volledige samenvatting inleiding sociaal werk

Sociaal werk definië ren
1. Begripppen
Maatschappelijk assistent

Beschermde titel (1945)

Na opleiding bachelor in het sociaal werk

Sociaal werker

= beroepsbeoefenaar die op professionele wijze het persoonlijk, interpersoonlijk en
maatschappelijk functioneren van mensen bevordert en eventuele belemmeringen hierbij wegwerkt.

Ook door mensen zonder diploma bachelor in het sociaal werk

Vanuit de vier afstudeerrichtingen :

Personeelswerkpersoneelswerker

Sociaal cultureel werksociaal cultureel werker

Maatschappelijk werkmaatschappelijk werker

Sociaal Juridische DienstverleningSociaal Juridisch Consulent


1. Internationale def. van SW
1.1. Omscrijving
“The social work profession promotes social change, problem solving in human relationships
and the empowerment and liberation of people to enhance wellbeing. Utilising theories of
human behaviour and social systems, social work intervenes at the points where people
interact with their environments. Principles of human rights and social justice are
Fundamental to social work”

1.2. Comentaren bij de def.
o Algemeen aangrijpingspunt/basispositie
 Sociaal werk richt zich op de meervoudige, complexe interacties tussen mensen en
hun omgeving
o Missie – hefbomen aanreiken aan mensen om zichzelf in al hun mogelijkheden te
ontplooien, hun leven te verrijken en disfuncties te voorkomen. Te vertalen in 3 doelen
 Sociale verandering
 Probleemoplossing
 Empowerment en bevrijding
o Bijdrage sociaal werk (welke richting?)steunt op 3 bouwstenen o Waarden
 Theorie

,  Praktijk

2. Bouwstenen SW
2.1. Waarden in Sw
o Basiswaarden zijn gebaseerd op volgend fundamentele uitgangspunt: gelijkwaardigheid
en onvoorwaardelijk respect voor de waardigheid van elke persoon en van alle mensen
o Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid zijn zowel motivatie als legitimatie voor het
optreden van de sociaal werker.

2.2. Verdragen en wetten
 Internationale documenten:
= gemeenschappelijke normen, erkennen rechten die door de wereldgemeenschap
geaccepteerd zijn.
 Universele verklaring van de rechten van de mens (UVRM)
 Het verdrag inzake de Rechten van het kind
 Europees
 Handvest grondrechten van de EU
 ...
 Nationaal
 Belgische grondwet
 ...

2.3. Ethische richtlijnen voor SW
In solidariteit met allen die minder kansen hebben in de samenleving of achtergesteld zijn,
probeert het sociaal werk de armoede op te heffen of minstens te verzachten en streeft
hierbij de bevrijding van armen en onderdrukten na in functie van een waardige sociale
inclusie.
Sociaal werk is dus nooit waardenvrij!!

2.3.1.Mensenrechten en menselijke waardigheid
• Respect voor het recht op zelfbeschikking
• Het bevorderen van het recht op participatie
• Het behandelen van iedere persoon als een geheel
• Identificeren en ontwikkelen van sterktes

2.3.2.Sociale rechtvaardigheid
• Aanvechten van negatieve discriminatie
• Erkenning van diversiteit
• Het rechtvaardig verspreiden van middelen
• Het aanvechten van onrechtvaardig beleid en onrechtvaardige praktijken
• Werken in solidariteit

, 2.3.3.Waarden en de praktijk van SW
2.3.3.1. Ruimte voor waarden
Vrijheid vs Bescherming vs Zelfbepaling vs Universaliteit vs Gelijkheid vs
Autonomie vs Solidariteit vs Selectiviteit…
2.3.3.2. Botsende waarden vragen om ethiek
 Ethiek = Een tak van de filosofie die zich bezighoudt met de kritische
bezinning over het juiste handelen.
 Bovenstaande spanningen draaien om 3 ethische principes: • Individuele
bestaansethiek
o Zorgethiek
o Rechtenethiek
 Individuele bestaansethiek
o Recht op autonomie, identiteit.
o Autonomie in verbondenheid autonomie individualisme
o Klemtoon autonomie in het SW:
 Fundamenteel respect voor de persoon + culturele invulling die
de persoon aan zijn leven geeft
 Oog hebben voor de capaciteiten en krachten van de mensen
 Tijd nemen
 ...
 Zorgethiek: “Recht op zorg”

Een zorgethische visie stelt dan ook dat mensen verbonden zijn met
anderen (relationeel en sociaal...) en verantwoordelijk zijn voor
mekaar. (cf. bemoeizorg).

o Betrokkenheid: Opkomen voor de meest zwakken in de
samenleving, bekommernis, zorgzaamheid, evenwicht
afstand/nabijheid,...
o Wederkerigheid: Kunnen omgaan met macht en onmacht.
Zoeken en streven naar gelijkwaardigheid in de relatie.

In het SW: vertrekken van vragen van de doelgroep

 Rechtenethiek
o Uitgangspunt: Voor iedereen dienen de sociale grondrechten
gerealiseerd te worden (recht op arbeid, sociale zekerheid,
onderwijs,...)
o Rechtenethiek heeft oog voor de toegang tot , de realisatie van of
het miskennen van rechten
o Risico dat rechtenethiek een plichtenethiek wordt
o Als SW opdracht om vanuit de rechtenethiek mensen aan hun
rechten te helpen en hen daarover goed te informeren.