Accounting A
Inhoudsopgave
1 De balansmethode..................................................................................10
1.1 Basisgelijkheid als fundament van dubbelboekhouden....................10
1.2 Registratie van transacties via de balansmethode...........................10
1.3 Registratie van transacties via de balansmethode: volgend boekjaar
................................................................................................................11
1.4 Besluit: balans, resultatenrekening en resultaatverwerking.............11
1.5 De jaarrekening, een antwoord aan de informatievragers................11
1.6 Voorstelling van de jaarrekening volgens het wettelijk model..........12
1.7 De balans..........................................................................................12
1.7.1 Activa..........................................................................................12
1.7.2 Passiva........................................................................................13
1.8 De resultatenrekening en resultaatverwerking.................................14
1.9 Evaluatie van de balansmethode......................................................16
2 De boekhoudtechniek.............................................................................17
2.1 Rekeningen.......................................................................................17
2.2 Journaal.............................................................................................17
2.3 Grootboek.........................................................................................18
2.4 De proef- en saldibalans...................................................................18
2.5 Rekeningenstelsel: wettelijke bepalingen.........................................18
2.6 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................18
2.7 Besluit...............................................................................................18
3 De onderneming als btw-plichtige..........................................................18
3.1 Inleiding............................................................................................18
3.2 Belasting over de toegevoegde waarde............................................18
3.3 Belastingdrager.................................................................................18
3.4 Belastingplichtigen...........................................................................19
3.5 Plaats van levering............................................................................19
3.5.1 Levering en verwerving van goederen.......................................19
3.5.2 Levering en verwering van diensten...........................................20
3.6 Maatstaf van heffing.........................................................................20
, 3.7 Btw-tarief..........................................................................................20
3.8 Btw-aangifte......................................................................................20
3.9 Boekhoudkunde verwerking..............................................................20
4 De aankoopcyclus...................................................................................21
4.1 Inleiding............................................................................................21
4.2 Administratieve organisatie van de aankopen..................................21
4.3 Verantwoordingsstukken...................................................................21
4.4 Inkomende factuur en inkomende creditnota...................................21
4.4.1 Inkomende factuur – HG, GS, HS................................................21
4.4.2 Inkomende factuur – bijkomende kosten....................................22
4.4.3 Inkomende factuur – Diensten en diverse goederen..................22
4.4.4 Inkomende factuur – investering in vaste activa........................22
4.4.5 Inkomende creditnota – HG, GS, HS............................................22
4.4.6 Inkomende creditnota – diensten en diverse goederen..............22
4.5 Kortingen..........................................................................................23
4.5.1 Commerciële korting...................................................................23
4.5.2 Commerciële kortingen die achteraf via een creditnota worden
gegeven...............................................................................................23
4.5.3 Financiële kortingen....................................................................23
4.6 Samenvattend factuurschema..........................................................23
4.7 Aankopen en bijzondere btw-aspecten.............................................23
4.7.1 Inkomende factuur – btw niet of niet volledig aftrekbaar...........23
4.7.2 Werken in onroerende staat........................................................24
4.7.3 Intracommunautaire verwerving: aankopen uit een EU-land......24
4.7.4 Invoer: aankoop uit niet-EU-lidstaat............................................24
4.8 Afloop van de aankoopverrichting: betaling.....................................24
4.9 Voorschotfacturen.............................................................................24
4.10 Aankopen gefactureerd in vreemde valuta.....................................24
4.11 Te betalen wisselbrieven.................................................................24
4.12 Technische verwerking van de aankopen........................................25
4.13 Voorstelling in de jaarrekening........................................................26
4.14 Uitgewerkt voorbeeld......................................................................26
4.15 Samenvatting aankoopcyclus.........................................................26
,5 De verkoopcyclus....................................................................................26
5.1 Inleiding............................................................................................26
5.2 Administratieve organisatie van de verkopen...................................26
5.3 Verantwoordingsstukken...................................................................26
5.4 Uitgaande factuur en uitgaande creditnota......................................27
5.4.1 Uitgaande verkoopfactuur..........................................................27
5.4.2 Uitgaande creditnota..................................................................27
5.4.3 Aankoopfactuur voor kosten van verkoop gepresteerd door
derden.................................................................................................27
5.4.4 Overige bedrijfsopbrengsten......................................................27
5.5 Kortingen..........................................................................................27
5.6 Factuurschema..................................................................................27
5.7 Verkopen en bijzondere btw-aspecten..............................................27
5.8 Afloop van de verkoopverrichting: ontvangst...................................28
5.8.1 Ontvangsten in kas.....................................................................28
5.8.2 Ontvangsten via overschrijving..................................................28
5.9 Voorschotfactuur...............................................................................28
5.10 Verkopen gefactureerd in vreemde valuta......................................28
5.11 Te innen wisselbrieven....................................................................28
5.12 Technische verwerking van de verkopen........................................29
5.12.1 Hulpdagboek verkopen.............................................................29
5.12.2 Financieel dagboek...................................................................29
5.12.3 Subgrootboek klanten...............................................................29
5.12.4 Saldistaat klanten.....................................................................29
5.12.5 Samenvatting...........................................................................29
5.13 Voorstelling in de jaarrekening........................................................29
5.14 Uitgewerkt voorbeeld......................................................................29
5.15 Samenvatting verkoopcyclus..........................................................29
6 De betalings- en inningscyclus................................................................30
6.1 Inleiding............................................................................................30
6.2 Verrichtingen in contanten................................................................30
6.2.1 Ontvangsten geregistreerd via kasregisters of kassen...............30
6.2.2 Financiële korting verstrekt aan klanten.....................................31
, 6.2.3 Andere ontvangsten...................................................................31
6.2.4 Verrichtingen in contanten: uitgaven..........................................31
6.2.5 Financiële korting verkregen van leveranciers...........................31
6.3 Overdrachten tussen kas en bank....................................................31
6.4 Verrichtingen tussen bankrekeningen...............................................32
6.4.1 Stortingen van klanten op de rekening van de onderneming.....32
6.4.2 Bankcheques door de klant uitgeschreven ten gunste van de
onderneming........................................................................................32
6.4.3 Stortingen ten gunste van leveranciers......................................32
6.4.4 Uitgeschreven cheques ten gunste van leveranciers.................33
6.4.5 Verrichtingen tussen financiële instellingen onderling...............33
6.4.6 Verrichtingen tussen financiële instellingen en de kas...............34
6.5 Betaalkaarten...................................................................................34
6.5.1 Ontvangsten van klanten via betaalkaarten...............................34
6.5.2 Betalingen aan leveranciers via betaalkaarten...........................34
6.6 Kredietkaarten..................................................................................34
6.6.1 Boekingen bij de kaarthouder.....................................................34
6.6.2 Boekingen bij de begunstigde....................................................35
6.7 Afhandelen van vorderingen en schulden in vreemd geld................35
6.8 Wisselbrieven....................................................................................35
6.8.1 Inning van een “Te innen wisselbrief”.........................................35
6.8.2 Betaling van een “Te betalen wisselbrief....................................36
6.9 Technische verwerking van de financiële verrichtingen....................36
6.10 Voorstelling in de jaarrekening........................................................37
6.11 Uitgewerkt voorbeeld......................................................................37
6.12 Samenvatting..................................................................................37
7 De personeelscyclus...............................................................................37
7.1 Algemene begrippen.........................................................................37
7.1.1 Relatie tot de werknemer...........................................................38
7.1.2 Relatie tot de RSZ.......................................................................38
7.1.3 Relatie tot FOD Financiën............................................................39
7.1.4 Relatie tot andere instanties.......................................................39
7.2 Boekhoudkundige verwerking...........................................................39
, 7.2.1 Berekening bezoldigingen...........................................................39
7.2.2 Voorschotten op bezoldigingen personeel..................................40
7.2.3 Bezoldigingen van bestuurders en zaakvoerders.......................40
7.2.4 Beslaglegging op bezoldigingen.................................................40
7.3 Personeelsadministratie door de onderneming zelf..........................40
7.4 Personeelsadministratie wanneer de onderneming een beroep doet
op een erkend sociaal secretariaat.........................................................40
7.4.1 Wat is een sociaal secretariaat...................................................40
7.4.2 Erkenning....................................................................................40
7.4.3 Rechten.......................................................................................41
7.4.4 Relatie onderneming – erkend sociaal secretariaat....................41
7.4.5 Waarvoor is de aangesloten werkgever verantwoordelijk..........42
7.4.6 Boekhoudkundige verwerking....................................................42
7.5 Vakantiegeld.....................................................................................43
7.5.1 Principe.......................................................................................43
7.5.2 Boekhoudkundige verwerking bij personeelsadministratie door
de onderneming zelf............................................................................43
7.5.3 Boekhoudkundige verwerking bij personeelsadministratie door
sociaal secretariaat..............................................................................43
7.6 Technische verwerking van de personeelsverrichtingen...................44
7.7 Voorstelling in de jaarrekening..........................................................44
7.8 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................44
8 De investeringscyclus.............................................................................44
8.1 Inleiding............................................................................................44
8.2 Inkomende factuur – Investering in vaste activa..............................44
8.3 Afschrijvingen en waardeverminderingen.........................................45
8.3.1 Afschrijvingen.............................................................................45
8.3.2 Waardeverminderingen..............................................................45
8.4 Realisatie van vaste activa...............................................................45
8.4.1 Realisatie met verlies.................................................................45
8.4.2 Realisatie met winst....................................................................45
8.5 Btw-aspecten....................................................................................45
8.6 Technische verwerking m.b.t. vaste activa.......................................46
8.7 Voorstelling in de jaarrekening..........................................................46
, 8.8 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................46
9 De financieringscyclus............................................................................46
9.1 Eigen vermogen................................................................................46
9.1.1 Inbreng door storting in geld......................................................46
9.1.2 Inbrengvorming door inbreng in natura......................................46
9.1.3 Wijzigingen in de inbreng...........................................................46
9.2 Schulden op meer dan één jaar........................................................46
9.2.1 Betekenis....................................................................................46
9.2.2 Aflossingstabel: gelijke aflossing................................................47
9.3 Schulden op ten hoogste één jaar....................................................47
9.3.1 Ontvangen leverancierskrediet...................................................47
9.3.2 Incasso van wissels.....................................................................47
9.3.3 Kaskrediet...................................................................................48
9.4 Voorstelling in de jaarrekening..........................................................48
9.5 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................48
9.6 Integratievoorbeeld..........................................................................48
10 De jaarlijkse afsluiting en opmaak van de jaarrekening.......................48
10.1 Inleiding..........................................................................................48
10.2 De proef- en saldibalans.................................................................49
10.3 Inventarisverrichtingen in verband met aankopen en verkopen.....49
10.3.1 Ontvangen goederen of diensten waarvoor de onderneming nog
geen factuur heeft ontvangen.............................................................49
10.3.2 Nog te ontvangen creditnota’s.................................................50
10.3.3 Verkochte goederen waarvoor nog geen factuur is opgemaakt
.............................................................................................................51
10.3.4 Nog op te maken creditnota’s...................................................51
10.4 Inventarisverrichtingen in verband met voorraden.........................52
10.4.1 In handelsondernemingen........................................................52
10.4.2 In productieondernemingen......................................................53
10.5 Uitstel- en anticipatieposten...........................................................55
10.5.1 Algemeen..................................................................................55
10.5.2 Uitstelposten.............................................................................55
10.5.3 Anticipatieposten......................................................................56
, 10.6 Inventarisverrichtingen in verband met vorderingen en schulden. 56
10.6.1 Problematiek van de waardering in vreemde valuta................56
10.6.2 Twijfelachtige vorderingen en waardeverminderingen.............57
10.6.3 Schulden...................................................................................59
10.6.4 Btw............................................................................................60
10.7 Inventarisverrichtingen in verband met vaste activa.....................61
10.7.1 Afschrijvingen...........................................................................61
10.7.2 Waardeverminderingen............................................................61
10.8 Voorbeelden van inventarisverrichtingen.......................................61
10.9 Voorstelling in de jaarrekening........................................................62
10.10 Vennootschapsbelastingen...........................................................62
10.10.1 Bepaling van de fiscale winst.................................................62
10.10.2 Boekhoudkundige verwerking van de voorafbetaling.............62
10.10.3 Boekhoudkundige verwerking van de vennootschapsbelasting
op einde boekjaar................................................................................62
10.11 Proef- en saldibalans vóór resultaatverwerking............................62
10.12 Resultaatbepaling en resultaatverwerking....................................63
10.12.1 Extracomptabele berekening van de te bestemmen winst
(verlies)................................................................................................63
10.12.2 Bestemming van het resultaat: de rekeningengroep “14
Overgedragen winst (verlies)” heeft geen beginsaldo.........................63
10.12.3 Bestemming van het resultaat: de rekeningengroep “14
Overgedragen winst (verlies)” heeft een beginsaldo...........................64
10.13 Opmaak van de jaarrekening........................................................64
10.14 Uitgewerkt voorbeeld....................................................................64
11 De maandelijkse afsluiting...................................................................64
11.1 Inleiding..........................................................................................64
11.2 Verkopen.........................................................................................64
11.2.1 Algemeen..................................................................................64
11.2.2 Commerciële kortingen wegens afname van grote
hoeveelheden......................................................................................65
11.3 Aankopen........................................................................................65
11.4 Voorraadwijzigingen handelsgoederen...........................................66
11.5 Diensten en diverse goederen........................................................66
, 11.5.1 Het maandelijks ten laste nemen van over te dragen kosten. .66
11.5.2 Het maandelijks ten laste nemen van toe te rekenen kosten...66
11.6 Personeelskosten............................................................................67
11.6.1 Personeelsadministratie door de onderneming zelf..................67
11.6.2 Personeelsadministratie door een erkend sociaal secretariaat.67
11.6.3 Vakantiegeld.............................................................................67
11.6.4 Eindejaarspremie......................................................................67
11.7 Afschrijvingen.................................................................................67
11.8 Waardeverminderingen op vorderingen..........................................67
11.9 Andere bedrijfskosten.....................................................................67
11.10 Financiële kosten..........................................................................68
11.10.1 Betaling van de rente na vervallen termijn.............................68
11.10.2 Betaling van de rente bij aanvang van de termijn..................68
11.11 Besluit...........................................................................................68
11.12 Uitgewerkt voorbeeld....................................................................68
12 Algemeen aanvaarde boekhoudprincipes............................................69
12.1 Inleiding..........................................................................................69
12.2 Grondslagen....................................................................................69
12.2.1 Principe van de ondernemingsentiteit......................................69
12.2.2 Principe van de uitdrukking in geldwaarde...............................69
12.2.3 Principe van de bestendigheid..................................................70
12.2.4 Principe van de continuïteit......................................................70
12.3 Vaststellen van de gebeurtenissen.................................................70
12.3.1 Principe van de individuele waardering....................................70
12.3.2 Principe van de voorzichtigheid................................................71
12.3.3 Principe van de niet-compensatie.............................................71
12.3.4 Matching principe: toerekening van de kosten en opbrengsten
aan de juiste periode...........................................................................71
12.4 Vaststellen van de waarde van de geregistreerde gebeurtenissen.71
12.4.1 Principe van de individuele waardering....................................71
12.4.2 Principe van de voorzichtigheid................................................71
12.4.3 Principe van de objectiviteit.....................................................71
12.4.4 Principe van de relevantie........................................................72
, 12.5 Regels in verband met de rapportering..........................................72
12.5.1 Principe van de periodiciteit.....................................................72
12.5.2 Principe van de vergelijkbaarheid.............................................72
12.5.3 Principe van het getrouw beeld................................................72
13 Achtergrond en wettelijk kader............................................................72
13.1 Een kort geschiedkundig overzicht.................................................72
13.2 Wetgeving rond de boekhouding en de jaarrekening naar Belgisch
recht........................................................................................................72
13.3 De onderneming.............................................................................72
13.4 Vennootschappen, verenigingen en stichtingen.............................73
13.5 De boekhoudplichtige onderneming...............................................74
13.6 Volledige of vereenvoudigde boekhouding.....................................74
13.7 Jaarrekening: volledig model of verkort model...............................75
13.7.1 Criteria voor grote en kleine vennootschappen........................75
13.7.2 Twee achtereenvolgende boekjaren.........................................76
13.7.3 Startende onderneming............................................................76
13.7.4 Aanpassing van de criteria voor een boekjaar dat langer of
korter duurt dan twaalf maanden........................................................76
13.7.5 Berekening van het jaargemiddelde werknemer......................76
13.7.6 Berekening van de omzet.........................................................76
13.7.7 Verbonden ondernemingen......................................................76
13.7.8 Consortium...............................................................................76
13.8 Jaarrekening volgens micromodel...................................................76
13.8.1 Criteria voor het gebruik van het micromodel..........................76
13.8.2 Twee achtereenvolgende boekjaren.........................................77
13.8.3 Startende onderneming............................................................77
13.8.4 Aanpassing van de criteria voor een boekjaar dat langer of
korter duurt dan twaalf maanden........................................................77
13.8.5 Berekening van het jaargemiddelde werknemers en de omzet77
13.8.6 Verbonden ondernemingen......................................................77
13.9 Modellen voor vennootschappen: VOL, VKT en MIC en de varianten -
INB en -KAP.............................................................................................78
13.9.1 Kap versus inb..........................................................................78
13.9.2 Volledig model..........................................................................78
, 13.9.3 Verkort model...........................................................................78
13.9.4 Micromodel...............................................................................78
13.10 Wettelijke bepaling rond de openbaarmaking van de jaarrekening
voor vennootschappen...........................................................................79
13.11 Wettelijke bepaling rond bijzondere vennootschapsvormen.........79
13.12 Samenvatting................................................................................79
13.13 Besluit...........................................................................................79
1 De balansmethode
1.1 Basisgelijkheid als fundament van
dubbelboekhouden
- De bronnen van vermogen = herkomst van het vermogen, passiva
- De aanwendingen van vermogen = de bezittingen, waarvoor ze
gebruikt worden, activa
- De balans = een momentopname van bronnen en aanwendingen
van vermogen, altijd in evenwicht
1.2 Registratie van transacties via de balansmethode
Voorbeeld HB p. 2
- Kost = de in geldwaarde uitgedrukte offers van ingezette
productiemiddelen (zoals arbeid, materialen of kapitaal), doen het
eigen vermogen dalen
- Materiaal verbruik = een kost
- Uitgave = een betaling, geen kost
- Voorraadwijziging gereed product = het overbrengen van afgewerkte
producten naar het magazijn
- Vordering: geeft aan dat je nog tegoed hebt, bij aanwendingen van
vermogen
- Afschrijving: dalen in waarde (van machine, gebouw, …) door het
gebruik ervan, is een kost
- Eindbalans = het overzicht van alle aanwendingen en bronnen op
het einde van het boekjaar, geen info over opbrengsten en kosten
en waarop de winst/verlies bestemd werd
- Resultatenrekening = overzicht van alle opbrengsten en kosten
- Resultaatverwerking = overzicht van de manier waarop het resultaat
werd bestemd
- Activa = aanwendingen van vermogen
Inhoudsopgave
1 De balansmethode..................................................................................10
1.1 Basisgelijkheid als fundament van dubbelboekhouden....................10
1.2 Registratie van transacties via de balansmethode...........................10
1.3 Registratie van transacties via de balansmethode: volgend boekjaar
................................................................................................................11
1.4 Besluit: balans, resultatenrekening en resultaatverwerking.............11
1.5 De jaarrekening, een antwoord aan de informatievragers................11
1.6 Voorstelling van de jaarrekening volgens het wettelijk model..........12
1.7 De balans..........................................................................................12
1.7.1 Activa..........................................................................................12
1.7.2 Passiva........................................................................................13
1.8 De resultatenrekening en resultaatverwerking.................................14
1.9 Evaluatie van de balansmethode......................................................16
2 De boekhoudtechniek.............................................................................17
2.1 Rekeningen.......................................................................................17
2.2 Journaal.............................................................................................17
2.3 Grootboek.........................................................................................18
2.4 De proef- en saldibalans...................................................................18
2.5 Rekeningenstelsel: wettelijke bepalingen.........................................18
2.6 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................18
2.7 Besluit...............................................................................................18
3 De onderneming als btw-plichtige..........................................................18
3.1 Inleiding............................................................................................18
3.2 Belasting over de toegevoegde waarde............................................18
3.3 Belastingdrager.................................................................................18
3.4 Belastingplichtigen...........................................................................19
3.5 Plaats van levering............................................................................19
3.5.1 Levering en verwerving van goederen.......................................19
3.5.2 Levering en verwering van diensten...........................................20
3.6 Maatstaf van heffing.........................................................................20
, 3.7 Btw-tarief..........................................................................................20
3.8 Btw-aangifte......................................................................................20
3.9 Boekhoudkunde verwerking..............................................................20
4 De aankoopcyclus...................................................................................21
4.1 Inleiding............................................................................................21
4.2 Administratieve organisatie van de aankopen..................................21
4.3 Verantwoordingsstukken...................................................................21
4.4 Inkomende factuur en inkomende creditnota...................................21
4.4.1 Inkomende factuur – HG, GS, HS................................................21
4.4.2 Inkomende factuur – bijkomende kosten....................................22
4.4.3 Inkomende factuur – Diensten en diverse goederen..................22
4.4.4 Inkomende factuur – investering in vaste activa........................22
4.4.5 Inkomende creditnota – HG, GS, HS............................................22
4.4.6 Inkomende creditnota – diensten en diverse goederen..............22
4.5 Kortingen..........................................................................................23
4.5.1 Commerciële korting...................................................................23
4.5.2 Commerciële kortingen die achteraf via een creditnota worden
gegeven...............................................................................................23
4.5.3 Financiële kortingen....................................................................23
4.6 Samenvattend factuurschema..........................................................23
4.7 Aankopen en bijzondere btw-aspecten.............................................23
4.7.1 Inkomende factuur – btw niet of niet volledig aftrekbaar...........23
4.7.2 Werken in onroerende staat........................................................24
4.7.3 Intracommunautaire verwerving: aankopen uit een EU-land......24
4.7.4 Invoer: aankoop uit niet-EU-lidstaat............................................24
4.8 Afloop van de aankoopverrichting: betaling.....................................24
4.9 Voorschotfacturen.............................................................................24
4.10 Aankopen gefactureerd in vreemde valuta.....................................24
4.11 Te betalen wisselbrieven.................................................................24
4.12 Technische verwerking van de aankopen........................................25
4.13 Voorstelling in de jaarrekening........................................................26
4.14 Uitgewerkt voorbeeld......................................................................26
4.15 Samenvatting aankoopcyclus.........................................................26
,5 De verkoopcyclus....................................................................................26
5.1 Inleiding............................................................................................26
5.2 Administratieve organisatie van de verkopen...................................26
5.3 Verantwoordingsstukken...................................................................26
5.4 Uitgaande factuur en uitgaande creditnota......................................27
5.4.1 Uitgaande verkoopfactuur..........................................................27
5.4.2 Uitgaande creditnota..................................................................27
5.4.3 Aankoopfactuur voor kosten van verkoop gepresteerd door
derden.................................................................................................27
5.4.4 Overige bedrijfsopbrengsten......................................................27
5.5 Kortingen..........................................................................................27
5.6 Factuurschema..................................................................................27
5.7 Verkopen en bijzondere btw-aspecten..............................................27
5.8 Afloop van de verkoopverrichting: ontvangst...................................28
5.8.1 Ontvangsten in kas.....................................................................28
5.8.2 Ontvangsten via overschrijving..................................................28
5.9 Voorschotfactuur...............................................................................28
5.10 Verkopen gefactureerd in vreemde valuta......................................28
5.11 Te innen wisselbrieven....................................................................28
5.12 Technische verwerking van de verkopen........................................29
5.12.1 Hulpdagboek verkopen.............................................................29
5.12.2 Financieel dagboek...................................................................29
5.12.3 Subgrootboek klanten...............................................................29
5.12.4 Saldistaat klanten.....................................................................29
5.12.5 Samenvatting...........................................................................29
5.13 Voorstelling in de jaarrekening........................................................29
5.14 Uitgewerkt voorbeeld......................................................................29
5.15 Samenvatting verkoopcyclus..........................................................29
6 De betalings- en inningscyclus................................................................30
6.1 Inleiding............................................................................................30
6.2 Verrichtingen in contanten................................................................30
6.2.1 Ontvangsten geregistreerd via kasregisters of kassen...............30
6.2.2 Financiële korting verstrekt aan klanten.....................................31
, 6.2.3 Andere ontvangsten...................................................................31
6.2.4 Verrichtingen in contanten: uitgaven..........................................31
6.2.5 Financiële korting verkregen van leveranciers...........................31
6.3 Overdrachten tussen kas en bank....................................................31
6.4 Verrichtingen tussen bankrekeningen...............................................32
6.4.1 Stortingen van klanten op de rekening van de onderneming.....32
6.4.2 Bankcheques door de klant uitgeschreven ten gunste van de
onderneming........................................................................................32
6.4.3 Stortingen ten gunste van leveranciers......................................32
6.4.4 Uitgeschreven cheques ten gunste van leveranciers.................33
6.4.5 Verrichtingen tussen financiële instellingen onderling...............33
6.4.6 Verrichtingen tussen financiële instellingen en de kas...............34
6.5 Betaalkaarten...................................................................................34
6.5.1 Ontvangsten van klanten via betaalkaarten...............................34
6.5.2 Betalingen aan leveranciers via betaalkaarten...........................34
6.6 Kredietkaarten..................................................................................34
6.6.1 Boekingen bij de kaarthouder.....................................................34
6.6.2 Boekingen bij de begunstigde....................................................35
6.7 Afhandelen van vorderingen en schulden in vreemd geld................35
6.8 Wisselbrieven....................................................................................35
6.8.1 Inning van een “Te innen wisselbrief”.........................................35
6.8.2 Betaling van een “Te betalen wisselbrief....................................36
6.9 Technische verwerking van de financiële verrichtingen....................36
6.10 Voorstelling in de jaarrekening........................................................37
6.11 Uitgewerkt voorbeeld......................................................................37
6.12 Samenvatting..................................................................................37
7 De personeelscyclus...............................................................................37
7.1 Algemene begrippen.........................................................................37
7.1.1 Relatie tot de werknemer...........................................................38
7.1.2 Relatie tot de RSZ.......................................................................38
7.1.3 Relatie tot FOD Financiën............................................................39
7.1.4 Relatie tot andere instanties.......................................................39
7.2 Boekhoudkundige verwerking...........................................................39
, 7.2.1 Berekening bezoldigingen...........................................................39
7.2.2 Voorschotten op bezoldigingen personeel..................................40
7.2.3 Bezoldigingen van bestuurders en zaakvoerders.......................40
7.2.4 Beslaglegging op bezoldigingen.................................................40
7.3 Personeelsadministratie door de onderneming zelf..........................40
7.4 Personeelsadministratie wanneer de onderneming een beroep doet
op een erkend sociaal secretariaat.........................................................40
7.4.1 Wat is een sociaal secretariaat...................................................40
7.4.2 Erkenning....................................................................................40
7.4.3 Rechten.......................................................................................41
7.4.4 Relatie onderneming – erkend sociaal secretariaat....................41
7.4.5 Waarvoor is de aangesloten werkgever verantwoordelijk..........42
7.4.6 Boekhoudkundige verwerking....................................................42
7.5 Vakantiegeld.....................................................................................43
7.5.1 Principe.......................................................................................43
7.5.2 Boekhoudkundige verwerking bij personeelsadministratie door
de onderneming zelf............................................................................43
7.5.3 Boekhoudkundige verwerking bij personeelsadministratie door
sociaal secretariaat..............................................................................43
7.6 Technische verwerking van de personeelsverrichtingen...................44
7.7 Voorstelling in de jaarrekening..........................................................44
7.8 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................44
8 De investeringscyclus.............................................................................44
8.1 Inleiding............................................................................................44
8.2 Inkomende factuur – Investering in vaste activa..............................44
8.3 Afschrijvingen en waardeverminderingen.........................................45
8.3.1 Afschrijvingen.............................................................................45
8.3.2 Waardeverminderingen..............................................................45
8.4 Realisatie van vaste activa...............................................................45
8.4.1 Realisatie met verlies.................................................................45
8.4.2 Realisatie met winst....................................................................45
8.5 Btw-aspecten....................................................................................45
8.6 Technische verwerking m.b.t. vaste activa.......................................46
8.7 Voorstelling in de jaarrekening..........................................................46
, 8.8 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................46
9 De financieringscyclus............................................................................46
9.1 Eigen vermogen................................................................................46
9.1.1 Inbreng door storting in geld......................................................46
9.1.2 Inbrengvorming door inbreng in natura......................................46
9.1.3 Wijzigingen in de inbreng...........................................................46
9.2 Schulden op meer dan één jaar........................................................46
9.2.1 Betekenis....................................................................................46
9.2.2 Aflossingstabel: gelijke aflossing................................................47
9.3 Schulden op ten hoogste één jaar....................................................47
9.3.1 Ontvangen leverancierskrediet...................................................47
9.3.2 Incasso van wissels.....................................................................47
9.3.3 Kaskrediet...................................................................................48
9.4 Voorstelling in de jaarrekening..........................................................48
9.5 Uitgewerkt voorbeeld........................................................................48
9.6 Integratievoorbeeld..........................................................................48
10 De jaarlijkse afsluiting en opmaak van de jaarrekening.......................48
10.1 Inleiding..........................................................................................48
10.2 De proef- en saldibalans.................................................................49
10.3 Inventarisverrichtingen in verband met aankopen en verkopen.....49
10.3.1 Ontvangen goederen of diensten waarvoor de onderneming nog
geen factuur heeft ontvangen.............................................................49
10.3.2 Nog te ontvangen creditnota’s.................................................50
10.3.3 Verkochte goederen waarvoor nog geen factuur is opgemaakt
.............................................................................................................51
10.3.4 Nog op te maken creditnota’s...................................................51
10.4 Inventarisverrichtingen in verband met voorraden.........................52
10.4.1 In handelsondernemingen........................................................52
10.4.2 In productieondernemingen......................................................53
10.5 Uitstel- en anticipatieposten...........................................................55
10.5.1 Algemeen..................................................................................55
10.5.2 Uitstelposten.............................................................................55
10.5.3 Anticipatieposten......................................................................56
, 10.6 Inventarisverrichtingen in verband met vorderingen en schulden. 56
10.6.1 Problematiek van de waardering in vreemde valuta................56
10.6.2 Twijfelachtige vorderingen en waardeverminderingen.............57
10.6.3 Schulden...................................................................................59
10.6.4 Btw............................................................................................60
10.7 Inventarisverrichtingen in verband met vaste activa.....................61
10.7.1 Afschrijvingen...........................................................................61
10.7.2 Waardeverminderingen............................................................61
10.8 Voorbeelden van inventarisverrichtingen.......................................61
10.9 Voorstelling in de jaarrekening........................................................62
10.10 Vennootschapsbelastingen...........................................................62
10.10.1 Bepaling van de fiscale winst.................................................62
10.10.2 Boekhoudkundige verwerking van de voorafbetaling.............62
10.10.3 Boekhoudkundige verwerking van de vennootschapsbelasting
op einde boekjaar................................................................................62
10.11 Proef- en saldibalans vóór resultaatverwerking............................62
10.12 Resultaatbepaling en resultaatverwerking....................................63
10.12.1 Extracomptabele berekening van de te bestemmen winst
(verlies)................................................................................................63
10.12.2 Bestemming van het resultaat: de rekeningengroep “14
Overgedragen winst (verlies)” heeft geen beginsaldo.........................63
10.12.3 Bestemming van het resultaat: de rekeningengroep “14
Overgedragen winst (verlies)” heeft een beginsaldo...........................64
10.13 Opmaak van de jaarrekening........................................................64
10.14 Uitgewerkt voorbeeld....................................................................64
11 De maandelijkse afsluiting...................................................................64
11.1 Inleiding..........................................................................................64
11.2 Verkopen.........................................................................................64
11.2.1 Algemeen..................................................................................64
11.2.2 Commerciële kortingen wegens afname van grote
hoeveelheden......................................................................................65
11.3 Aankopen........................................................................................65
11.4 Voorraadwijzigingen handelsgoederen...........................................66
11.5 Diensten en diverse goederen........................................................66
, 11.5.1 Het maandelijks ten laste nemen van over te dragen kosten. .66
11.5.2 Het maandelijks ten laste nemen van toe te rekenen kosten...66
11.6 Personeelskosten............................................................................67
11.6.1 Personeelsadministratie door de onderneming zelf..................67
11.6.2 Personeelsadministratie door een erkend sociaal secretariaat.67
11.6.3 Vakantiegeld.............................................................................67
11.6.4 Eindejaarspremie......................................................................67
11.7 Afschrijvingen.................................................................................67
11.8 Waardeverminderingen op vorderingen..........................................67
11.9 Andere bedrijfskosten.....................................................................67
11.10 Financiële kosten..........................................................................68
11.10.1 Betaling van de rente na vervallen termijn.............................68
11.10.2 Betaling van de rente bij aanvang van de termijn..................68
11.11 Besluit...........................................................................................68
11.12 Uitgewerkt voorbeeld....................................................................68
12 Algemeen aanvaarde boekhoudprincipes............................................69
12.1 Inleiding..........................................................................................69
12.2 Grondslagen....................................................................................69
12.2.1 Principe van de ondernemingsentiteit......................................69
12.2.2 Principe van de uitdrukking in geldwaarde...............................69
12.2.3 Principe van de bestendigheid..................................................70
12.2.4 Principe van de continuïteit......................................................70
12.3 Vaststellen van de gebeurtenissen.................................................70
12.3.1 Principe van de individuele waardering....................................70
12.3.2 Principe van de voorzichtigheid................................................71
12.3.3 Principe van de niet-compensatie.............................................71
12.3.4 Matching principe: toerekening van de kosten en opbrengsten
aan de juiste periode...........................................................................71
12.4 Vaststellen van de waarde van de geregistreerde gebeurtenissen.71
12.4.1 Principe van de individuele waardering....................................71
12.4.2 Principe van de voorzichtigheid................................................71
12.4.3 Principe van de objectiviteit.....................................................71
12.4.4 Principe van de relevantie........................................................72
, 12.5 Regels in verband met de rapportering..........................................72
12.5.1 Principe van de periodiciteit.....................................................72
12.5.2 Principe van de vergelijkbaarheid.............................................72
12.5.3 Principe van het getrouw beeld................................................72
13 Achtergrond en wettelijk kader............................................................72
13.1 Een kort geschiedkundig overzicht.................................................72
13.2 Wetgeving rond de boekhouding en de jaarrekening naar Belgisch
recht........................................................................................................72
13.3 De onderneming.............................................................................72
13.4 Vennootschappen, verenigingen en stichtingen.............................73
13.5 De boekhoudplichtige onderneming...............................................74
13.6 Volledige of vereenvoudigde boekhouding.....................................74
13.7 Jaarrekening: volledig model of verkort model...............................75
13.7.1 Criteria voor grote en kleine vennootschappen........................75
13.7.2 Twee achtereenvolgende boekjaren.........................................76
13.7.3 Startende onderneming............................................................76
13.7.4 Aanpassing van de criteria voor een boekjaar dat langer of
korter duurt dan twaalf maanden........................................................76
13.7.5 Berekening van het jaargemiddelde werknemer......................76
13.7.6 Berekening van de omzet.........................................................76
13.7.7 Verbonden ondernemingen......................................................76
13.7.8 Consortium...............................................................................76
13.8 Jaarrekening volgens micromodel...................................................76
13.8.1 Criteria voor het gebruik van het micromodel..........................76
13.8.2 Twee achtereenvolgende boekjaren.........................................77
13.8.3 Startende onderneming............................................................77
13.8.4 Aanpassing van de criteria voor een boekjaar dat langer of
korter duurt dan twaalf maanden........................................................77
13.8.5 Berekening van het jaargemiddelde werknemers en de omzet77
13.8.6 Verbonden ondernemingen......................................................77
13.9 Modellen voor vennootschappen: VOL, VKT en MIC en de varianten -
INB en -KAP.............................................................................................78
13.9.1 Kap versus inb..........................................................................78
13.9.2 Volledig model..........................................................................78
, 13.9.3 Verkort model...........................................................................78
13.9.4 Micromodel...............................................................................78
13.10 Wettelijke bepaling rond de openbaarmaking van de jaarrekening
voor vennootschappen...........................................................................79
13.11 Wettelijke bepaling rond bijzondere vennootschapsvormen.........79
13.12 Samenvatting................................................................................79
13.13 Besluit...........................................................................................79
1 De balansmethode
1.1 Basisgelijkheid als fundament van
dubbelboekhouden
- De bronnen van vermogen = herkomst van het vermogen, passiva
- De aanwendingen van vermogen = de bezittingen, waarvoor ze
gebruikt worden, activa
- De balans = een momentopname van bronnen en aanwendingen
van vermogen, altijd in evenwicht
1.2 Registratie van transacties via de balansmethode
Voorbeeld HB p. 2
- Kost = de in geldwaarde uitgedrukte offers van ingezette
productiemiddelen (zoals arbeid, materialen of kapitaal), doen het
eigen vermogen dalen
- Materiaal verbruik = een kost
- Uitgave = een betaling, geen kost
- Voorraadwijziging gereed product = het overbrengen van afgewerkte
producten naar het magazijn
- Vordering: geeft aan dat je nog tegoed hebt, bij aanwendingen van
vermogen
- Afschrijving: dalen in waarde (van machine, gebouw, …) door het
gebruik ervan, is een kost
- Eindbalans = het overzicht van alle aanwendingen en bronnen op
het einde van het boekjaar, geen info over opbrengsten en kosten
en waarop de winst/verlies bestemd werd
- Resultatenrekening = overzicht van alle opbrengsten en kosten
- Resultaatverwerking = overzicht van de manier waarop het resultaat
werd bestemd
- Activa = aanwendingen van vermogen
