Algemene psychologie- Hoofdstuk6
DENKEN EN INTELLIGENTIE
INLEIDING
COGNITIEVE (INZICHTELIJKE) LEERPROCESSEN
• Cognitieve psychologie
• “Leren leidt niet steeds tot gedragsverandering: soms leidt het tot veranderingen
in mentale activiteit”
• “Deze cognitieve veranderingen kunnen objectief onderzocht worden” (in
tegenstelling tot wat het Behaviorisme denkt)
DE BOUWSTENEN VAN HET DENKEN
Niet kennen!
HET DENKEN IN ACTIE
Niet kennen!
VALSTRIKKEN BIJ HET DENKEN
MISLEIDENDE PROBLEEMFORMULERINGEN
Suggestieve vragen:
o Zie hoofdstuk 4
Framing (kaderen)
o Hoe je een vraag of keuzemogelijkheid formuleert, bepaalt vaak het
antwoord
o Of hoe je iets in beeld brengt of omschrijft, bepaalt de perceptie
hierover
Gebruik van sofismen
Misleidende redeneringen om verwarring te zaaien.
Vaak gebaseerd op ofwel foute premissen ofwel op foute gevolgtrekkingen
Vb. van een foute premisse:
“De liberale partij is onbetrouwbaar, dus is het onverstandig om op hen te
stemmen”
Vb. van foute gevolgtrekkingen
“Ons bedrijf is niet verantwoordelijk voor de olievervuiling, want zo’n
lekkages komen erg vaak voor”
Vb. van combinatie van foute premissen en foute gevolgtrekkingen
“Veganisme is onnatuurlijk, dus is het immoreel”
, Algemene psychologie- Hoofdstuk6
FOUTEN BIJ DE VERWERKING
Instellingseffect: automatische procedure gebruiken bij probleemoplossing
o Bv. Boer Teun
o Bv. Functionele starheid
Beschikbaarheidsheuristiek: we baseren ons op de vbn. Die ons spontaan te
binnen schiet
o Bv. Gevaar van coronavirus op basis van kennis van overledenen
o Bv. Verklaring voor de Wet van Murphy
Representativiteitsheuristiek: voornamelijk afgaan op de opvallende kenmerken
of op hoe de zaken lijken te gaan
o Bv. ‘bokserstype’: meer kans dat hij een leraar is dan bokser
o Bv. Jackpot: inschatting van kans op winst na herhaaldelijk verlies
Confirmatietendens: meer geloof of belang hechten aan informatie die bij jouw
ideeën aansluit
o Bv. wanneer een schandaal losbreekt rond een politicus waar je een afkeer
van hebt
o Ook bij cherry picking
Illusioire-waarheidseffect: wanneer informatie maar vaak genoeg herhaald
wordt, zullen mensen ze meer gaan geloven (of ze nu waar is of niet)
o Joseph Goebbels: “Een leugen die duizendmaal verteld wordt, wordt de
waarheid”
o Fake it ‘till you make it
Blijvend-invloedseffect: zelfs wanneer bewijs onomstotelijk aantoont dat je fout
was, zal het moeilijk worden om je eerdere fout toe te geven en blijf je (vaak
nog harder) geloven in je overtuiging.
Vaak met argumenten dat de wetenschappers door de overheid worden betaald om
leugens te verspreiden of dat de ‘mainstream media’ niet te vertrouwen valt, en daarmee
alle onweerlegbare argumenten toch van tafel vegen
bv. complottheorieën (over corona, 5G, de maanlanding, …)
HULPMIDDELEN BIJ HET DENKEN
Niet kennen!
HET INTELLIGENTIEONDERZOEK
INTELLIGENTIE EN INTELLIGENTIETESTS
Hiervan enkel de volgende twee definities kennen en begrijpen:
1) Intelligentie is wat de intelligentietest meet
2) Intelligentie is het vermogen om problemen op te lossen en nieuwe problemen te
bedenken
Intelligentie Quotiënt:
Oorspronkelijk werd een quotiënt berekend (Lewis Terman):
DENKEN EN INTELLIGENTIE
INLEIDING
COGNITIEVE (INZICHTELIJKE) LEERPROCESSEN
• Cognitieve psychologie
• “Leren leidt niet steeds tot gedragsverandering: soms leidt het tot veranderingen
in mentale activiteit”
• “Deze cognitieve veranderingen kunnen objectief onderzocht worden” (in
tegenstelling tot wat het Behaviorisme denkt)
DE BOUWSTENEN VAN HET DENKEN
Niet kennen!
HET DENKEN IN ACTIE
Niet kennen!
VALSTRIKKEN BIJ HET DENKEN
MISLEIDENDE PROBLEEMFORMULERINGEN
Suggestieve vragen:
o Zie hoofdstuk 4
Framing (kaderen)
o Hoe je een vraag of keuzemogelijkheid formuleert, bepaalt vaak het
antwoord
o Of hoe je iets in beeld brengt of omschrijft, bepaalt de perceptie
hierover
Gebruik van sofismen
Misleidende redeneringen om verwarring te zaaien.
Vaak gebaseerd op ofwel foute premissen ofwel op foute gevolgtrekkingen
Vb. van een foute premisse:
“De liberale partij is onbetrouwbaar, dus is het onverstandig om op hen te
stemmen”
Vb. van foute gevolgtrekkingen
“Ons bedrijf is niet verantwoordelijk voor de olievervuiling, want zo’n
lekkages komen erg vaak voor”
Vb. van combinatie van foute premissen en foute gevolgtrekkingen
“Veganisme is onnatuurlijk, dus is het immoreel”
, Algemene psychologie- Hoofdstuk6
FOUTEN BIJ DE VERWERKING
Instellingseffect: automatische procedure gebruiken bij probleemoplossing
o Bv. Boer Teun
o Bv. Functionele starheid
Beschikbaarheidsheuristiek: we baseren ons op de vbn. Die ons spontaan te
binnen schiet
o Bv. Gevaar van coronavirus op basis van kennis van overledenen
o Bv. Verklaring voor de Wet van Murphy
Representativiteitsheuristiek: voornamelijk afgaan op de opvallende kenmerken
of op hoe de zaken lijken te gaan
o Bv. ‘bokserstype’: meer kans dat hij een leraar is dan bokser
o Bv. Jackpot: inschatting van kans op winst na herhaaldelijk verlies
Confirmatietendens: meer geloof of belang hechten aan informatie die bij jouw
ideeën aansluit
o Bv. wanneer een schandaal losbreekt rond een politicus waar je een afkeer
van hebt
o Ook bij cherry picking
Illusioire-waarheidseffect: wanneer informatie maar vaak genoeg herhaald
wordt, zullen mensen ze meer gaan geloven (of ze nu waar is of niet)
o Joseph Goebbels: “Een leugen die duizendmaal verteld wordt, wordt de
waarheid”
o Fake it ‘till you make it
Blijvend-invloedseffect: zelfs wanneer bewijs onomstotelijk aantoont dat je fout
was, zal het moeilijk worden om je eerdere fout toe te geven en blijf je (vaak
nog harder) geloven in je overtuiging.
Vaak met argumenten dat de wetenschappers door de overheid worden betaald om
leugens te verspreiden of dat de ‘mainstream media’ niet te vertrouwen valt, en daarmee
alle onweerlegbare argumenten toch van tafel vegen
bv. complottheorieën (over corona, 5G, de maanlanding, …)
HULPMIDDELEN BIJ HET DENKEN
Niet kennen!
HET INTELLIGENTIEONDERZOEK
INTELLIGENTIE EN INTELLIGENTIETESTS
Hiervan enkel de volgende twee definities kennen en begrijpen:
1) Intelligentie is wat de intelligentietest meet
2) Intelligentie is het vermogen om problemen op te lossen en nieuwe problemen te
bedenken
Intelligentie Quotiënt:
Oorspronkelijk werd een quotiënt berekend (Lewis Terman):
