MORFOLOGIE
= de leer van de uitwendige vorm van organismen
➔ Microscoop en elektronenmicroscoop essentieel bij de studie van de microbiële
morfologie
➔ Rol bij de identificatie en indeling van de M.O
Microscoop= instrument waarmee voorwerpen (micro-organismen)die te klein zijn voor
het blote oog toch te zien zijn
Belangrijke types:
- Lichtmicroscoop (vergroting: x 1000)
- Confocale scanning laser microscopie
- Elektronenmicroscopie (vergroting: X 500000)
LICHTMICROSCOPIE
- Via zichtbaar licht de cellen belichten
- Kleine vergroting (10-1000x)
o Totale vergroting= vergroting oculair x vergroting objectief
Voor het bekijken van -> Verschillende types:
A. Klaarveld (met kleuring meestal) B. Donkerveld
C. Fasecontrast D. Fluorescentie
,KLAARVELDMICROSCOPIE
➔ Cellen te zien agv contrastverschil tussen cel en zijn omgeving
➔ Vaak moeilijk te zien wegens gebrek aan contrast: verschil in brekingsindex
tussen het cellen en omgevingsvloeistof of tussen celstructuren onderling is te
klein -> kleuren van cellen is nodig voor contrast
➔ Wel duidelijk bij gepigmenteerde cellen
DONKERVELDMICROSCOPIE
- Ontwikkeld om contract te verbeteren tussen cellen en hun omgeving en dus
cellen te zien zonder te kleuren
- Speciale condensor: geen lichtstralen rechtstreeks in objectieflens maar enkel
de stralen die door de cellen in het preparaat afgebogen worden, komen in het
objectief terecht: cellen zijn licht op donkere achtergrond
- Voor onderzoek naar niet gekleurde cellen
Principe donkerveldmicroscopie
FASECONTRASTMICROSCOPIE
- Ontwikkeld om cellen/ interne celstructuren beter zichtbaar te maken
- Het geringe verschil in brekingsindex tussen cel en omgeving wordt versterkt door
o Aangepaste condensor met fase-ring: produceert licht in fase
o Aangepast objectief met fase-plaatje in de objectieflens
- Hierdoor worden faseverschillen opgewekt en ontstaat een voor het oog duidelijk
waarneembaar contrast
➔ Donker beeld op lichte achtergrond
,Principe fasecontractmicroscopie
Verschil in fase van het licht en door faseplaat kunnen we het gaan waarnemen als heel
contrast
FLUORESCENTIE MICROSCOPIE
- Cellen worden gekleurd met een fluorescerende kleurstof of zijn zichtbaar tgv
natuurlijke fluorescentie
- Het op de cel invallende licht wordt terug uitgezonden als licht met een grotere
golflengte
- In de praktijk: lichtbron rijk aan UV-licht: geel tot groen gekleurde MO tegen een
donkere achtergrond
CONFOCALE SCANNING LASERMICROSCOPIE
- Gebruikt om 3D- beelden te maken
- Via het focusseren van een laserstraal op een bepaald punt van het specimen en
vervolgens de er rond liggende gebieden af te scannen
- Een computer verzamelt de data en stelt het beeld samen
ELEKTRONENMICROSCOPIE
- Versnelde elektronen gebruikt
➔ Veel kleinere golflengte dan fotonen
➔ Hogere resolutie dan bij lichtmicroscopie
• Onderscheid tussen scanning en transmissie elektronen microscopie
, Examenvraag: je krijgt celtype, molecule,… welke microscopie optie gebruik je om het
het beste op beeld te brengen en dan ook verklaren
MICROSCOPISCHE HULPMIDDELEN
SCHIMMELS EN AANVERWANTEN
• Eukaryote M.O
• Fungi= schimmels+ gisten+ paddestoelen
Belangrijke eigenschappen:
- Diverse habitats, maar vooral in bodem (ook lucht) en spelen een rol bij
humificatie en mineralisatieprocessen
- Parasitair op planten -> fytopathogeen -> economische schade aan gewassen
- Obligaat aëroob
- Chemo-heterotroof
o Chemotroof: chemische verbindingen als energiebron
o Heterotroof: organische verbinding als c-bron
o Ééncellig of meercellig (meest)
o Celwand bevat geen peptidoglycaan, wel chitine en hemicellulose
Schimmelkolonie
- Vegetatieve deel van de schimmel = Thallus: harige, donzige structuur
- Al of niet bedekt met gepigmenteerde sporen
Cylindrische draden= hyfen omgeven door cytoplasmatisch membraan+ celwand
- Gesepteerd of niet gesepteerd = al of niet door tussenwandjes of septa verdeeld
in aantal cellen:
= de leer van de uitwendige vorm van organismen
➔ Microscoop en elektronenmicroscoop essentieel bij de studie van de microbiële
morfologie
➔ Rol bij de identificatie en indeling van de M.O
Microscoop= instrument waarmee voorwerpen (micro-organismen)die te klein zijn voor
het blote oog toch te zien zijn
Belangrijke types:
- Lichtmicroscoop (vergroting: x 1000)
- Confocale scanning laser microscopie
- Elektronenmicroscopie (vergroting: X 500000)
LICHTMICROSCOPIE
- Via zichtbaar licht de cellen belichten
- Kleine vergroting (10-1000x)
o Totale vergroting= vergroting oculair x vergroting objectief
Voor het bekijken van -> Verschillende types:
A. Klaarveld (met kleuring meestal) B. Donkerveld
C. Fasecontrast D. Fluorescentie
,KLAARVELDMICROSCOPIE
➔ Cellen te zien agv contrastverschil tussen cel en zijn omgeving
➔ Vaak moeilijk te zien wegens gebrek aan contrast: verschil in brekingsindex
tussen het cellen en omgevingsvloeistof of tussen celstructuren onderling is te
klein -> kleuren van cellen is nodig voor contrast
➔ Wel duidelijk bij gepigmenteerde cellen
DONKERVELDMICROSCOPIE
- Ontwikkeld om contract te verbeteren tussen cellen en hun omgeving en dus
cellen te zien zonder te kleuren
- Speciale condensor: geen lichtstralen rechtstreeks in objectieflens maar enkel
de stralen die door de cellen in het preparaat afgebogen worden, komen in het
objectief terecht: cellen zijn licht op donkere achtergrond
- Voor onderzoek naar niet gekleurde cellen
Principe donkerveldmicroscopie
FASECONTRASTMICROSCOPIE
- Ontwikkeld om cellen/ interne celstructuren beter zichtbaar te maken
- Het geringe verschil in brekingsindex tussen cel en omgeving wordt versterkt door
o Aangepaste condensor met fase-ring: produceert licht in fase
o Aangepast objectief met fase-plaatje in de objectieflens
- Hierdoor worden faseverschillen opgewekt en ontstaat een voor het oog duidelijk
waarneembaar contrast
➔ Donker beeld op lichte achtergrond
,Principe fasecontractmicroscopie
Verschil in fase van het licht en door faseplaat kunnen we het gaan waarnemen als heel
contrast
FLUORESCENTIE MICROSCOPIE
- Cellen worden gekleurd met een fluorescerende kleurstof of zijn zichtbaar tgv
natuurlijke fluorescentie
- Het op de cel invallende licht wordt terug uitgezonden als licht met een grotere
golflengte
- In de praktijk: lichtbron rijk aan UV-licht: geel tot groen gekleurde MO tegen een
donkere achtergrond
CONFOCALE SCANNING LASERMICROSCOPIE
- Gebruikt om 3D- beelden te maken
- Via het focusseren van een laserstraal op een bepaald punt van het specimen en
vervolgens de er rond liggende gebieden af te scannen
- Een computer verzamelt de data en stelt het beeld samen
ELEKTRONENMICROSCOPIE
- Versnelde elektronen gebruikt
➔ Veel kleinere golflengte dan fotonen
➔ Hogere resolutie dan bij lichtmicroscopie
• Onderscheid tussen scanning en transmissie elektronen microscopie
, Examenvraag: je krijgt celtype, molecule,… welke microscopie optie gebruik je om het
het beste op beeld te brengen en dan ook verklaren
MICROSCOPISCHE HULPMIDDELEN
SCHIMMELS EN AANVERWANTEN
• Eukaryote M.O
• Fungi= schimmels+ gisten+ paddestoelen
Belangrijke eigenschappen:
- Diverse habitats, maar vooral in bodem (ook lucht) en spelen een rol bij
humificatie en mineralisatieprocessen
- Parasitair op planten -> fytopathogeen -> economische schade aan gewassen
- Obligaat aëroob
- Chemo-heterotroof
o Chemotroof: chemische verbindingen als energiebron
o Heterotroof: organische verbinding als c-bron
o Ééncellig of meercellig (meest)
o Celwand bevat geen peptidoglycaan, wel chitine en hemicellulose
Schimmelkolonie
- Vegetatieve deel van de schimmel = Thallus: harige, donzige structuur
- Al of niet bedekt met gepigmenteerde sporen
Cylindrische draden= hyfen omgeven door cytoplasmatisch membraan+ celwand
- Gesepteerd of niet gesepteerd = al of niet door tussenwandjes of septa verdeeld
in aantal cellen:
