Oncobiology
H2 H2
H8 H4
H3 H9
H1 H5
H6 H7
KU Leuven
3e Bac Biochemie & Biotechnologie
2024 – 2025
,Inhoudstafel
Inhoudstafel .................................................................................................................................................. 1
Inleiding ........................................................................................................................................................ 2
Hallmark 1: genomische instabiliteit en mutaties ........................................................................................... 4
Hallmark 2: blijvende proliferatie ................................................................................................................. 18
Hallmark 3: Apoptosis (resistentie tegen celdood) ........................................................................................ 31
Hallmark 4: immuundetectie vermijden........................................................................................................ 37
Hallmark 5: rol van inflammatie in kankerontwikkeling .................................................................................. 44
Hallmark 6: angiogenese ............................................................................................................................. 49
Hallmark 7: activeren van invasie & metastase ............................................................................................. 54
Hallmark 8: kankercel metabolisme ............................................................................................................. 59
Hallmark 9: replicatieve immortaliteit .......................................................................................................... 67
,Inleiding
Oncobiologie = begrijpen hoe kanker ontwikkelt en deze informatie gebruiken om patiënten te behandelen
Kankerontwikkeling:
1. Cel is blootgesteld aan kanker
inducerende stof
a. Kan een erfelijk genetisch
defect zijn, chemische
carcinogenen, virale
infectie, UV licht,…
b. Hierdoor gaan er
genetische veranderingen
optreden waardoor de
kanker-suppresor genen
geïnactiveerd worden of
waardoor oncogenen
geactiveerd worden
2. 1 oncogen vermenigvuldigt zich
en zaait uit door het lichaam om
een verre secundaire tumor te
vormen
Ontwikkeling tumor in opeenvolgende stappen: dit komt door meerdere mutaties die plaats vinden in dezelfde
cellen. Dit kan ook over een zeer
grote tijdspanne zijn van 20 – 40 jaar!
1. Normaal epithelium
2. Vroeg adenoma
3. Laat adenoma
4. Carcinoma
5. Metastase
Voorbeeld: acute leukemiecellen bevatten 10 – 20 mutaties
⇨ Hematopoëtische stamcellen ⇨ gespecialiseerde voorlopercellen (als hier een mutatie optreedt dan
krijgen we pre-leukemische cellen) ⇨ gedifferentieerde hematopoëtische cellen + leukemie cellen
(doordat cellen meerder mutaties oplopen kunnen we in 1 persoon verschillende kankercellen zien) ⇨
elke kankercel leeft zijn eigen leven
, ➔ Accumulatie en mutatieselectie drijft kanker ontwikkeling:
➔ Alle mutaties zullen dus bepaalde effecten hebben op de pathways en veel pathways eindigen met gen
expressie.
Kanker is een heterogeen weefsel: er zijn ook normale cellen aanwezig in het kankerweefsel
- Kanker-geassocieerde fibroblast CAF
- Endotheelcel EC
- Pericyt PC
- Kankerstamcel CSC
- Kankercel CC
- Immuun-inflammatoire cellen ICs
⇨ Dat is ook de reden dat kankercellen slecht groeien in het labo want in het lichaam zitten ze in een
goede omgeving
Kankercellen leven niet op zichzelf, maar interageren
met normale cellen
→ Symbiose: normale cellen leveren
groeifactoren
De ontwikkeling van kanker is afhankelijk van interacties met de normale cellen, de kanker groeit in een
normale omgeving, een niche. Dit is een voortdurend ontwikkelend proces. De normale cellen krijgen de naam
‘stroma’ toegewezen in oncobiologie
H2 H2
H8 H4
H3 H9
H1 H5
H6 H7
KU Leuven
3e Bac Biochemie & Biotechnologie
2024 – 2025
,Inhoudstafel
Inhoudstafel .................................................................................................................................................. 1
Inleiding ........................................................................................................................................................ 2
Hallmark 1: genomische instabiliteit en mutaties ........................................................................................... 4
Hallmark 2: blijvende proliferatie ................................................................................................................. 18
Hallmark 3: Apoptosis (resistentie tegen celdood) ........................................................................................ 31
Hallmark 4: immuundetectie vermijden........................................................................................................ 37
Hallmark 5: rol van inflammatie in kankerontwikkeling .................................................................................. 44
Hallmark 6: angiogenese ............................................................................................................................. 49
Hallmark 7: activeren van invasie & metastase ............................................................................................. 54
Hallmark 8: kankercel metabolisme ............................................................................................................. 59
Hallmark 9: replicatieve immortaliteit .......................................................................................................... 67
,Inleiding
Oncobiologie = begrijpen hoe kanker ontwikkelt en deze informatie gebruiken om patiënten te behandelen
Kankerontwikkeling:
1. Cel is blootgesteld aan kanker
inducerende stof
a. Kan een erfelijk genetisch
defect zijn, chemische
carcinogenen, virale
infectie, UV licht,…
b. Hierdoor gaan er
genetische veranderingen
optreden waardoor de
kanker-suppresor genen
geïnactiveerd worden of
waardoor oncogenen
geactiveerd worden
2. 1 oncogen vermenigvuldigt zich
en zaait uit door het lichaam om
een verre secundaire tumor te
vormen
Ontwikkeling tumor in opeenvolgende stappen: dit komt door meerdere mutaties die plaats vinden in dezelfde
cellen. Dit kan ook over een zeer
grote tijdspanne zijn van 20 – 40 jaar!
1. Normaal epithelium
2. Vroeg adenoma
3. Laat adenoma
4. Carcinoma
5. Metastase
Voorbeeld: acute leukemiecellen bevatten 10 – 20 mutaties
⇨ Hematopoëtische stamcellen ⇨ gespecialiseerde voorlopercellen (als hier een mutatie optreedt dan
krijgen we pre-leukemische cellen) ⇨ gedifferentieerde hematopoëtische cellen + leukemie cellen
(doordat cellen meerder mutaties oplopen kunnen we in 1 persoon verschillende kankercellen zien) ⇨
elke kankercel leeft zijn eigen leven
, ➔ Accumulatie en mutatieselectie drijft kanker ontwikkeling:
➔ Alle mutaties zullen dus bepaalde effecten hebben op de pathways en veel pathways eindigen met gen
expressie.
Kanker is een heterogeen weefsel: er zijn ook normale cellen aanwezig in het kankerweefsel
- Kanker-geassocieerde fibroblast CAF
- Endotheelcel EC
- Pericyt PC
- Kankerstamcel CSC
- Kankercel CC
- Immuun-inflammatoire cellen ICs
⇨ Dat is ook de reden dat kankercellen slecht groeien in het labo want in het lichaam zitten ze in een
goede omgeving
Kankercellen leven niet op zichzelf, maar interageren
met normale cellen
→ Symbiose: normale cellen leveren
groeifactoren
De ontwikkeling van kanker is afhankelijk van interacties met de normale cellen, de kanker groeit in een
normale omgeving, een niche. Dit is een voortdurend ontwikkelend proces. De normale cellen krijgen de naam
‘stroma’ toegewezen in oncobiologie
