan daar de
aanwezigheid van een jacuzzi vaststellen
Dat soort observaties worden doorgaans niet beschouwd als een verboden inmenging in het
privéleven
• De fiscale administratie gebruikt software om op grote schaal informatie op te halen op het
internet (webscraping)
❖ Dat soort inzameling van informatie op de publieke ruimte zal wel kwalificeren als een
inmenging in het privéleven
Uitzondering
• Wettelijke grondslag
❖ Het moet wettelijk bepaald zijn door te overheid
❖ Makkelijk te bewijzen
❖ Tussen bepaalde uren mag een controleur van de fiscus je woning betreden
• Legitiem doel
❖ Doel die te verantwoorden is om een inbreuk te gaan doen
❖ Er moet een goede, legitieme reden zijn om dit te doen
➢ Vb.: om belastingen te heffen
• Proportioneel
❖ de inmenging moet in verhouding staan met het doel
• GDPR-richtlijnen ook van belang voor de fiscus
❖ Streng regels voor de verwerking van persoonsgegevens, ook door de overheid, inclusief
fiscus
❖ Zoals het gebruiken van data voor profiling
➢ Gebruik van geautomatiseerde verwerkingen om persoonlijke gegevens te analyseren
en te evalueren, vaak om bepaalde aspecten van iemands gedrag of kenmerken te
voorspellen.
❖ Profiling en de fiscus
➢ Wordt vaak gebruikt om risicoprofielen op te stellen en dit kan bijdragen aan
efficiëntere controles MAAR:
→ Risico’s: privacy
❖ Strikt GDPR regels:
➢ Toestemming of wettelijk grondslag
→ Fiscus mag enkel profiling uitvoeren als er een wettelijk basis is en de
betrokkene hiervoor roestemming geeft
→ Fiscus = wettelijk grondslag en niet op toestemming
2024-2025
1. INLEIDING
1.1. DE AFBAKENING
De overheid heft belastingen om hun uitgaven te financieren en heeft daarvoor regels nodig:
• Materiële regels
❖ de hoogte van belastingen
• Formele regels = procedureregels
❖ "spelregels" die zowel de overheid als de belastingplichtigen moeten volgen om
belastingheffing correct en rechtvaardig te laten verlopen.
Doel fiscale procedure: zoektocht naar de belastbare basis
De verschillende stappen:
De fiscale procedure is opgedeeld in verschillende fases:
• Taxatiefase
❖ De overheid berekent de verschuldigde belasting. De belastingplichtige heeft een
medewerkingsplicht om de nodige informatie aan te leveren.
• Geschillenfase
❖ Als er onenigheid is over de belastingaanslag, bijvoorbeeld door een andere interpretatie van
de feiten of de wet, wordt dit in deze fase uitgeklaard.
• Invorderingsfase
❖ Hier wordt de belastingschuld geïnd, eventueel met dwang als er niet betaald wordt.
• Fiscale sancties
❖ De overheid kan sancties opleggen als belastingplichtigen de fiscale regels overtreden.
Taxatiefase Geschillenfase Invorderingsfase
Aangifte en Vestiging Administratieve Gerechtelijke Minnelijke Gedwongen
controle geschillen geschillen invordering invordering
Fiscale sanctionering
Wet 20 november 2022 houdende diverse fiscale en financiële bepalingen:
• Nieuwe bepalingen vanaf AJ 2023 (o.a. proceduretermijnen)
• Bepalingen t.e.m. AJ 2022 blijven echter nog enkele jaren van belang
,Vergelijking:
• Er zullen twee systemen naast elkaar blijven bestaan
Aangiftes tot en met AJ 2022 Aangiftes vanaf AJ 2023
3 jaar 3 jaar
7 jaar (fraude) 4 jaar (laattijdige aangifte)
10 jaar (fraude via buitenlandse constructies) 6 jaar (semi-complexe aangifte)
10 jaar (complexe aangifte)
10 jaar fraude)
Bewaringstermijn 7 jaar 10 jaar
Bezwaartermijn 6 maand 1 jaar
1.2. NORMERINGSBEVOEGDHEID
België heeft een complexe staatsstructuur die elk hun eigen bevoegdheden hebben:
• federale overheid
❖ de regels voor federale belastingen
➢ inkomstenbelasting
➢ btw
• gewesten en gemeenten
❖ belastingautonomie hebben voor bepaalde belastingen
Procedurele regels worden dus vastgelegd door de overheid die de betreffende belasting heft, met uitzondering
van enkele 'gewestelijke belastingen' die nog steeds door het federale niveau worden geïnd.
1.3. ENKELE BEGRIPPEN
Basisbegrippen:
• Belastbaar feit
❖ De gebeurtenis waardoor de verplichting om belasting te betalen ontstaat:
➢ Erfenisbelastingen: een overlijden → overgang van het vermogen
➢ Successierechten
• Belastbaar tijdperk
❖ De periode waarover belasting wordt berekend, meestal een kalenderjaar voor natuurlijke
personen en het boekjaar voor rechtspersonen.
• Aanslagjaar
❖ Het jaar waarin de belasting wordt geïnd en geadministreerd. Dit volgt vaak het belastbaar
tijdperk.
Voorbeeld boek:
• Het boekjaar van een vennootschap A valt samen met het kalenderjaar. Op 31 december van het
boekjaar N zal het belastbaar tijdperk dus worden afgesloten.
Het aanslagjaar in dit voorbeeld is N+1
• Het boekjaar van vennootschap B valt niet samen met het kalenderjaar, maar loopt vanaf 1
december tot 30 november van het jaar N zal het belastbaar tijdperk dus worden afgesloten. Het
aanslagjaar in dit voorbeeld is eveneens het jaar N
,IN EEN NOTENDOP (PPT 8-9)
• Personenbelasting
❖ Inkomstenjaar = kalenderjaar X
❖ Aanslagjaar = kalenderjaar X +1
• Vennootschapsbelasting
❖ Boekjaar = kalenderjaar
➢ Inkomstenjaar = boekjaar = kalenderjaar X
➢ Aanslagjaar = kalenderjaar +1
❖ Boekjaar ≠ kalenderjaar (in een gebroken boekjaar)
➢ Inkomstenjaar = boekjaar
➢ Aanslagjaar = het jaar waarin het boekjaar eindigt
1.4. DIGITALISERING
• Bepalingen omtrent digitalisering pas in werking op 1/1/2025 via e-box
❖ Communicatie en gegevens uitwisseling meer geautomatiseerd
• Invloed op proceduretermijnen
Voorbeeld uit boek:
Stel dat een bp op dinsdag 4 juli 2023 een vraag om inlichtingen in de PB ontvangt met als
verzendingsdatum maandag 3 juli 2023, dan heeft hij in de regel één maand de tijd om daarop te reageren.
Overeenkomstig artikel 316 WIB92 begint die termijn pas te lopen vanaf de derde werkdag volgend op de
verzending van de vraag. In geval zal de termijn dus pas beginnen te lopen vanaf donderdag 6 juli 2023 (om
vervolgens te verstrijken op zaterdag 5 augustus 2023)
, 2. ALGEMENE BEGINSELEN
2.1. WELKE ZIJN DE BELANGRIJKSTE FUNDAMENTELE RECHTEN IN FISCALE
ZAKEN?
2.1.1. HET RECHT OP PRIVÉLEVEN EN HET RECHT OP DE BESCHERMING VAN PERSONENGEGEVENS
INMENGING IN PRINCIPE VERBODEN:
• Overheid mag niet mengen in het privéleven
• EVRM art. 8
❖ Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Voorbeeld boek:
• De fiscale administratie observeert de verplaatsingen met de wagen door bp of de fiscale
ambtenaar kijkt vanop een publieke toegankelijk pad binnen in de tuin van de bp en kan daar de
aanwezigheid van een jacuzzi vaststellen
Dat soort observaties worden doorgaans niet beschouwd als een verboden inmenging in het
privéleven
• De fiscale administratie gebruikt software om op grote schaal informatie op te halen op het
internet (webscraping)
❖ Dat soort inzameling van informatie op de publieke ruimte zal wel kwalificeren als een
inmenging in het privéleven
Uitzondering
• Wettelijke grondslag
❖ Het moet wettelijk bepaald zijn door te overheid
❖ Makkelijk te bewijzen
❖ Tussen bepaalde uren mag een controleur van de fiscus je woning betreden
• Legitiem doel
❖ Doel die te verantwoorden is om een inbreuk te gaan doen
❖ Er moet een goede, legitieme reden zijn om dit te doen
➢ Vb.: om belastingen te heffen
• Proportioneel
❖ de inmenging moet in verhouding staan met het doel
• GDPR-richtlijnen ook van belang voor de fiscus
❖ Streng regels voor de verwerking van persoonsgegevens, ook door de overheid, inclusief
fiscus
❖ Zoals het gebruiken van data voor profiling
➢ Gebruik van geautomatiseerde verwerkingen om persoonlijke gegevens te analyseren
en te evalueren, vaak om bepaalde aspecten van iemands gedrag of kenmerken te
voorspellen.
❖ Profiling en de fiscus
➢ Wordt vaak gebruikt om risicoprofielen op te stellen en dit kan bijdragen aan
efficiëntere controles MAAR:
→ Risico’s: privacy
❖ Strikt GDPR regels:
➢ Toestemming of wettelijk grondslag
→ Fiscus mag enkel profiling uitvoeren als er een wettelijk basis is en de
betrokkene hiervoor roestemming geeft
→ Fiscus = wettelijk grondslag en niet op toestemming
