Sociologie
1. WAT IS SOCIOLOGIE
- “Sociologie … is je wereld leren kennen”
- “Sociologie is meer dan studeren alleen, het is een manier van
denken”
- “Sociologie is je verdiepen in iets waar je elke dag in staat: de
samenleving
- “Sociologie is stilstaan bij de dingen die vanzelfsprekend lijken”
Kernwoorden filmpje: wat is sociologie
- Gedragspatronen van mensen bestuderen
Verschil tussen biologie, psychologie en sociologie
Hoe gedragspatronen van individu beïnvloed worden door
samenleving
Hoe zit de samenleving in elkaar en welke invloed heeft die op
individueel gedrag
- Vergelijkingen, verbanden zoeken tussen gedragspatronen, populaties,
…
- Belangrijk: moet op een wetenschappelijke manier gebeuren
Sociologie = wetenschap
Socioloog = sociaal wetenschapper (niet zomaar uitspraken doen)
- Determinanten (wat ons kan beïnvloeden) waarover uitspraken doen
Die in kaart brengen + uitspraken doen daarover
Bv. sociale klasse, gender, etniciteit, religie, …
- Observeren (kan niet onderzoeken in een lab)
- NOOIT uitspraken over gedachtegang (is psychologie)
- NOOIT uitspraken over het verschil in sterkte tussen man & vrouw (is
biologie)
- Sommige sociologen gaan wel stap verder
Niet de samenleving waarin je leeft, maar degene waarin je wil leven
Idee ontwikkelen om ongelijkheid tegen te gaan: zoals Marx
Sociologen stellen zich abstracte vragen: (meso en micro =
samenleving & individu)
- Uitspraken over volledige populaties vaak heel abstract
- Waarom gedragen mensen zich volgens bepaalde regels?
- Hoe kan het dat bijna overal verschillen in macht, inkomen en aanzien
voorkomen?
- …
Sociologen stellen zich heel concrete vragen:
- Welke invloed heeft onze sociale context op ons zelfbeeld?
- Hoe leren kinderen functioneren in een samenleving?
,- Is roken cultureel bepaald en is het deviant gedrag of niet?
- Waarom is het gezin ontstaan als sociale eenheid?
- Welke stappen moeten gezet worden om democratisering onderwijs te
bevorderen?
- Waarom zijn er in België minder tienerzwangerschappen dan in Groot-
Brittannië?
- Corona-coupe: Het belang van een kapper: identiteit, sociaal en fysiek
contact
Problemen in de SL (= samenleving) hebben steeds gevolgen voor
individuen, individueel gedrag:
- Frustratie
- Ziekte
- Zelfmoord
Hoe kan de samenleving leefbaar gemaakt worden?
- Sociologie zoekt er een antwoord op.
- Bachelors Maatschappelijke Veiligheid ook:
De leefbaarheid van de SL, buurt, … is een vraagstuk dat we
meehelpen oplossen
We zoeken naar verklaringen voor crimineel gedrag (deviant gedrag)
Bij het doen van uitspraken/ in het nemen van maatregelen voor een
probleem, houden we steeds rekening met de sociale context en
historische processen
Sociale context: “wat is de reden dat je hier studeert?”
- Beroep, ouders, broers, zussen, afstand leerkrachten
Historische processen: “wat is de reden dat je hier studeert?”
- Helpen van mensen, de wereld, een diploma behalen
Eigen biografie: “wie heeft ervoor gekozen dat je nog studeert?”
- Ikzelf
Er zijn dus historische processen die invloed hebben op de sociale
context van iemand en die hebben invloed op de eigen biografie.
Als iemand deviant gedrag vertoont: kan je door sociologie verder
denken dan alleen dat crimineel gedrag (er is sociale context, … die
ervoor zorgen dat men dat vertoont)
Dat alles samen is de sociologische verbeelding
= Relatie tussen eigen individuele biografie, historische processen en
sociale context
WAAROM GEBRUIKEN WE SOCIOLOGIE?
- Individualisering wordt steeds belangrijker
Maatschappelijk processen, feit dat diploma belangrijk is in onze
samenleving
, In onze westerse maatschappij: belangrijk een hoger diploma te
hebben
- Sociologische verbeelding
Het een niet, zonder het ander
Nog het leven van individu, nog de context van samenleving kan
begrepen worden zonder beiden te
begrijpen
1.1. SOCIOLOGISCH DENKEN
- Alles is contingent, (maar niet arbitrair)
Contingentie = waar, maar niet noodzakelijk
Als je zegt ik heb hier voor gekozen: is waar, maar niet noodzakelijk, niet
ergens anders ook zo
Gewoontes, handelingen, instellingen, … die voor ons
vanzelfsprekend zijn, zijn elders vaak totaal anders, en hadden zich
dus ook bij ons op een andere manier kunnen ontwikkelen. We
moeten beseffen dat alles relatief is.
- Blaise Pascal (17e eeuw): “wat geldt als waarheid aan de ene kant
van de Pyreneeën, is dwaasheid aan de andere kant”
Bv. wet op verkrachting
Bv. huwelijk: hier kan je trouwen, scheiden, … (echtscheiding, homohuwelijk,
polyandrie, …)
Bv. Polyandrie = 1 vrouw met meerdere mannen (fraternale = broers die 1
vrouw delen)
Dat is hier ongebruikelijk en niet gewoon, maar in buitenland is dit soms de
standaard
- Howard Becker (1963): “Outsiders”
Afwijkend gedrag wordt door de samenleving geproduceerd
3 contextuele factoren bij voorbeeld polyandrie
Sociologisch contextuele factor: passend bij de sociale context van
daarnet
- Traditie wordt doorgegeven aan de samenleving
- Hier ook zo, maar dan op andere vlakken (opvoeding, luisteren, …)
Geografische contextuele factor:
- Er is geen evolutie, afgelegen dorp niet gemoderniseerd, ver weg van
samenleving
- Dat stukje is nog niet geïndustrialiseerd (verwerkt alles nog met de
hand)
- Onze industriële revolutie zoals we ze kennen is daar (nog) niet
geweest)
Demografische contextuele factor:
- Te weinig vrouwen voor het aantal mannen in de regio
, (Economische contextuele factor)
- Land, niet willen splitsen
Bij ons is dat ongebruikelijk, dus een ‘dwaasheid’. Maar daar is dat
gewoon
Bij ons is monogamie de belangrijkste/meest voorkomende
samenlevingsvorm
Alles is dus contingent…
- Maar niet arbitrair = geen ‘toeval’
- Gaat niet om toevalligheden, we gaan patronen zoeken
- Socioloog zoekt naar PATRONEN en SOCIALE DETERMINANTEN
daarvan
Sociale determinanten = verklaringen die terug te vinden zijn in onze
sociale context
- En de SAMENHANG daartussen
Bv. Is het toevallig dat we een verband zien tussen inkomen en gezondheid?
Bv. Hoe komt het dat groepen mensen hun werk verliezen?
Bv. Waarom beperken de meeste mensen zich tot twee kinderen?
Bv. Is het toevallig dat de participatie aan het hoger onderwijs is gestegen?
1. WAT IS SOCIOLOGIE
- “Sociologie … is je wereld leren kennen”
- “Sociologie is meer dan studeren alleen, het is een manier van
denken”
- “Sociologie is je verdiepen in iets waar je elke dag in staat: de
samenleving
- “Sociologie is stilstaan bij de dingen die vanzelfsprekend lijken”
Kernwoorden filmpje: wat is sociologie
- Gedragspatronen van mensen bestuderen
Verschil tussen biologie, psychologie en sociologie
Hoe gedragspatronen van individu beïnvloed worden door
samenleving
Hoe zit de samenleving in elkaar en welke invloed heeft die op
individueel gedrag
- Vergelijkingen, verbanden zoeken tussen gedragspatronen, populaties,
…
- Belangrijk: moet op een wetenschappelijke manier gebeuren
Sociologie = wetenschap
Socioloog = sociaal wetenschapper (niet zomaar uitspraken doen)
- Determinanten (wat ons kan beïnvloeden) waarover uitspraken doen
Die in kaart brengen + uitspraken doen daarover
Bv. sociale klasse, gender, etniciteit, religie, …
- Observeren (kan niet onderzoeken in een lab)
- NOOIT uitspraken over gedachtegang (is psychologie)
- NOOIT uitspraken over het verschil in sterkte tussen man & vrouw (is
biologie)
- Sommige sociologen gaan wel stap verder
Niet de samenleving waarin je leeft, maar degene waarin je wil leven
Idee ontwikkelen om ongelijkheid tegen te gaan: zoals Marx
Sociologen stellen zich abstracte vragen: (meso en micro =
samenleving & individu)
- Uitspraken over volledige populaties vaak heel abstract
- Waarom gedragen mensen zich volgens bepaalde regels?
- Hoe kan het dat bijna overal verschillen in macht, inkomen en aanzien
voorkomen?
- …
Sociologen stellen zich heel concrete vragen:
- Welke invloed heeft onze sociale context op ons zelfbeeld?
- Hoe leren kinderen functioneren in een samenleving?
,- Is roken cultureel bepaald en is het deviant gedrag of niet?
- Waarom is het gezin ontstaan als sociale eenheid?
- Welke stappen moeten gezet worden om democratisering onderwijs te
bevorderen?
- Waarom zijn er in België minder tienerzwangerschappen dan in Groot-
Brittannië?
- Corona-coupe: Het belang van een kapper: identiteit, sociaal en fysiek
contact
Problemen in de SL (= samenleving) hebben steeds gevolgen voor
individuen, individueel gedrag:
- Frustratie
- Ziekte
- Zelfmoord
Hoe kan de samenleving leefbaar gemaakt worden?
- Sociologie zoekt er een antwoord op.
- Bachelors Maatschappelijke Veiligheid ook:
De leefbaarheid van de SL, buurt, … is een vraagstuk dat we
meehelpen oplossen
We zoeken naar verklaringen voor crimineel gedrag (deviant gedrag)
Bij het doen van uitspraken/ in het nemen van maatregelen voor een
probleem, houden we steeds rekening met de sociale context en
historische processen
Sociale context: “wat is de reden dat je hier studeert?”
- Beroep, ouders, broers, zussen, afstand leerkrachten
Historische processen: “wat is de reden dat je hier studeert?”
- Helpen van mensen, de wereld, een diploma behalen
Eigen biografie: “wie heeft ervoor gekozen dat je nog studeert?”
- Ikzelf
Er zijn dus historische processen die invloed hebben op de sociale
context van iemand en die hebben invloed op de eigen biografie.
Als iemand deviant gedrag vertoont: kan je door sociologie verder
denken dan alleen dat crimineel gedrag (er is sociale context, … die
ervoor zorgen dat men dat vertoont)
Dat alles samen is de sociologische verbeelding
= Relatie tussen eigen individuele biografie, historische processen en
sociale context
WAAROM GEBRUIKEN WE SOCIOLOGIE?
- Individualisering wordt steeds belangrijker
Maatschappelijk processen, feit dat diploma belangrijk is in onze
samenleving
, In onze westerse maatschappij: belangrijk een hoger diploma te
hebben
- Sociologische verbeelding
Het een niet, zonder het ander
Nog het leven van individu, nog de context van samenleving kan
begrepen worden zonder beiden te
begrijpen
1.1. SOCIOLOGISCH DENKEN
- Alles is contingent, (maar niet arbitrair)
Contingentie = waar, maar niet noodzakelijk
Als je zegt ik heb hier voor gekozen: is waar, maar niet noodzakelijk, niet
ergens anders ook zo
Gewoontes, handelingen, instellingen, … die voor ons
vanzelfsprekend zijn, zijn elders vaak totaal anders, en hadden zich
dus ook bij ons op een andere manier kunnen ontwikkelen. We
moeten beseffen dat alles relatief is.
- Blaise Pascal (17e eeuw): “wat geldt als waarheid aan de ene kant
van de Pyreneeën, is dwaasheid aan de andere kant”
Bv. wet op verkrachting
Bv. huwelijk: hier kan je trouwen, scheiden, … (echtscheiding, homohuwelijk,
polyandrie, …)
Bv. Polyandrie = 1 vrouw met meerdere mannen (fraternale = broers die 1
vrouw delen)
Dat is hier ongebruikelijk en niet gewoon, maar in buitenland is dit soms de
standaard
- Howard Becker (1963): “Outsiders”
Afwijkend gedrag wordt door de samenleving geproduceerd
3 contextuele factoren bij voorbeeld polyandrie
Sociologisch contextuele factor: passend bij de sociale context van
daarnet
- Traditie wordt doorgegeven aan de samenleving
- Hier ook zo, maar dan op andere vlakken (opvoeding, luisteren, …)
Geografische contextuele factor:
- Er is geen evolutie, afgelegen dorp niet gemoderniseerd, ver weg van
samenleving
- Dat stukje is nog niet geïndustrialiseerd (verwerkt alles nog met de
hand)
- Onze industriële revolutie zoals we ze kennen is daar (nog) niet
geweest)
Demografische contextuele factor:
- Te weinig vrouwen voor het aantal mannen in de regio
, (Economische contextuele factor)
- Land, niet willen splitsen
Bij ons is dat ongebruikelijk, dus een ‘dwaasheid’. Maar daar is dat
gewoon
Bij ons is monogamie de belangrijkste/meest voorkomende
samenlevingsvorm
Alles is dus contingent…
- Maar niet arbitrair = geen ‘toeval’
- Gaat niet om toevalligheden, we gaan patronen zoeken
- Socioloog zoekt naar PATRONEN en SOCIALE DETERMINANTEN
daarvan
Sociale determinanten = verklaringen die terug te vinden zijn in onze
sociale context
- En de SAMENHANG daartussen
Bv. Is het toevallig dat we een verband zien tussen inkomen en gezondheid?
Bv. Hoe komt het dat groepen mensen hun werk verliezen?
Bv. Waarom beperken de meeste mensen zich tot twee kinderen?
Bv. Is het toevallig dat de participatie aan het hoger onderwijs is gestegen?
