Wegwijs in het onderwijs
Mogelijke examenvragen – gedeelte gesloten boek – academiejaar 2024-2025
Hoofdstuk 1
1.1 Welke onderwijsniveaus worden er onderscheiden binnen het initieel onderwijs?
Bespreek kort. (p. 8-11)
Tot het initieel onderwijs horen het basisonderwijs, secundair en hoger onderwijs.
Het basisonderwijs omvat het kleuteronderwijs (2.5-6 jaar) en het lager onderwijs (6-12
jaar).
Het secundair onderwijs (vanaf 12 jaar). 3 graden: 1e graad is grotendeels
gemeenschappelijke vorming; 2e en 3de graad worden de studierichtingen op basis van hun
uiteindelijke doelstelling onderverdeeld in drie finaliteiten: arbeidsmarkt, doorstroom en
dubbele finaliteit. Het onderscheid tussen de vier onderwijsvormen (ASO, BSO, TSO en
KSO) blijft behouden. In de 3de graad kunnen leerlingen een 7de jaar volgen, gericht op het
hoger onderwijs.
Leerlingen die 16 jaar zijn of 15 jaar en het 1e en 2e jaar secundair onderwijs beëindigd
hebben, kunnen leren op school combineren met leren op de werkvloer, via ‘Duaal Leren’ of
‘Leren en Werken’.
Het buitengewoon onderwijs richt zich tot kinderen en jongeren met specifieke
onderwijsbehoeften.
Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers wordt ingericht in het basis- en
secundair onderwijs.
Het hoger onderwijs kan gekozen worden door leerlingen na het secundair onderwijs. Ze
kunnen een academische of professionele bachelor kiezen. Een professionele bachelor
bereidt studenten voor op een job, een academisch bachelor bereidt studenten voor op een
master. Na de master kan er gekozen worden voor een job, een master na master of een
doctoraat. Een leerlingen kan na het secundair ook kiezen voor een graduaat, dat een
praktijkgerichte opleiding is, vaak korter dan een bachelor.
1.2 Welke vormen van onderwijs voor volwassenen ressorteren onder het beleidsdomein
Onderwijs en vorming van de Vlaamse Gemeenschap? (p. 11)
Volwassenenonderwijs biedt via basiseducatie laaggeschoolde volwassenen de kans om
een bijkomende basisvorming te verwerven op vlak van taal, wiskunde, maatschappelijke
kennis of computervaardigheden. Het secundair volwassenenonderwijs biedt een brede
waaier aan opleiding op het niveau van de 2de en 3de graad secundair onderwijs.
Open universiteit geeft afzonderlijke cursussen of een volwaardige universitaire opleiding via
afstandsonderwijs.
Deeltijds kunstonderwijs richt zich op kinderen, jongeren en volwassenen en wil vooral
kunstzinnige ontplooiing stimuleren. Er bestaan hierbinnen 4 opleidingen met verschillende
opties: beeldende en audiovisuele kunst, dans, muziek en woordkunst.
Examencommissies geven geen onderwijs, maar men kan wel bepaalde studiebewijzen
behalen. Dit voor zowel het basis-, secundair- als hoger onderwijs.
1.3 Welke descriptorelementen worden gebruikt om onderscheid te maken tussen de
kwalificatieniveaus van de Vlaamse kwalificatiestructuur? (p. 13)
5 descriptoren:
● kennis: bereik en hoeveelheid
● vaardigheden: aantal en complexiteit
● context: vertrouwdheid met en complexiteit
, ● autonomie: mate waarin men onafhankelijk taken kan aanpakken
● verantwoordelijkheid: mate waarin men aanspreekbaar is op het eigen handelen
1.4 Wanneer start en eindigt de leerplicht? Bespreek in detail. (p. 18-20)
De leerplicht start op 1 september van het kalenderjaar waarin een kind 5 jaar wordt. Voor 5-
jarige kinderen is er een leerplicht van 290 halve dagen. De directie van de school kan
beslissen welke afwezigheden (ziekte, revalidatie,...) van deze 5-jarige kinderen
aanvaardbaar zijn in functie van de leerplicht.
Kinderen die 5 jaar worden voor 1 januari van het lopende schooljaar kunnen zich onder
bepaalde voorwaarden al inschrijven in het lager onderwijs. In dit geval is de leerling
onderworpen aan de voltijdse leerplicht en moet dus elke dag naar school, behalve bij
gewettigde afwezigheid.
Voltijdse leerplicht gaat over in deeltijdse leerplicht als de leerling 16 jaar wordt of als de
leerling 15 jaar is en men de eerste twee leerjaren van het voltijds secundair onderwijs (als
dan niet met vrucht) heeft beëindigd. Vanaf dan kunnen leerlingen starten met bv. duaal
leren. Uitzonderlijk kan een leerling starten in duaal leren vanaf de start van het schooljaar
waarin hij deeltijds leerplichtig wordt.
De leerplicht eindigt op de dag waarop de jongere 18 jaar wordt als die leerling geboren is
tussen 1 januari - 20 juni OF tot 30 juni van het kalenderjaar waarin de leerling 18 jaar wordt
als de leerling geboren is tussen 1 juli - 31 december.
Als jongeren voor hun 18e verjaardag het diploma secundair onderwijs, een
studiegetuigschrift van het 2e leerjaar van de 3de graad BSO of een getuigschrift van
opleidingsvorm 3 in het BuSO behalen, eindigt op dat moment hun leerplicht.
Kinderen of jongeren die omwille van een zeer ernstige fysieke en/of psychische beperking
geen onderwijs op school en ook geen permanent onderwijs aan huis kunnen volgen, kunnen
een tijdelijke of permanente vrijstelling van de leerplicht krijgen. De ouders moeten
hiervoor een gemotiveerde aanvraag indienen bij het zorgpunt Onderwijsinspectie van het
Ministerie van Onderwijs en Vorming. Een vrijstelling van de leerplicht om andere redenen
zoals huwelijk of moederschap is niet mogelijk.
Leerplicht betekent dat ouders de plicht hebben hun kind te laten leren, dit is geen
schoolplicht. Huisonderwijs is mogelijk als het kind onderwijs aan huis krijgt of naar een niet-
erkende onderwijsinstelling gaat. Dit kan zowel in particulier verband als in groepsverband en
via privéscholen.
Hoofdstuk 2
2.1 Welke drie onderwijsnetten bestaan er in Vlaanderen en op welke grond worden ze
onderscheiden? (p. 25-26)
GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap wordt in opdracht van de Vlaamse
Gemeenschap georganiseerd. De scholen werden samen in 26 scholen groepen. De
, scholengroep is in feite de inrichtende macht en heeft beslissingsbevoegdheid over de
scholen die ertoe behoren.
Gesubsidieerd Officieel onderwijs wordt ingericht door lokale openbare besturen: steden,
gemeenten en provincies. De steden en gemeenten hebben zich verenigd in het
Onderwijssecretariaat van de steden en gemeenten van de Vlaamse gemeenschap.
Provinciaal Onderwijs Vlaanderen is de koepelorganisatie van het provinciaal onderwijs in
Vlaanderen.
Gesubsidieerd Vrij onderwijs wordt ingericht door een privé-persoon of privé-organisatie.
Het schoolbestuur is doorgaans een vereniging zonder winstoogmerk (vzw). Het bestaat uit
Katholiek onderwijs, scholen met pedagogische projecten (bv. Protestantse en Joodse
scholen) en methodescholen (bv. Freinet)
2.2 Welke scholen behoren tot het Gesubsidieerd Vrij onderwijs? (p. 26)
Katholieke scholen onder koepelorganisatie Katholiek Onderwijs Vlaanderen.
Confessionele scholen, die hun pedagogisch project inspireren op een andere godsdienst,
bv. Protestantse en Joodse scholen.
Methodescholen, die in hun onderwijs specifieke pedagogische methoden toepassen, bv.
Steinerscholen en Freinetscholen.
Vrijzinnige en pluralistische scholen, die samenwerking in het Vlaams Onderwijs
Overlegplatform.
Hoofdstuk 3
3.1 Vanaf welke leeftijd en op welk tijdstip kunnen kleuters starten in het gewoon
kleuteronderwijs? (p. 34)
Vanaf 2 jaar en 6 maanden oud kunnen kleuters toegelaten worden tot het kleuteronderwijs.
Kinderen tussen 2.5 en 3 jaar kunnen in het gewoon onderwijs niet op elk moment instappen,
maar op slechts 7 instapmomenten: eerste schooldag na de 5 schoolvakanties, de eerste
schooldag van februari en de eerste schooldag na Hemelvaartsdag.
3.2 Welke leergebieden en leergebiedoverschrijdende thema’s worden in de eindtermen van
het lager onderwijs onderscheiden? (p. 39-40)
Mogelijke examenvragen – gedeelte gesloten boek – academiejaar 2024-2025
Hoofdstuk 1
1.1 Welke onderwijsniveaus worden er onderscheiden binnen het initieel onderwijs?
Bespreek kort. (p. 8-11)
Tot het initieel onderwijs horen het basisonderwijs, secundair en hoger onderwijs.
Het basisonderwijs omvat het kleuteronderwijs (2.5-6 jaar) en het lager onderwijs (6-12
jaar).
Het secundair onderwijs (vanaf 12 jaar). 3 graden: 1e graad is grotendeels
gemeenschappelijke vorming; 2e en 3de graad worden de studierichtingen op basis van hun
uiteindelijke doelstelling onderverdeeld in drie finaliteiten: arbeidsmarkt, doorstroom en
dubbele finaliteit. Het onderscheid tussen de vier onderwijsvormen (ASO, BSO, TSO en
KSO) blijft behouden. In de 3de graad kunnen leerlingen een 7de jaar volgen, gericht op het
hoger onderwijs.
Leerlingen die 16 jaar zijn of 15 jaar en het 1e en 2e jaar secundair onderwijs beëindigd
hebben, kunnen leren op school combineren met leren op de werkvloer, via ‘Duaal Leren’ of
‘Leren en Werken’.
Het buitengewoon onderwijs richt zich tot kinderen en jongeren met specifieke
onderwijsbehoeften.
Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers wordt ingericht in het basis- en
secundair onderwijs.
Het hoger onderwijs kan gekozen worden door leerlingen na het secundair onderwijs. Ze
kunnen een academische of professionele bachelor kiezen. Een professionele bachelor
bereidt studenten voor op een job, een academisch bachelor bereidt studenten voor op een
master. Na de master kan er gekozen worden voor een job, een master na master of een
doctoraat. Een leerlingen kan na het secundair ook kiezen voor een graduaat, dat een
praktijkgerichte opleiding is, vaak korter dan een bachelor.
1.2 Welke vormen van onderwijs voor volwassenen ressorteren onder het beleidsdomein
Onderwijs en vorming van de Vlaamse Gemeenschap? (p. 11)
Volwassenenonderwijs biedt via basiseducatie laaggeschoolde volwassenen de kans om
een bijkomende basisvorming te verwerven op vlak van taal, wiskunde, maatschappelijke
kennis of computervaardigheden. Het secundair volwassenenonderwijs biedt een brede
waaier aan opleiding op het niveau van de 2de en 3de graad secundair onderwijs.
Open universiteit geeft afzonderlijke cursussen of een volwaardige universitaire opleiding via
afstandsonderwijs.
Deeltijds kunstonderwijs richt zich op kinderen, jongeren en volwassenen en wil vooral
kunstzinnige ontplooiing stimuleren. Er bestaan hierbinnen 4 opleidingen met verschillende
opties: beeldende en audiovisuele kunst, dans, muziek en woordkunst.
Examencommissies geven geen onderwijs, maar men kan wel bepaalde studiebewijzen
behalen. Dit voor zowel het basis-, secundair- als hoger onderwijs.
1.3 Welke descriptorelementen worden gebruikt om onderscheid te maken tussen de
kwalificatieniveaus van de Vlaamse kwalificatiestructuur? (p. 13)
5 descriptoren:
● kennis: bereik en hoeveelheid
● vaardigheden: aantal en complexiteit
● context: vertrouwdheid met en complexiteit
, ● autonomie: mate waarin men onafhankelijk taken kan aanpakken
● verantwoordelijkheid: mate waarin men aanspreekbaar is op het eigen handelen
1.4 Wanneer start en eindigt de leerplicht? Bespreek in detail. (p. 18-20)
De leerplicht start op 1 september van het kalenderjaar waarin een kind 5 jaar wordt. Voor 5-
jarige kinderen is er een leerplicht van 290 halve dagen. De directie van de school kan
beslissen welke afwezigheden (ziekte, revalidatie,...) van deze 5-jarige kinderen
aanvaardbaar zijn in functie van de leerplicht.
Kinderen die 5 jaar worden voor 1 januari van het lopende schooljaar kunnen zich onder
bepaalde voorwaarden al inschrijven in het lager onderwijs. In dit geval is de leerling
onderworpen aan de voltijdse leerplicht en moet dus elke dag naar school, behalve bij
gewettigde afwezigheid.
Voltijdse leerplicht gaat over in deeltijdse leerplicht als de leerling 16 jaar wordt of als de
leerling 15 jaar is en men de eerste twee leerjaren van het voltijds secundair onderwijs (als
dan niet met vrucht) heeft beëindigd. Vanaf dan kunnen leerlingen starten met bv. duaal
leren. Uitzonderlijk kan een leerling starten in duaal leren vanaf de start van het schooljaar
waarin hij deeltijds leerplichtig wordt.
De leerplicht eindigt op de dag waarop de jongere 18 jaar wordt als die leerling geboren is
tussen 1 januari - 20 juni OF tot 30 juni van het kalenderjaar waarin de leerling 18 jaar wordt
als de leerling geboren is tussen 1 juli - 31 december.
Als jongeren voor hun 18e verjaardag het diploma secundair onderwijs, een
studiegetuigschrift van het 2e leerjaar van de 3de graad BSO of een getuigschrift van
opleidingsvorm 3 in het BuSO behalen, eindigt op dat moment hun leerplicht.
Kinderen of jongeren die omwille van een zeer ernstige fysieke en/of psychische beperking
geen onderwijs op school en ook geen permanent onderwijs aan huis kunnen volgen, kunnen
een tijdelijke of permanente vrijstelling van de leerplicht krijgen. De ouders moeten
hiervoor een gemotiveerde aanvraag indienen bij het zorgpunt Onderwijsinspectie van het
Ministerie van Onderwijs en Vorming. Een vrijstelling van de leerplicht om andere redenen
zoals huwelijk of moederschap is niet mogelijk.
Leerplicht betekent dat ouders de plicht hebben hun kind te laten leren, dit is geen
schoolplicht. Huisonderwijs is mogelijk als het kind onderwijs aan huis krijgt of naar een niet-
erkende onderwijsinstelling gaat. Dit kan zowel in particulier verband als in groepsverband en
via privéscholen.
Hoofdstuk 2
2.1 Welke drie onderwijsnetten bestaan er in Vlaanderen en op welke grond worden ze
onderscheiden? (p. 25-26)
GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap wordt in opdracht van de Vlaamse
Gemeenschap georganiseerd. De scholen werden samen in 26 scholen groepen. De
, scholengroep is in feite de inrichtende macht en heeft beslissingsbevoegdheid over de
scholen die ertoe behoren.
Gesubsidieerd Officieel onderwijs wordt ingericht door lokale openbare besturen: steden,
gemeenten en provincies. De steden en gemeenten hebben zich verenigd in het
Onderwijssecretariaat van de steden en gemeenten van de Vlaamse gemeenschap.
Provinciaal Onderwijs Vlaanderen is de koepelorganisatie van het provinciaal onderwijs in
Vlaanderen.
Gesubsidieerd Vrij onderwijs wordt ingericht door een privé-persoon of privé-organisatie.
Het schoolbestuur is doorgaans een vereniging zonder winstoogmerk (vzw). Het bestaat uit
Katholiek onderwijs, scholen met pedagogische projecten (bv. Protestantse en Joodse
scholen) en methodescholen (bv. Freinet)
2.2 Welke scholen behoren tot het Gesubsidieerd Vrij onderwijs? (p. 26)
Katholieke scholen onder koepelorganisatie Katholiek Onderwijs Vlaanderen.
Confessionele scholen, die hun pedagogisch project inspireren op een andere godsdienst,
bv. Protestantse en Joodse scholen.
Methodescholen, die in hun onderwijs specifieke pedagogische methoden toepassen, bv.
Steinerscholen en Freinetscholen.
Vrijzinnige en pluralistische scholen, die samenwerking in het Vlaams Onderwijs
Overlegplatform.
Hoofdstuk 3
3.1 Vanaf welke leeftijd en op welk tijdstip kunnen kleuters starten in het gewoon
kleuteronderwijs? (p. 34)
Vanaf 2 jaar en 6 maanden oud kunnen kleuters toegelaten worden tot het kleuteronderwijs.
Kinderen tussen 2.5 en 3 jaar kunnen in het gewoon onderwijs niet op elk moment instappen,
maar op slechts 7 instapmomenten: eerste schooldag na de 5 schoolvakanties, de eerste
schooldag van februari en de eerste schooldag na Hemelvaartsdag.
3.2 Welke leergebieden en leergebiedoverschrijdende thema’s worden in de eindtermen van
het lager onderwijs onderscheiden? (p. 39-40)
