2025
ANORGANISCHE
CHEMIE
ROB ALEMOOT
PAM JANSEN
,H1: ATOOMSTRUCTUUR EN BINDINGEN TUSSEN ATOMEN ________________________________________ 4
1.1: DE CHEMISCHE ELEMENTEN____________________________________________________________________ 4
1.2: ATOOMSTRUCTUUR___________________________________________________________________________ 4
1.2.1: EMISSIELIJNEN, GOLFFUNCTIES EN KWANTISATIE ___________________________________________________ 4
1.2.2: DEELTJE IN EEN DOOS________________________________________________________________________ 6
1.2.3: KWANTUMGETALLEN N, L EN M _________________________________________________________________ 7
1.2.4: ELEKTRONENSCHILLEN, -SUBSCHILLEN EN -ORBITALEN _____________________________________________ 7
1.2.5: ELEKTRONSPIN EN KWANTUMGETALLEN S EN MS ___________________________________________________ 8
1.2.6: RADIALE VERDELINGSFUNCTIE _________________________________________________________________ 8
1.2.7: DE STRUCTUUR VAN POLY-ELEKTRONISCHE ATOMEN _______________________________________________ 10
1.3: HET PERIODIEK SYSTEEM EN (PERIODIEKE) EIGENSCHAPPEN VAN ATOMEN ______________________________ 11
1.3.1: OPBOUW VAN HET PERIODIEK SYSTEEM _________________________________________________________ 11
1.3.2: ATOOM- EN IONSTRAAL _____________________________________________________________________ 11
1.3.3: IONISATIE-ENERGIE ________________________________________________________________________ 12
1.3.4: ELEKTRONEGATIVITEIT ______________________________________________________________________ 13
1.3.5: POLARISEERBAARHEID ______________________________________________________________________ 14
1.4: BINDINGEN TUSSEN ATOMEN __________________________________________________________________ 15
1.4.1: LEWISFORMULE EN RESONANTIE ______________________________________________________________ 15
1.4.2: VALENTIEBINDINGSTHEORIE__________________________________________________________________ 16
1.4.3: MOLECUULORBITAALTHEORIE ________________________________________________________________ 17
H2: NAAMGEVING ______________________________________________________________________________ 18
2.1: METALEN, NIET-METALEN EN METALLOÏDEN_______________________________________________________ 18
2.2: SOORTEN NAAMGEVING EN FORMULES __________________________________________________________ 18
2.3: SYSTEMATIEK FORMULES EN NAMEN ____________________________________________________________ 20
2.4: COMPLEXEN _______________________________________________________________________________ 25
H3: TRANSFER VAN PROTONEN – ZUUR-BASEREACTIES __________________________________________ 27
3.1: INLEIDING _________________________________________________________________________________ 27
3.2: AUTOPROTOLYSE VAN WATER & DE PH-SCHAAL ___________________________________________________ 27
3.3: STERKE ZUREN EN STERKE BASEN ______________________________________________________________ 28
3.4: ZWAKKE ZUREN EN ZWAKKE BASEN _____________________________________________________________ 29
3.5: MENGSELS VAN ZUREN & MENGSELS VAN BASEN __________________________________________________ 30
3.6: POLYPROTISCHE ZUREN ______________________________________________________________________ 31
3.7: ZOUTEN VAN ZWAKKE ZUREN EN BASEN _________________________________________________________ 31
3.8: NEUTRALISATIEREACTIES _____________________________________________________________________ 32
3.8.1: STERK ZUUR – STERKE BASE __________________________________________________________________ 32
3.8.2: ZWAK ZUUR – STERKE BASE EN STERK ZUUR – ZWAKKE BASE _________________________________________ 32
3.8.3: ZWAK ZUUR – ZWAKKE BASE __________________________________________________________________ 33
3.9: BUFFERS __________________________________________________________________________________ 33
3.10: TITRATIES EN EVENWICHTSBEREKENING ________________________________________________________ 34
3.10.1: TITRATIE VAN EEN STERK ZUUR MET EEN STERKE BASE _____________________________________________ 34
3.10.2: TITRATIE VAN EEN ZWAK ZUUR MET EEN STERKE BASE ______________________________________________ 34
3.10.3: TITRATIE VAN EEN POLYPROTISCH ZUUR ________________________________________________________ 35
3.10.4: TITRATIE VAN EEN POLYFUNCTIONELE BASE _____________________________________________________ 35
3.11: PH-INDICATOREN _________________________________________________________________________ 35
3.12: ZUUR-BASE-EIGENSCHAPPEN VAN ANORGANISCHE VERBINDINGEN _________________________________ 36
3.12.1: BINAIRE ZUREN __________________________________________________________________________ 36
3.12.2: HYDROXIDEBASEN EN OXOZUREN ____________________________________________________________ 36
1
, 3.12.3: HYDROLYSE VAN METAALIONEN ______________________________________________________________ 37
3.12.4: ZUUR-BASEGEDRAG VAN ZOUTEN ____________________________________________________________ 37
3.12.5: ZUUR-BASEGEDRAG VAN OXIDEN_____________________________________________________________ 38
3.13: PRODUCTIE VAN ENKELE ANORGANISCHE BASISPRODUCTEN _______________________________________ 38
H4: TRANSFER VAN ELEKTRONEN - REDOXREACTIES ____________________________________________ 39
4.1: INLEIDING (HERINNER JE DE CURSUS ALGEMENE CHEMIE) __________________________________________ 39
4.2: BALANCEREN VAN REDOXREAXTIES _____________________________________________________________ 39
4.2.1: OXIDATIEGETAL ____________________________________________________________________________ 39
4.2.2: BALANCEREN VAN REDOXREACTIES: HALFREACTIE-METHODE ________________________________________ 39
4.3: GALVANISCHE CELLEN _______________________________________________________________________ 40
4.3.1: REDOXREACTIES IN GESCHEIDEN HALFCELLEN ___________________________________________________ 40
4.3.2: INERTE ELEKTRODES ________________________________________________________________________ 41
4.3.3: VERKORTE NOTATIE VOOR GALVANISCHE CELLEN __________________________________________________ 41
4.3.4: CELPOTENTIALEN EN VERANDERINGEN IN VRIJE ENERGIE ___________________________________________ 42
4.3.5: STANDAARD REDUCTIEPOTENTIALEN ___________________________________________________________ 42
4.3.6: CELPOTENTIALEN BIJ NIET-STANDAARDCONDITIES – WET VAN NERNST_________________________________ 43
4.3.7: CONCENTRATIECELLEN _____________________________________________________________________ 44
4.3.8: ELEKTROCHEMISCHE PH-DALING _____________________________________________________________ 44
4.3.9: STANDAARD CELPOTENTIALEN EN EVENWICHTSCONSTANTEN ________________________________________ 46
4.3.10: E0-WAARDEN GERELATEERD VIA KW: PH-AFHANKELIJKHEID VAN OXIDEREND VERMOGEN _________________ 46
4.3.11: E0-WAARDEN GERELATEERD VIA KS: VERSCHILLEND DOOR NEERSLAGVORMING ________________________ 47
4.3.12: REDOXTITRATIES__________________________________________________________________________ 47
4.3.13: NERNST-VERGELIJKING VOORGESTELD ALS EEN OPPERVLAK _______________________________________ 48
4.4: SPONTANE REDOXREACTIES IN PRAKTIJK _________________________________________________________ 49
4.4.1: BATTERIJEN _______________________________________________________________________________ 49
4.4.2: BRANDSTOFCELLEN ________________________________________________________________________ 53
4.4.3: CORROSIE _______________________________________________________________________________ 53
4.5: ELEKTROLYTISCHE CELLEN EN TOEPASSINGEN ____________________________________________________ 54
4.5.1: PRODUCTIE VAN NA METAAL _________________________________________________________________ 54
4.5.2: PRODUCTIE VAN CL2 EN NAOH _______________________________________________________________ 55
4.5.3: ELEKTROLYSE VAN WATER ____________________________________________________________________ 56
4.5.4: PRODUCTIE VAN ALUMINIUM _________________________________________________________________ 56
4.5.5: ELEKTRORAFFINAGE EN ELEKTROPLATEN ________________________________________________________ 57
H5: OPLOSBAARHEID ___________________________________________________________________________ 58
5.1: INLEIDING _________________________________________________________________________________ 58
5.2: OPLOSBAARHEID EN OPLOSBAARHEIDSPRODUCT _________________________________________________ 58
5.2.1: HET ‘COMMON ION’ EFFECT __________________________________________________________________ 59
5.2.2: COMPLEXATIEREACTIES _____________________________________________________________________ 59
5.2.3: ZUUR-BASE-REACTIES (1) ___________________________________________________________________ 59
5.2.4: ZUUR-BASEREACTIES-2 _____________________________________________________________________ 60
5.3: DE STRUCTUUR VAN VASTE STOFFEN ____________________________________________________________ 60
5.3.1: KRISTALROOSTERS _________________________________________________________________________ 60
5.3.2: METALEN ________________________________________________________________________________ 61
5.3.3: IONISCHE VASTE STOFFEN ___________________________________________________________________ 62
5.3.4: ROOSTERENTHALPIE________________________________________________________________________ 62
5.3.5: THERMISCHE STABILITEIT ____________________________________________________________________ 62
5.4: ALGEMENE REGELS VOOR DE OPLOSBAARHEID VAN ZOUTEN EN OXYHYDROXIDEN ________________________ 63
2
, 5.5: ROL VAN INDIFFERENTE IONEN EN SOLVENTKEUZE _________________________________________________ 63
5.6: KINETIEK VAN OPLOSSEN EN KRISTALLISATIE ______________________________________________________ 64
H6: COMPLEXATIEREACTIES ____________________________________________________________________ 65
6.1: INLEIDING _________________________________________________________________________________ 65
6.2: COÖRDINATIEGETAL _________________________________________________________________________ 65
6.3: STERKTE VAN DE CHEMISCHE BINDING IN DE COMPLEXEN ___________________________________________ 66
6.3.1: STABILITEITSCONSTANTE EN CHELAATEFFECT_____________________________________________________ 66
6.3.2: HARDE EN ZACHTE ZUREN (KATIONEN) EN BASEN _________________________________________________ 66
6.4: DE CHEMISCHE BINDING VAN COMPLEXEN _______________________________________________________ 68
6.4.1: INLEIDING – VERSCHILLENDE VERBINDINGSTHEORIEËN VOOR D-BLOK METALEN _________________________ 68
6.4.2: VALENTIEBINDINGSTHEORIE – EIGENLIJK WAT TE SIMPEL ____________________________________________ 68
6.4.3: KRISTALVELDTHEORIE – BESCHRIJVING VIA AFSTOTENDE ELEKTROSTATISCHE INTERACTIES __________________ 69
6.4.4: LIGANDVELDTHEORIE – BESCHRIJFT OOK DE VORMING VAN Π-BINDINGEN ______________________________ 71
6.5: EFFECT VAN COMPLEXATIE OP REDUCTIEPOTENTIALEN _____________________________________________ 73
6.6: HET BELANG VAN COMPLEXATIEREACTIES ________________________________________________________ 73
H7: COMBINATIES VAN REACTIETYPES __________________________________________________________ 74
7.1: POURBAIX-DIAGRAMMEN _____________________________________________________________________ 74
7.1.1: INLEIDING _______________________________________________________________________________ 74
7.2.1: POURBAIX-DIAGRAM VAN ALUMINIUM __________________________________________________________ 75
7.3.1: POURBAIX-DIAGRAM VAN IJZER________________________________________________________________ 75
7.1.4: BEPERKINGEN VAN POURBAIX-DIAGRAMMEN _____________________________________________________ 76
7.2: COMPLEXATIE-, ZUUR-BASE- EN NEERSLAGREACTIES ______________________________________________ 76
3
, H1: ATOOMSTRUCTUUR EN BINDINGEN TUSSEN ATOMEN
1.1: de chemische elementen
element: kern (nucleonen = protonen + neutronen) met omliggende elektronen
protonen en neutronen samenhouden: kernkrachten (> elektromagnetische krachten)
MAAR elektromagnetische krachten werken wel over grotereafstand
kernsplijting of – fissie = scheiden van kernen
kernfusie = samenvoegen van kerndeeltjes
E = element, Z = atoomnummer (aantal protonen), A = massagetal (aantal
protonen + aantal neutronen)
isotopen = elementen met gelijk atoomnummer, maar verschillend massagetal
gemiddelde relatieve atoommassa = gewogen gemiddelde van de atoommassa’s van de
natuurlijk voorkomende isotopen
stabiele kernen: n/p verhouding ongeveer gelijk aan 1
MAAR wordt groter naarmate elementen zwaarder worden
H, C, N en O: elementen essentieel voor elk levend organisme
P en S: veelvoorkomende essentiële elementen
-> voor nucleïnezuren en aminozuren
Cl, K, Mg, Ca en P: ionen die verschillende rollen spelen
metalen: rol bij bepalen van eiwitstructuur
autotrofe organismen: slechts 17 essentiële elementen
( C, H, O, N, S, P, K, Ca, Mg, Cl, Fe, Cu, Zn, B, Mo, Ni en Mn)
zeldzame elementen niet essentieel WANT dieren zouden een beperkte habitat hebben
en met uitsterven bedreigd worden
andere elementen niet essentieel door bv slechte oplosbaarheid in water
1.2: atoomstructuur
1.2.1: emissielijnen, gol uncties en kwantisatie
waterstofgas geëxciteerd DOOR elektrische ontlading: elektromagnetische straling
door een prisma doen -> reeks discrete golflengtes
voor waterstofgas: R = Rydberg-constante
n1 = 1, 2, … n2 = n1 + 1, n1 + 2, …
4
ANORGANISCHE
CHEMIE
ROB ALEMOOT
PAM JANSEN
,H1: ATOOMSTRUCTUUR EN BINDINGEN TUSSEN ATOMEN ________________________________________ 4
1.1: DE CHEMISCHE ELEMENTEN____________________________________________________________________ 4
1.2: ATOOMSTRUCTUUR___________________________________________________________________________ 4
1.2.1: EMISSIELIJNEN, GOLFFUNCTIES EN KWANTISATIE ___________________________________________________ 4
1.2.2: DEELTJE IN EEN DOOS________________________________________________________________________ 6
1.2.3: KWANTUMGETALLEN N, L EN M _________________________________________________________________ 7
1.2.4: ELEKTRONENSCHILLEN, -SUBSCHILLEN EN -ORBITALEN _____________________________________________ 7
1.2.5: ELEKTRONSPIN EN KWANTUMGETALLEN S EN MS ___________________________________________________ 8
1.2.6: RADIALE VERDELINGSFUNCTIE _________________________________________________________________ 8
1.2.7: DE STRUCTUUR VAN POLY-ELEKTRONISCHE ATOMEN _______________________________________________ 10
1.3: HET PERIODIEK SYSTEEM EN (PERIODIEKE) EIGENSCHAPPEN VAN ATOMEN ______________________________ 11
1.3.1: OPBOUW VAN HET PERIODIEK SYSTEEM _________________________________________________________ 11
1.3.2: ATOOM- EN IONSTRAAL _____________________________________________________________________ 11
1.3.3: IONISATIE-ENERGIE ________________________________________________________________________ 12
1.3.4: ELEKTRONEGATIVITEIT ______________________________________________________________________ 13
1.3.5: POLARISEERBAARHEID ______________________________________________________________________ 14
1.4: BINDINGEN TUSSEN ATOMEN __________________________________________________________________ 15
1.4.1: LEWISFORMULE EN RESONANTIE ______________________________________________________________ 15
1.4.2: VALENTIEBINDINGSTHEORIE__________________________________________________________________ 16
1.4.3: MOLECUULORBITAALTHEORIE ________________________________________________________________ 17
H2: NAAMGEVING ______________________________________________________________________________ 18
2.1: METALEN, NIET-METALEN EN METALLOÏDEN_______________________________________________________ 18
2.2: SOORTEN NAAMGEVING EN FORMULES __________________________________________________________ 18
2.3: SYSTEMATIEK FORMULES EN NAMEN ____________________________________________________________ 20
2.4: COMPLEXEN _______________________________________________________________________________ 25
H3: TRANSFER VAN PROTONEN – ZUUR-BASEREACTIES __________________________________________ 27
3.1: INLEIDING _________________________________________________________________________________ 27
3.2: AUTOPROTOLYSE VAN WATER & DE PH-SCHAAL ___________________________________________________ 27
3.3: STERKE ZUREN EN STERKE BASEN ______________________________________________________________ 28
3.4: ZWAKKE ZUREN EN ZWAKKE BASEN _____________________________________________________________ 29
3.5: MENGSELS VAN ZUREN & MENGSELS VAN BASEN __________________________________________________ 30
3.6: POLYPROTISCHE ZUREN ______________________________________________________________________ 31
3.7: ZOUTEN VAN ZWAKKE ZUREN EN BASEN _________________________________________________________ 31
3.8: NEUTRALISATIEREACTIES _____________________________________________________________________ 32
3.8.1: STERK ZUUR – STERKE BASE __________________________________________________________________ 32
3.8.2: ZWAK ZUUR – STERKE BASE EN STERK ZUUR – ZWAKKE BASE _________________________________________ 32
3.8.3: ZWAK ZUUR – ZWAKKE BASE __________________________________________________________________ 33
3.9: BUFFERS __________________________________________________________________________________ 33
3.10: TITRATIES EN EVENWICHTSBEREKENING ________________________________________________________ 34
3.10.1: TITRATIE VAN EEN STERK ZUUR MET EEN STERKE BASE _____________________________________________ 34
3.10.2: TITRATIE VAN EEN ZWAK ZUUR MET EEN STERKE BASE ______________________________________________ 34
3.10.3: TITRATIE VAN EEN POLYPROTISCH ZUUR ________________________________________________________ 35
3.10.4: TITRATIE VAN EEN POLYFUNCTIONELE BASE _____________________________________________________ 35
3.11: PH-INDICATOREN _________________________________________________________________________ 35
3.12: ZUUR-BASE-EIGENSCHAPPEN VAN ANORGANISCHE VERBINDINGEN _________________________________ 36
3.12.1: BINAIRE ZUREN __________________________________________________________________________ 36
3.12.2: HYDROXIDEBASEN EN OXOZUREN ____________________________________________________________ 36
1
, 3.12.3: HYDROLYSE VAN METAALIONEN ______________________________________________________________ 37
3.12.4: ZUUR-BASEGEDRAG VAN ZOUTEN ____________________________________________________________ 37
3.12.5: ZUUR-BASEGEDRAG VAN OXIDEN_____________________________________________________________ 38
3.13: PRODUCTIE VAN ENKELE ANORGANISCHE BASISPRODUCTEN _______________________________________ 38
H4: TRANSFER VAN ELEKTRONEN - REDOXREACTIES ____________________________________________ 39
4.1: INLEIDING (HERINNER JE DE CURSUS ALGEMENE CHEMIE) __________________________________________ 39
4.2: BALANCEREN VAN REDOXREAXTIES _____________________________________________________________ 39
4.2.1: OXIDATIEGETAL ____________________________________________________________________________ 39
4.2.2: BALANCEREN VAN REDOXREACTIES: HALFREACTIE-METHODE ________________________________________ 39
4.3: GALVANISCHE CELLEN _______________________________________________________________________ 40
4.3.1: REDOXREACTIES IN GESCHEIDEN HALFCELLEN ___________________________________________________ 40
4.3.2: INERTE ELEKTRODES ________________________________________________________________________ 41
4.3.3: VERKORTE NOTATIE VOOR GALVANISCHE CELLEN __________________________________________________ 41
4.3.4: CELPOTENTIALEN EN VERANDERINGEN IN VRIJE ENERGIE ___________________________________________ 42
4.3.5: STANDAARD REDUCTIEPOTENTIALEN ___________________________________________________________ 42
4.3.6: CELPOTENTIALEN BIJ NIET-STANDAARDCONDITIES – WET VAN NERNST_________________________________ 43
4.3.7: CONCENTRATIECELLEN _____________________________________________________________________ 44
4.3.8: ELEKTROCHEMISCHE PH-DALING _____________________________________________________________ 44
4.3.9: STANDAARD CELPOTENTIALEN EN EVENWICHTSCONSTANTEN ________________________________________ 46
4.3.10: E0-WAARDEN GERELATEERD VIA KW: PH-AFHANKELIJKHEID VAN OXIDEREND VERMOGEN _________________ 46
4.3.11: E0-WAARDEN GERELATEERD VIA KS: VERSCHILLEND DOOR NEERSLAGVORMING ________________________ 47
4.3.12: REDOXTITRATIES__________________________________________________________________________ 47
4.3.13: NERNST-VERGELIJKING VOORGESTELD ALS EEN OPPERVLAK _______________________________________ 48
4.4: SPONTANE REDOXREACTIES IN PRAKTIJK _________________________________________________________ 49
4.4.1: BATTERIJEN _______________________________________________________________________________ 49
4.4.2: BRANDSTOFCELLEN ________________________________________________________________________ 53
4.4.3: CORROSIE _______________________________________________________________________________ 53
4.5: ELEKTROLYTISCHE CELLEN EN TOEPASSINGEN ____________________________________________________ 54
4.5.1: PRODUCTIE VAN NA METAAL _________________________________________________________________ 54
4.5.2: PRODUCTIE VAN CL2 EN NAOH _______________________________________________________________ 55
4.5.3: ELEKTROLYSE VAN WATER ____________________________________________________________________ 56
4.5.4: PRODUCTIE VAN ALUMINIUM _________________________________________________________________ 56
4.5.5: ELEKTRORAFFINAGE EN ELEKTROPLATEN ________________________________________________________ 57
H5: OPLOSBAARHEID ___________________________________________________________________________ 58
5.1: INLEIDING _________________________________________________________________________________ 58
5.2: OPLOSBAARHEID EN OPLOSBAARHEIDSPRODUCT _________________________________________________ 58
5.2.1: HET ‘COMMON ION’ EFFECT __________________________________________________________________ 59
5.2.2: COMPLEXATIEREACTIES _____________________________________________________________________ 59
5.2.3: ZUUR-BASE-REACTIES (1) ___________________________________________________________________ 59
5.2.4: ZUUR-BASEREACTIES-2 _____________________________________________________________________ 60
5.3: DE STRUCTUUR VAN VASTE STOFFEN ____________________________________________________________ 60
5.3.1: KRISTALROOSTERS _________________________________________________________________________ 60
5.3.2: METALEN ________________________________________________________________________________ 61
5.3.3: IONISCHE VASTE STOFFEN ___________________________________________________________________ 62
5.3.4: ROOSTERENTHALPIE________________________________________________________________________ 62
5.3.5: THERMISCHE STABILITEIT ____________________________________________________________________ 62
5.4: ALGEMENE REGELS VOOR DE OPLOSBAARHEID VAN ZOUTEN EN OXYHYDROXIDEN ________________________ 63
2
, 5.5: ROL VAN INDIFFERENTE IONEN EN SOLVENTKEUZE _________________________________________________ 63
5.6: KINETIEK VAN OPLOSSEN EN KRISTALLISATIE ______________________________________________________ 64
H6: COMPLEXATIEREACTIES ____________________________________________________________________ 65
6.1: INLEIDING _________________________________________________________________________________ 65
6.2: COÖRDINATIEGETAL _________________________________________________________________________ 65
6.3: STERKTE VAN DE CHEMISCHE BINDING IN DE COMPLEXEN ___________________________________________ 66
6.3.1: STABILITEITSCONSTANTE EN CHELAATEFFECT_____________________________________________________ 66
6.3.2: HARDE EN ZACHTE ZUREN (KATIONEN) EN BASEN _________________________________________________ 66
6.4: DE CHEMISCHE BINDING VAN COMPLEXEN _______________________________________________________ 68
6.4.1: INLEIDING – VERSCHILLENDE VERBINDINGSTHEORIEËN VOOR D-BLOK METALEN _________________________ 68
6.4.2: VALENTIEBINDINGSTHEORIE – EIGENLIJK WAT TE SIMPEL ____________________________________________ 68
6.4.3: KRISTALVELDTHEORIE – BESCHRIJVING VIA AFSTOTENDE ELEKTROSTATISCHE INTERACTIES __________________ 69
6.4.4: LIGANDVELDTHEORIE – BESCHRIJFT OOK DE VORMING VAN Π-BINDINGEN ______________________________ 71
6.5: EFFECT VAN COMPLEXATIE OP REDUCTIEPOTENTIALEN _____________________________________________ 73
6.6: HET BELANG VAN COMPLEXATIEREACTIES ________________________________________________________ 73
H7: COMBINATIES VAN REACTIETYPES __________________________________________________________ 74
7.1: POURBAIX-DIAGRAMMEN _____________________________________________________________________ 74
7.1.1: INLEIDING _______________________________________________________________________________ 74
7.2.1: POURBAIX-DIAGRAM VAN ALUMINIUM __________________________________________________________ 75
7.3.1: POURBAIX-DIAGRAM VAN IJZER________________________________________________________________ 75
7.1.4: BEPERKINGEN VAN POURBAIX-DIAGRAMMEN _____________________________________________________ 76
7.2: COMPLEXATIE-, ZUUR-BASE- EN NEERSLAGREACTIES ______________________________________________ 76
3
, H1: ATOOMSTRUCTUUR EN BINDINGEN TUSSEN ATOMEN
1.1: de chemische elementen
element: kern (nucleonen = protonen + neutronen) met omliggende elektronen
protonen en neutronen samenhouden: kernkrachten (> elektromagnetische krachten)
MAAR elektromagnetische krachten werken wel over grotereafstand
kernsplijting of – fissie = scheiden van kernen
kernfusie = samenvoegen van kerndeeltjes
E = element, Z = atoomnummer (aantal protonen), A = massagetal (aantal
protonen + aantal neutronen)
isotopen = elementen met gelijk atoomnummer, maar verschillend massagetal
gemiddelde relatieve atoommassa = gewogen gemiddelde van de atoommassa’s van de
natuurlijk voorkomende isotopen
stabiele kernen: n/p verhouding ongeveer gelijk aan 1
MAAR wordt groter naarmate elementen zwaarder worden
H, C, N en O: elementen essentieel voor elk levend organisme
P en S: veelvoorkomende essentiële elementen
-> voor nucleïnezuren en aminozuren
Cl, K, Mg, Ca en P: ionen die verschillende rollen spelen
metalen: rol bij bepalen van eiwitstructuur
autotrofe organismen: slechts 17 essentiële elementen
( C, H, O, N, S, P, K, Ca, Mg, Cl, Fe, Cu, Zn, B, Mo, Ni en Mn)
zeldzame elementen niet essentieel WANT dieren zouden een beperkte habitat hebben
en met uitsterven bedreigd worden
andere elementen niet essentieel door bv slechte oplosbaarheid in water
1.2: atoomstructuur
1.2.1: emissielijnen, gol uncties en kwantisatie
waterstofgas geëxciteerd DOOR elektrische ontlading: elektromagnetische straling
door een prisma doen -> reeks discrete golflengtes
voor waterstofgas: R = Rydberg-constante
n1 = 1, 2, … n2 = n1 + 1, n1 + 2, …
4
