ARBEIDSRECHT 1
DEEL 1: INLEIDING
1. DOMEIN VAN DE SOCIALE WETGEVING
Verschil tussen collectief arbeidsrecht en individueel arbeidsrecht:
Individueel= regelt de rechtsverhouding tussen individuele werknemer en zijn werkgever.
het betreft de rechten en plichten die voortvloeien uit de arbeidsovereenkomst
(bijvoorbeeld lonen, werktijden, vakantiedagen,..)
Collectief arbeidsrecht: regelt de collectieve arbeidsverhouding tussen WG’s en WN’s op
verschillende niveaus (collectief= slaat op meerdere mensen/ een groep)
Via sociaal overleg in collectief arbeidsrecht bepalen van:
- Arbeidsomstandigheden
- Verdeling van lonen en winsten
- Verhoudingen tussen WG en WN
Sociaal overleg zorgt ervoor:
⮚ Dat er bronnen worden gevormd die juridisch worden bepaald
Het is duidelijk dat de sociale wetgeving van groot belang is in het leven van elke WN:
- Want zijn rechten en plichten tegenover de WG liggen vast id wetgeving
- De wetgeving verzekert een minimum aan vrije tijd (bv zondagrust, feestdagen..)
- De wetgeving verzekert een minimuminkomen
BRONVORMING → Cao’s: (collectieve arbeidsovereenkomst), dit zijn regels tussen WG’s- en
WN's organisaties en deze wegen evenveel door als een wet omdat ze soms op toepassing is
op alle WG’s en WN’s
1
,2. HISTORISCH OVERZICHT
Kunnen opsplitsen in
1) Voor de eerste wereldoorlog
Sociale kwestie= Na de eerste wereldoorlog was er een industrialisering, waardoor ze volk
nodig hadden om te werken. Veel mensen hadden loon tekort waardoor enorm veel
mensen, zowel vrouwen als kinderen gingen gaan werken in de fabrieken. Maar er waren
veel wantoestanden, zoals;
- Zeer lange werktijden/zeer lage lonen
- Geen ingrijpen van politieke wereld
- Vrouwen- en kinderarbeid
- Geen enkele vorm van sociale zekerheid
- Hevige onlusten
Gevolg aan deze wantoestanden:
- Er komt reactie (19e eeuw). De mensen komen ondanks het verenigingsgebod toch in
opstand:
o Vakbonden erkend
o Eerste kleinschalige initiatieven van sociale zekerheid
o Eerste wetgevende initiatieven ter bescherming van werknemers
o Stroomversnelling na hervorming kiesstelsel
LINK MET FILM DAENS
- kinderarbeid
- lijfstraffen (baas loop rond met stok)
- boetes (door slecht werken of niet te luisteren
- veel armoede
- kleine huizen + met veel samen
- vuile straten
- politiek kijk op (alleen mannen)
- Niemand komt op voor armen
2
, 2) Tussen de twee oorlogen
Sociaal pact wordt opgesteld voor de tweede wereldoorlog, maar gaat pas in werking na de
tweede wereldoorlog!
3) Na de tweede wereldoorlog
Na wereldoorlog twee kwam het Sociaal Pact in werking, tussen werkgevers en
werknemers. Wat leidde tot de oprichting van de nationale arbeidsraad en de centrale raad
van het bedrijfsleven.
Daaruit ontstonden beginselen zoals:
- wederzijdse erkenning werkgevers en werknemersorganisaties
- gemeenschappelijk doel, dankzij economische voorspoed, levensomstandigheden
van de bevolking verbeteren
Voorbeelden:
→ Goede gang van zaken in de ondernemingen
→ Billijke verdeling van inkomen
→ Collectieve onderhandelingen
→ Institutionaliseren sociale zekerheid
Er zijn ook uitdagingen, het sociaal overleg komt onder druk te staan door:
- Delokalisatie: zorgt ervoor dat vakbonden minder invloed hebben op grotere
bedrijven
- Toenemende internationalisering en europeanisering
- Regionalisering
- Toenemende rol van de regering: regering die meer invloed heeft op de WG’s en
WN’s
- Individualisering: vroeger meer groepsgevoel maar nu willen mensen meer dat het
voor hen zelf goed is
3
, DEEL 2: COLLECTIEVE ARBEIDSVERHOUDINGEN
INLEIDING
Examen
- foto van sociale actoren
- Wie is het
- Waarvoor spreekt hij/zij (wat hij/zij vertegenwoordigt)
- Krantenartikel=
- dat in de cursus te situeren
- Over wat gaat het probleem?
- daar mening over geven
- bv staking (privaat of publiek) (welke vakbonden betrokken) (nationaal
niveau, sector)
Actoren in het sociaal overleg:
1) Overheid:
- Politieke speler: Minister van Werk
- Uitvoerende speler: Fodwaso (federale overheidsdienst van werk en sociaal
overleg (= website die heel veel info bevat over sociaal recht)
2) Sociale partners:
- Organisaties van:
▪ WG’s
▪ WN’s
▪ middenstanders
▪ landbouwers
Doel van sociaal overleg: Consensus vinden in de belangen van alle spelers (zie hieronder)
- Overheid: sociale vrede, evenwichtige arbeidsverhoudingen, alg welzijn zorgen
ervoor dat er geen opstanden ontstaan
- WG’s: economische belangen (winst, stijging, uitbreiding)
- WN’s:goede arbeids- en loonvoorwaarden en werkzekerheid
4
DEEL 1: INLEIDING
1. DOMEIN VAN DE SOCIALE WETGEVING
Verschil tussen collectief arbeidsrecht en individueel arbeidsrecht:
Individueel= regelt de rechtsverhouding tussen individuele werknemer en zijn werkgever.
het betreft de rechten en plichten die voortvloeien uit de arbeidsovereenkomst
(bijvoorbeeld lonen, werktijden, vakantiedagen,..)
Collectief arbeidsrecht: regelt de collectieve arbeidsverhouding tussen WG’s en WN’s op
verschillende niveaus (collectief= slaat op meerdere mensen/ een groep)
Via sociaal overleg in collectief arbeidsrecht bepalen van:
- Arbeidsomstandigheden
- Verdeling van lonen en winsten
- Verhoudingen tussen WG en WN
Sociaal overleg zorgt ervoor:
⮚ Dat er bronnen worden gevormd die juridisch worden bepaald
Het is duidelijk dat de sociale wetgeving van groot belang is in het leven van elke WN:
- Want zijn rechten en plichten tegenover de WG liggen vast id wetgeving
- De wetgeving verzekert een minimum aan vrije tijd (bv zondagrust, feestdagen..)
- De wetgeving verzekert een minimuminkomen
BRONVORMING → Cao’s: (collectieve arbeidsovereenkomst), dit zijn regels tussen WG’s- en
WN's organisaties en deze wegen evenveel door als een wet omdat ze soms op toepassing is
op alle WG’s en WN’s
1
,2. HISTORISCH OVERZICHT
Kunnen opsplitsen in
1) Voor de eerste wereldoorlog
Sociale kwestie= Na de eerste wereldoorlog was er een industrialisering, waardoor ze volk
nodig hadden om te werken. Veel mensen hadden loon tekort waardoor enorm veel
mensen, zowel vrouwen als kinderen gingen gaan werken in de fabrieken. Maar er waren
veel wantoestanden, zoals;
- Zeer lange werktijden/zeer lage lonen
- Geen ingrijpen van politieke wereld
- Vrouwen- en kinderarbeid
- Geen enkele vorm van sociale zekerheid
- Hevige onlusten
Gevolg aan deze wantoestanden:
- Er komt reactie (19e eeuw). De mensen komen ondanks het verenigingsgebod toch in
opstand:
o Vakbonden erkend
o Eerste kleinschalige initiatieven van sociale zekerheid
o Eerste wetgevende initiatieven ter bescherming van werknemers
o Stroomversnelling na hervorming kiesstelsel
LINK MET FILM DAENS
- kinderarbeid
- lijfstraffen (baas loop rond met stok)
- boetes (door slecht werken of niet te luisteren
- veel armoede
- kleine huizen + met veel samen
- vuile straten
- politiek kijk op (alleen mannen)
- Niemand komt op voor armen
2
, 2) Tussen de twee oorlogen
Sociaal pact wordt opgesteld voor de tweede wereldoorlog, maar gaat pas in werking na de
tweede wereldoorlog!
3) Na de tweede wereldoorlog
Na wereldoorlog twee kwam het Sociaal Pact in werking, tussen werkgevers en
werknemers. Wat leidde tot de oprichting van de nationale arbeidsraad en de centrale raad
van het bedrijfsleven.
Daaruit ontstonden beginselen zoals:
- wederzijdse erkenning werkgevers en werknemersorganisaties
- gemeenschappelijk doel, dankzij economische voorspoed, levensomstandigheden
van de bevolking verbeteren
Voorbeelden:
→ Goede gang van zaken in de ondernemingen
→ Billijke verdeling van inkomen
→ Collectieve onderhandelingen
→ Institutionaliseren sociale zekerheid
Er zijn ook uitdagingen, het sociaal overleg komt onder druk te staan door:
- Delokalisatie: zorgt ervoor dat vakbonden minder invloed hebben op grotere
bedrijven
- Toenemende internationalisering en europeanisering
- Regionalisering
- Toenemende rol van de regering: regering die meer invloed heeft op de WG’s en
WN’s
- Individualisering: vroeger meer groepsgevoel maar nu willen mensen meer dat het
voor hen zelf goed is
3
, DEEL 2: COLLECTIEVE ARBEIDSVERHOUDINGEN
INLEIDING
Examen
- foto van sociale actoren
- Wie is het
- Waarvoor spreekt hij/zij (wat hij/zij vertegenwoordigt)
- Krantenartikel=
- dat in de cursus te situeren
- Over wat gaat het probleem?
- daar mening over geven
- bv staking (privaat of publiek) (welke vakbonden betrokken) (nationaal
niveau, sector)
Actoren in het sociaal overleg:
1) Overheid:
- Politieke speler: Minister van Werk
- Uitvoerende speler: Fodwaso (federale overheidsdienst van werk en sociaal
overleg (= website die heel veel info bevat over sociaal recht)
2) Sociale partners:
- Organisaties van:
▪ WG’s
▪ WN’s
▪ middenstanders
▪ landbouwers
Doel van sociaal overleg: Consensus vinden in de belangen van alle spelers (zie hieronder)
- Overheid: sociale vrede, evenwichtige arbeidsverhoudingen, alg welzijn zorgen
ervoor dat er geen opstanden ontstaan
- WG’s: economische belangen (winst, stijging, uitbreiding)
- WN’s:goede arbeids- en loonvoorwaarden en werkzekerheid
4
