DEEL 3: VORDERINGEN DIE ONTSTAAN UIT EEN MISDRIJF
Overtreding van de strafwet geeft aanleiding tot ontstaan van een strafvordering
doel: sanctioneren van een inbreuk op de maatschappelijke orde
voorwerp: toepassing van een straf of een maatregel
in principe uitgeoefend door OM dat optreedt als vertegenwoordiger van de samenleving
schade benadeelde partij heeft het recht om de burgerlijk vordering uit te oefenen
doel: herstel van de schade
voorwerp: teruggave of schadevergoeding
in principe is het OM onbevoegd om de burgerlijke vordering uit te oefenen
Hoofdstuk 1: Instelling en uitoefening van de strafvordering
Afdeling 1: Initiatief en uitoefening
1. Het OM
A. Inrichting
1) Correctionele rechtbank en politierechtbank
OM = procureur des konings (PK) bijgestaan door substituten
- eerste-substituut: verantwoordelijkheid voor een bepaalde sector vd vervolging
- toegevoegde substituten: per rechtsgebied van het HvB: oefenen hun ambt volgens
aanwijzing van de procureur-generaal tijdelijk uit in de parketten van het
rechtsgebied, afhankelijk van de noodwendigheden van de dienst
art 151 lid 1 Ger.W.: een of meer “substituten-PK gespecialiseerd in handelszaken” staan de
PK bij
art 151 lid 4 Ger.W.: in rechtbank van eerste aanleg waar zetel van het HvB is gevestigd
staan een of meer “substituten-PK gespecialiseerd in strafuitvoeringszaken” de PK bij
art 162 Ger.W.: parketmagistraten genieten juridische bijstand van parketjuristen
art 150bis Ger.W.: Raad van PK’s: raadgevend orgaan
taak: college van procureur-generaals adviseren over de harmonistaie en de
uniforme toepassing vd regels en over elke zaak die verband houdt met de
opdrachten van het OM
1
, kan op eigen initiatief of op vraag van het college van procureur-generaal
samenkomen en adviezen verstrekken
art 151bis Ger.W.: OM oefent strafvordering uit hoofde van fiscale misdrijven uit, per
rechtsgebied een aantal “substituten gespecialiseerd in fiscale aangelegenheden”
uitz.: materie van de douane- en accijnsmisdrijven
art 155 Ger.W.: OM wordt waargenomen door arbeidsauditeur bij misdrijven van sociaal
strafrecht (+ toegevoegde substituten)
arbeidsauditeur stelt strafvordering in, behartigt het onderzoek en zetelt ter terechtzitting
art 152bis Ger.W.: Raad van arbeidsauditeurs (analoge taak als Raad van PK’s)
2) Federaal parket
art 144bis §1 Ger.W.: 32 federale magistraten onder rechtstreekse leiding en toezicht van
federale procureur, bevoegd voor het hele grondgebied
art 144bis §2 Ger.W.: 4 taken van federaal parket:
- uitoefenen van strafvordering in die dossiers die aan de BHsomschrijving van het
federaal parket beantwoorden
- coördinatie van uitoefening van de strafvordering
- vergemakkelijken van de internationale samenwerking
- uitoefenen van toezicht op de algemene en bijzondere werking van de federale
politie
art 143 §3 Ger.W.: federale procureur voert alle opdrachten uit van OM in strafzaken bij
HvB, HvA, rechtbanken van eerste aanleg en politierechtbanken
federale procureur beschikt volgens art 47duodecies §1 Sv. over alle wettelijke BH’en van PK
art 144bis §3 Ger.W.: magistraten van parketten van eerste aanleg of van parketten-
generaal kunnen betrokken worden bij werking van federaal parket, 2 mogelijkheden:
2
, - delegatie: federale procureur kan zijn BH’en voor een dossier delegeren aan een lid
van een parket van eerste aanleg, van een arbeidsauditoraat, van een parket-
generaal of van een arbeidsauditoraat-generaal
slechts in uitzonderlijke gevallen en wanneer de behoefte van de dienst het
rechtvaardigen: federale procureur moet beslissing motiveren
- detachering: minister van justitie kan opdracht geven op voorstel van federale
procureur aan een lid van een parket van eerste aanleg, van een arbeidsauditoraat,
van een parket-generaal of van een arbeidsauditoraat-generaal om de BH’en van het
OM binnen het federaal parket uit te voeren
indien het om praktische redenen verkieslijk is
bij MB en na overleg tussen minister van Justitie en PK, arbeidsauditeur of
procureur-generaal
slechts in uitzonderlijke gevallen en wanneer de behoefte van de dienst het
rechtvaardigen
verhouding federale procureur en raad van procureurs is dubbelzinnig:
- federale procureur, die geen PK is maakt geen deel uit van de Raad
- art 150bis lid 1 Ger.W.: mogelijkheid voor federale procureur om vergaderingen van
de Raad bij te wonen
3) Hof van Beroep
OM waargenomen door procureur-generaal (PG), bijgestaan door advocaten-generaal en
substituut-procureurs-generaal
college van PG’s: samengesteld uit PG’s: geeft advies aan minister van justitie over
strafrechtelijk beleid en adviseert en informeert hem omtrent alle zaken die verband houden
met de opdrachten van het OM
+ neemt nodige maatregelen voor uitwerking van het strafrechtelijk beleid en voor de goede
werking van het OM
PG’s oefenen strafvordering in fiscaalrechtelijke misdrijven uit
3
, arbeidsauditoraat-generaal: voor misdrijven van sociaal recht op niveau van HvB,
samengesteld uit advocaten-generaal en substituten-generaal, olv PG bij HvB
4) Hof van Assisen
art 366 Sv.: PG bij HvB neemt het ambt van OM bij HvA waar
5) Hof van Cassatie
PG bij HvC heeft het ambt van OM in handen bij HvC, bijgestaan door advocaten-generaal
advies omtrent de gepaste oplossing
Centraal Orgaan voor de Inbeslagneming en Verbeurdverklaring (COIV) binnen OM opgericht
- staat in voor coördinatie van de tenuitvoerlegging van vonnissen en arresten die de
verbeurdverklaring van vermogensbestanddelen inhouden en de tenuitvoerlegging
van de teruggave van inbeslaggenomen vermogensbestanddelen
- voert solvabiliteitsonderzoeken uit
- kan het OM bijstaan tijdens strafrechtelijke uitvoeringsonderzoeken
- rol bij de internationale samenwerking in strafzaken wat inbeslagnames en
verbeurdverklaringen betreft
- staat in voor het beheer van geldsommen, creditsaldi van inbeslaggenomen
rekeningen en virtuele valuta
Eurojust: een coördinerende en ondersteunende EU-instantie die de nationale gerechtelijke
OH’en bijstaat bij de opsporing en vervolging van ernstige grensoverschrijdende criminaliteit
Europees Openbaar Ministerie (EOM): afzonderlijk, onafhankelijk en decentraal
taak: opsporing, vervolging en het voor de rechter brengen van misdrijven die de financiële
belangen van de EU aantasten: nauwere samenwerking binnen de EU
functioneren op 2 niveaus:
- centrale niveau: Europese hoofdaanklager, 2 plaatsvervangers, Europese aanklagers
(1 per deelnemend land) en administratief directeur
- decentrale niveau: eigenlijke onderzoeken en vervolgingen gebeuren door
gedelegeerde Europese aanklagers
4
Overtreding van de strafwet geeft aanleiding tot ontstaan van een strafvordering
doel: sanctioneren van een inbreuk op de maatschappelijke orde
voorwerp: toepassing van een straf of een maatregel
in principe uitgeoefend door OM dat optreedt als vertegenwoordiger van de samenleving
schade benadeelde partij heeft het recht om de burgerlijk vordering uit te oefenen
doel: herstel van de schade
voorwerp: teruggave of schadevergoeding
in principe is het OM onbevoegd om de burgerlijke vordering uit te oefenen
Hoofdstuk 1: Instelling en uitoefening van de strafvordering
Afdeling 1: Initiatief en uitoefening
1. Het OM
A. Inrichting
1) Correctionele rechtbank en politierechtbank
OM = procureur des konings (PK) bijgestaan door substituten
- eerste-substituut: verantwoordelijkheid voor een bepaalde sector vd vervolging
- toegevoegde substituten: per rechtsgebied van het HvB: oefenen hun ambt volgens
aanwijzing van de procureur-generaal tijdelijk uit in de parketten van het
rechtsgebied, afhankelijk van de noodwendigheden van de dienst
art 151 lid 1 Ger.W.: een of meer “substituten-PK gespecialiseerd in handelszaken” staan de
PK bij
art 151 lid 4 Ger.W.: in rechtbank van eerste aanleg waar zetel van het HvB is gevestigd
staan een of meer “substituten-PK gespecialiseerd in strafuitvoeringszaken” de PK bij
art 162 Ger.W.: parketmagistraten genieten juridische bijstand van parketjuristen
art 150bis Ger.W.: Raad van PK’s: raadgevend orgaan
taak: college van procureur-generaals adviseren over de harmonistaie en de
uniforme toepassing vd regels en over elke zaak die verband houdt met de
opdrachten van het OM
1
, kan op eigen initiatief of op vraag van het college van procureur-generaal
samenkomen en adviezen verstrekken
art 151bis Ger.W.: OM oefent strafvordering uit hoofde van fiscale misdrijven uit, per
rechtsgebied een aantal “substituten gespecialiseerd in fiscale aangelegenheden”
uitz.: materie van de douane- en accijnsmisdrijven
art 155 Ger.W.: OM wordt waargenomen door arbeidsauditeur bij misdrijven van sociaal
strafrecht (+ toegevoegde substituten)
arbeidsauditeur stelt strafvordering in, behartigt het onderzoek en zetelt ter terechtzitting
art 152bis Ger.W.: Raad van arbeidsauditeurs (analoge taak als Raad van PK’s)
2) Federaal parket
art 144bis §1 Ger.W.: 32 federale magistraten onder rechtstreekse leiding en toezicht van
federale procureur, bevoegd voor het hele grondgebied
art 144bis §2 Ger.W.: 4 taken van federaal parket:
- uitoefenen van strafvordering in die dossiers die aan de BHsomschrijving van het
federaal parket beantwoorden
- coördinatie van uitoefening van de strafvordering
- vergemakkelijken van de internationale samenwerking
- uitoefenen van toezicht op de algemene en bijzondere werking van de federale
politie
art 143 §3 Ger.W.: federale procureur voert alle opdrachten uit van OM in strafzaken bij
HvB, HvA, rechtbanken van eerste aanleg en politierechtbanken
federale procureur beschikt volgens art 47duodecies §1 Sv. over alle wettelijke BH’en van PK
art 144bis §3 Ger.W.: magistraten van parketten van eerste aanleg of van parketten-
generaal kunnen betrokken worden bij werking van federaal parket, 2 mogelijkheden:
2
, - delegatie: federale procureur kan zijn BH’en voor een dossier delegeren aan een lid
van een parket van eerste aanleg, van een arbeidsauditoraat, van een parket-
generaal of van een arbeidsauditoraat-generaal
slechts in uitzonderlijke gevallen en wanneer de behoefte van de dienst het
rechtvaardigen: federale procureur moet beslissing motiveren
- detachering: minister van justitie kan opdracht geven op voorstel van federale
procureur aan een lid van een parket van eerste aanleg, van een arbeidsauditoraat,
van een parket-generaal of van een arbeidsauditoraat-generaal om de BH’en van het
OM binnen het federaal parket uit te voeren
indien het om praktische redenen verkieslijk is
bij MB en na overleg tussen minister van Justitie en PK, arbeidsauditeur of
procureur-generaal
slechts in uitzonderlijke gevallen en wanneer de behoefte van de dienst het
rechtvaardigen
verhouding federale procureur en raad van procureurs is dubbelzinnig:
- federale procureur, die geen PK is maakt geen deel uit van de Raad
- art 150bis lid 1 Ger.W.: mogelijkheid voor federale procureur om vergaderingen van
de Raad bij te wonen
3) Hof van Beroep
OM waargenomen door procureur-generaal (PG), bijgestaan door advocaten-generaal en
substituut-procureurs-generaal
college van PG’s: samengesteld uit PG’s: geeft advies aan minister van justitie over
strafrechtelijk beleid en adviseert en informeert hem omtrent alle zaken die verband houden
met de opdrachten van het OM
+ neemt nodige maatregelen voor uitwerking van het strafrechtelijk beleid en voor de goede
werking van het OM
PG’s oefenen strafvordering in fiscaalrechtelijke misdrijven uit
3
, arbeidsauditoraat-generaal: voor misdrijven van sociaal recht op niveau van HvB,
samengesteld uit advocaten-generaal en substituten-generaal, olv PG bij HvB
4) Hof van Assisen
art 366 Sv.: PG bij HvB neemt het ambt van OM bij HvA waar
5) Hof van Cassatie
PG bij HvC heeft het ambt van OM in handen bij HvC, bijgestaan door advocaten-generaal
advies omtrent de gepaste oplossing
Centraal Orgaan voor de Inbeslagneming en Verbeurdverklaring (COIV) binnen OM opgericht
- staat in voor coördinatie van de tenuitvoerlegging van vonnissen en arresten die de
verbeurdverklaring van vermogensbestanddelen inhouden en de tenuitvoerlegging
van de teruggave van inbeslaggenomen vermogensbestanddelen
- voert solvabiliteitsonderzoeken uit
- kan het OM bijstaan tijdens strafrechtelijke uitvoeringsonderzoeken
- rol bij de internationale samenwerking in strafzaken wat inbeslagnames en
verbeurdverklaringen betreft
- staat in voor het beheer van geldsommen, creditsaldi van inbeslaggenomen
rekeningen en virtuele valuta
Eurojust: een coördinerende en ondersteunende EU-instantie die de nationale gerechtelijke
OH’en bijstaat bij de opsporing en vervolging van ernstige grensoverschrijdende criminaliteit
Europees Openbaar Ministerie (EOM): afzonderlijk, onafhankelijk en decentraal
taak: opsporing, vervolging en het voor de rechter brengen van misdrijven die de financiële
belangen van de EU aantasten: nauwere samenwerking binnen de EU
functioneren op 2 niveaus:
- centrale niveau: Europese hoofdaanklager, 2 plaatsvervangers, Europese aanklagers
(1 per deelnemend land) en administratief directeur
- decentrale niveau: eigenlijke onderzoeken en vervolgingen gebeuren door
gedelegeerde Europese aanklagers
4
