Farmacologie: deel 4
1. Geneesmiddelen in verband met het cardiovasculair stelsel
Diuretica = Vochtafdrijvend, zorgen dat er meer vocht w afgegeven via de nieren
Diurese doen toenemen, meer out dan in, teveel aan extracellulair V w verwijderd, enerzijds
water, anderzijds elektrolyten
Glomerulaire filtratie bij gezonde volwassene: 180L/24u of 120 ml/min, maar er zijn heel
efficiënte reabsorptie processen
Alle diuretica behalve osmotische diuretica (behandelen we niet) w actief gesecreteerd door
de proximale tubulus in de tubulaire vloeistof
Alle diuretica behalve spironolactone bereiken de luminale tranpsortlocaties via de tubulaire
vloeistof
Koolzuuranhydrase-inhibitoren (KAI)
Bestaat in po vorm, iv vorm en in lokaal aan te brengen vorm (oogdruppels)
Werkingsmechanisme: thv de proximale tubulus, in luminaal vocht komt gefilterd
natriumbicarbonaat naar beneden vanuit je glomerulus, onder no w Na uitgewisseld voor
protonen en gaat HCO3- complexeren met die protonen tot H2CO3 en dat dissocieert onder
invloed van KA naar CO2 en H2O, kan beide door de luminale membraan en w terug omgezet
naar H2CO3 en daarna bicarbonaat en protonen, zo w normaal alle bicarbonaat anionen
gereabsorbeerd
Die inhibitoren gaan dus zowel de KA aan de luminale zijde als de KA in de tubulaire cellen
gaan inhiberen, Nabicarbonaat hou je in je luminaal vocht, dan heb je na 30-60 min meer
basische urine
Geen krachtige diuretica, want de bicarbonaat homeostase is heel strikt geregeld, hoe meer
bicarbonaat je verliest via de urine, hoe minder er gaat gefilterd w
Acetazolamide, netto effect: minder transport van NaHCO3 van lumen naar interstitium,
gevolgd door H2O
Glaucoma (door druk sterven er vezels van de nervus opticus af): om de oogdruk te
verlichten, want anders kan je blind worden, minder oogvocht w gemaakt, IV geven (beta
blokker werkt hier ook voor, pilocarpine, prostaglandine analogen)
Ook gebruiken bij congestief hartfalen, metabole alkalose (want hier geen protonenverlies)
en mountain sickness (hoofdpijn enz tegengaan)
Thiaziden
Meeste evidentie dat er gunstige effecten zijn op harde klinische eindpunten (zowel
morbiditeit als mortaliteit)
Werken thv de distale tubulus (tegen dat het vocht daar is, is het grootste deel al
gereabsorbeerd, dus de volumes en de hoeveelheden elektrolyten die beïnvloed k w is al een
stuk kleiner)
1
YES WE CAN ~LAU
, Blokkeren de elektroneutrale Na/Cl-transporter aan luminale zijde vd epitheelcellen, gevolg:
meer Na in het lumen, dus meer K verlies op die plaats, basolateraal heb je NaK ATPase en
dit creëert een elektrochemische grad voor Na luminaal, zo krijg je een relatief negatief
lumen potentiaal, K gaat in functie van dat potentiaalverschil naar het lumen, dus hoe meer
Na hier aankomt van proximaal dat niet gereabsorbeerd werd, hoe meer K je gaat verliezen
(systeem slide 8 te veel K in tubulaire cel, grad volgen naar lumen(??)), hypokaliemie treedt
op (ook bij KAI en lis diuretica én ook protonenverlies metabole alkalose)
Klinisch gebruik van thiazide diuretica:
o Po, onderhoudstherapie
o Niet wanneer GFR < 30 ml/min, thiazide heeft dan geen effect
o Versch anti-hypertensiva bestaan in fixed dose combination met een beetje thiazide
tegen hypertensie
o Mild hartfalen
o Ernstig resistent oedeem
Bijwerkingen naast de hypokaliemie (metabole alkalose, te hoge pH vh bloed) (6)
o Stijging urinezuur, thiaziden gaan in competitie met urinezuur door dezelfde carrier
en zo krijg je jicht
o Hyperglycemie, stijging vd nuchtere glycemie, minder insulinevrijzetting, extra
aandacht voor DM pat
o Stijgende hyperlipidemie, gaat meestal voorbij na een aantal maanden
o Hyponatriëmie door hypovolemie (laag circulerend bloedvolume) en grotere
vochtinname door dorst vochtinname beperken
o Allergische reacties
o Erectiële dysfunctie en moeheid
Lisdiuretica vb furosemide
Werken ook thv de luminale zijde, stijgend segment vd lis van Henle
Interfereren minder met datzelfde transportsysteem voor organische zuren dan thiaziden
(cfr jicht) om gesecreteerd te worden in de proximale tubulus
Werken ook in op de NaCl carrier, meer Na in het lumen, maar ook een effect op het
positieve intraluminale K+ potentiaal (no: dit pos potentiaal duwt de divalente kationen
paracellulair (Ca en Mg)), voor Mg is dit het !ste mech van heropname uit de urine, voor Ca
minder een probleem (er zijn nog andere plaatsen in het nefron waar Ca gerabsorbeerd k w),
dus je krijgt een tekort aan magnesium
2
YES WE CAN ~LAU
, Klinisch gebruik van lisdiuretica
o Po, sc, iv
o Gebruikt in combinatie met een zoutarm dieet en andere klassen van diuretica in de
behandeling van zout en water overload geassocieerd met: acuut longoedeem (en
acuut hartfalen, kort van adem, IV geven want bij iemand waarbij de pompfunctie vh
hart minder goed is, is er dus ook minder goede perfusie v alle organen, ook van de
GI mucose, minder eff absorptie processen), chronisch hartfalen
(onderhoudstherapie), levercirrose (met ascites), nefrotisch syndroom (nierfilters
werken niet meer goed), nierfalen
o Behandeling van hypertensie gecompliceerd door nierinsuff
o Behandeling van hypercalciëmie (bij uitgesproken botafbraak)
Bijwerkingen lisdiuretica
o Hypokaliëmische metabole alkalose
o Hypomagnesiëmie bij chronisch gebruik
o Dehydratatie (V verplaatst zijn een stuk groter dan bij thiazide)
o Soms hyponatriëmie
o Hyperuricemie en zelden uitlokken van jichtaanval
o Soms allergische reacties
Normal range for serum K+: zeer nauw tv, ons lich gaat ernstige prob h zowel bij hyper als
hypokaliëmie, je kan kalium preparaten, siropen, .. kopen bij de apotheker
Kalium-sparende diuretica = k gecombineerd w met kalium verliezende diuretica, zodat je een vrij
normaal serum kalium houdt
Spironolactone werkt thv de verzamelbuisjes = competitieve antagonist van aldosterone
Aldosterone (retentie van water en zout en verhoogde excretie K+ en H+) is gekend voor het
stimuleren vh NaK ATPase aan de basolaterale membraan en voor het pos beïnvloeden van
Na kanalen aan de luminale zijde
Luminale zijde: Na kanalen, amiloride en
triamterene werken hierop (inhiberen)
AE = adverse effect (bijwerking), R/ =
indicatie
Endocriene: mineralocorticosteroïden h
een structuur die gelijkt op
geslachtssteroïden, op die manier is er
ergens een interactie (gynecomastia =
borstklieren ontw bij mannen))
Hyperaldosteronisme: tumor, typisch bij
iemand met levercirrose en ascites
(gezwollen buik)
Gunstig effect op hartfalen
CAVE: Combinatie met NSAIDs, ACE-I, sartanen, renine I = ook K doen verhogen = meer risico
op hyperK
3
YES WE CAN ~LAU
1. Geneesmiddelen in verband met het cardiovasculair stelsel
Diuretica = Vochtafdrijvend, zorgen dat er meer vocht w afgegeven via de nieren
Diurese doen toenemen, meer out dan in, teveel aan extracellulair V w verwijderd, enerzijds
water, anderzijds elektrolyten
Glomerulaire filtratie bij gezonde volwassene: 180L/24u of 120 ml/min, maar er zijn heel
efficiënte reabsorptie processen
Alle diuretica behalve osmotische diuretica (behandelen we niet) w actief gesecreteerd door
de proximale tubulus in de tubulaire vloeistof
Alle diuretica behalve spironolactone bereiken de luminale tranpsortlocaties via de tubulaire
vloeistof
Koolzuuranhydrase-inhibitoren (KAI)
Bestaat in po vorm, iv vorm en in lokaal aan te brengen vorm (oogdruppels)
Werkingsmechanisme: thv de proximale tubulus, in luminaal vocht komt gefilterd
natriumbicarbonaat naar beneden vanuit je glomerulus, onder no w Na uitgewisseld voor
protonen en gaat HCO3- complexeren met die protonen tot H2CO3 en dat dissocieert onder
invloed van KA naar CO2 en H2O, kan beide door de luminale membraan en w terug omgezet
naar H2CO3 en daarna bicarbonaat en protonen, zo w normaal alle bicarbonaat anionen
gereabsorbeerd
Die inhibitoren gaan dus zowel de KA aan de luminale zijde als de KA in de tubulaire cellen
gaan inhiberen, Nabicarbonaat hou je in je luminaal vocht, dan heb je na 30-60 min meer
basische urine
Geen krachtige diuretica, want de bicarbonaat homeostase is heel strikt geregeld, hoe meer
bicarbonaat je verliest via de urine, hoe minder er gaat gefilterd w
Acetazolamide, netto effect: minder transport van NaHCO3 van lumen naar interstitium,
gevolgd door H2O
Glaucoma (door druk sterven er vezels van de nervus opticus af): om de oogdruk te
verlichten, want anders kan je blind worden, minder oogvocht w gemaakt, IV geven (beta
blokker werkt hier ook voor, pilocarpine, prostaglandine analogen)
Ook gebruiken bij congestief hartfalen, metabole alkalose (want hier geen protonenverlies)
en mountain sickness (hoofdpijn enz tegengaan)
Thiaziden
Meeste evidentie dat er gunstige effecten zijn op harde klinische eindpunten (zowel
morbiditeit als mortaliteit)
Werken thv de distale tubulus (tegen dat het vocht daar is, is het grootste deel al
gereabsorbeerd, dus de volumes en de hoeveelheden elektrolyten die beïnvloed k w is al een
stuk kleiner)
1
YES WE CAN ~LAU
, Blokkeren de elektroneutrale Na/Cl-transporter aan luminale zijde vd epitheelcellen, gevolg:
meer Na in het lumen, dus meer K verlies op die plaats, basolateraal heb je NaK ATPase en
dit creëert een elektrochemische grad voor Na luminaal, zo krijg je een relatief negatief
lumen potentiaal, K gaat in functie van dat potentiaalverschil naar het lumen, dus hoe meer
Na hier aankomt van proximaal dat niet gereabsorbeerd werd, hoe meer K je gaat verliezen
(systeem slide 8 te veel K in tubulaire cel, grad volgen naar lumen(??)), hypokaliemie treedt
op (ook bij KAI en lis diuretica én ook protonenverlies metabole alkalose)
Klinisch gebruik van thiazide diuretica:
o Po, onderhoudstherapie
o Niet wanneer GFR < 30 ml/min, thiazide heeft dan geen effect
o Versch anti-hypertensiva bestaan in fixed dose combination met een beetje thiazide
tegen hypertensie
o Mild hartfalen
o Ernstig resistent oedeem
Bijwerkingen naast de hypokaliemie (metabole alkalose, te hoge pH vh bloed) (6)
o Stijging urinezuur, thiaziden gaan in competitie met urinezuur door dezelfde carrier
en zo krijg je jicht
o Hyperglycemie, stijging vd nuchtere glycemie, minder insulinevrijzetting, extra
aandacht voor DM pat
o Stijgende hyperlipidemie, gaat meestal voorbij na een aantal maanden
o Hyponatriëmie door hypovolemie (laag circulerend bloedvolume) en grotere
vochtinname door dorst vochtinname beperken
o Allergische reacties
o Erectiële dysfunctie en moeheid
Lisdiuretica vb furosemide
Werken ook thv de luminale zijde, stijgend segment vd lis van Henle
Interfereren minder met datzelfde transportsysteem voor organische zuren dan thiaziden
(cfr jicht) om gesecreteerd te worden in de proximale tubulus
Werken ook in op de NaCl carrier, meer Na in het lumen, maar ook een effect op het
positieve intraluminale K+ potentiaal (no: dit pos potentiaal duwt de divalente kationen
paracellulair (Ca en Mg)), voor Mg is dit het !ste mech van heropname uit de urine, voor Ca
minder een probleem (er zijn nog andere plaatsen in het nefron waar Ca gerabsorbeerd k w),
dus je krijgt een tekort aan magnesium
2
YES WE CAN ~LAU
, Klinisch gebruik van lisdiuretica
o Po, sc, iv
o Gebruikt in combinatie met een zoutarm dieet en andere klassen van diuretica in de
behandeling van zout en water overload geassocieerd met: acuut longoedeem (en
acuut hartfalen, kort van adem, IV geven want bij iemand waarbij de pompfunctie vh
hart minder goed is, is er dus ook minder goede perfusie v alle organen, ook van de
GI mucose, minder eff absorptie processen), chronisch hartfalen
(onderhoudstherapie), levercirrose (met ascites), nefrotisch syndroom (nierfilters
werken niet meer goed), nierfalen
o Behandeling van hypertensie gecompliceerd door nierinsuff
o Behandeling van hypercalciëmie (bij uitgesproken botafbraak)
Bijwerkingen lisdiuretica
o Hypokaliëmische metabole alkalose
o Hypomagnesiëmie bij chronisch gebruik
o Dehydratatie (V verplaatst zijn een stuk groter dan bij thiazide)
o Soms hyponatriëmie
o Hyperuricemie en zelden uitlokken van jichtaanval
o Soms allergische reacties
Normal range for serum K+: zeer nauw tv, ons lich gaat ernstige prob h zowel bij hyper als
hypokaliëmie, je kan kalium preparaten, siropen, .. kopen bij de apotheker
Kalium-sparende diuretica = k gecombineerd w met kalium verliezende diuretica, zodat je een vrij
normaal serum kalium houdt
Spironolactone werkt thv de verzamelbuisjes = competitieve antagonist van aldosterone
Aldosterone (retentie van water en zout en verhoogde excretie K+ en H+) is gekend voor het
stimuleren vh NaK ATPase aan de basolaterale membraan en voor het pos beïnvloeden van
Na kanalen aan de luminale zijde
Luminale zijde: Na kanalen, amiloride en
triamterene werken hierop (inhiberen)
AE = adverse effect (bijwerking), R/ =
indicatie
Endocriene: mineralocorticosteroïden h
een structuur die gelijkt op
geslachtssteroïden, op die manier is er
ergens een interactie (gynecomastia =
borstklieren ontw bij mannen))
Hyperaldosteronisme: tumor, typisch bij
iemand met levercirrose en ascites
(gezwollen buik)
Gunstig effect op hartfalen
CAVE: Combinatie met NSAIDs, ACE-I, sartanen, renine I = ook K doen verhogen = meer risico
op hyperK
3
YES WE CAN ~LAU
