Nederlands A
Taal vervult vele functies in de school en in de samenleving een krachtig
bindmiddel dat communicatie mogelijk maakt, wederzijds begrip doet ontstaan
en de sociale samenhang verstevigt.
Taal is een van de belangrijkste instrumenten om deel te nemen aan onze
complexe, superdiverse en meertalige 21e-eeuwse samenleving. Talige
competenties van jongs af aan van groot belang.
Taal is een belangrijke sleutelcompetentie, al de sleutelcompetenties doen
eigenlijk beroep op taal.
Taalcompetentie
= het geheel van talige kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn
geschreven, gesproken en multimodale teksten te begrijpen, te evalueren en te
gebruiken
- Geeft weer waarop het onderwijs Nederlands zich in de 21 e eeuw moet
richten
- De onderlinge samenhang is van groot belang en moet in
onderwijscontexten zoveel mogelijk bekeken en ontwikkeld worden
Functies van taal:
1. Conceptualiserende functie
- Eigen gedachten vormgeven
- We gaan ervan uit dat mensen taal gebruiken om met elkaar te
communiceren. Maar om het mogelijk te maken om met elkaar over iets te
praten, is er ook al taal nodig: om dingen te benoemen, om naar iets te
verwijzen, om verbanden uit te drukken, om gedachten vorm te geven. We
gebruiken taal om voor onszelf vat te krijgen op de werkelijkheid.
2. Communicatieve functie
- Het gebruik van taal als communicatiemiddel
- Mensen gebruiken taal om boodschappen aan elkaar over te brengen, om
met elkaar in interactie te gaan.
- Aspecten verkennen met 9 w-vragen
Wie? Aan wie? In welke omstandigheden?
Wat? Met welke bedoeling? Via welke weg? Welke
middelen?
Waarover? Hoe? Op welke Met welk effect?
manier?
3. Expressieve functie
- Taal als middel om een uitdrukking te geven aan persoonlijke emoties
- Mensen gebruiken taal ook om zichzelf op een creatieve manier te uiten.
1
, 4. De sociale functie
- Taal kan heel kenmerkend zijn voor een persoon en de sociale groepen
waartoe die behoort.
Moet een leerkracht graag boeken lezen?
Eigenlijk wel, wij moeten de zin voor lezen overzetten op onze kinderen. Hoe
meer jezelf graag leest, hoe beter je het ga kunnen overbrengen op de kinderen.
Ga op zoek naar contexten die voor en de leerkracht en de leerling uitdagend en
leuk zijn.
Moet een boek goed geschreven zijn?
Hangt ervan af, in prentenboeken ligt de waarde ergens anders
Wat is literaire kwaliteit?
Een boek is niet alleen goed als het literaire kwaliteit heeft.
Beoordelen op 9 kenmerken: kunnen invullen voor een boek en kunnen
uitleggen wat ze betekenen
1. Thema: vanuit verschillende benaderingen, grote thema’s, zeer
genuanceerd: racisme
2. Emoties: is er diepgang, geen oppervlakkige personages, moet je je
inleven?
3. Niet wensvervullend: voorspelbaar? Pure kinderlogica?
4. Rijk taalgebruik: vlot, functionele dialogen, afwisselende
zinsbouw, doordachte woordkeuze
5. Niet te clichématig: stereotypen, clichés
6. Doordachte verhaalstructuur: spanningsopbouw, flashbacks
7. Niet stigmatiserend of discriminerend voor bepaalde
groepen (moslims,…)
8. Humor: geen moppenboek van maken, om druk eraf te halen, om
een zwaar thema luchter te maken
9. Diepere dimensie
2
,Taalcompetentie
= het geheel van talige kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn om
geschreven, gesproken en multimodale teksten te begrijpen, te evalueren en te
gebruiken
- Je hebt taalkennis: wat iemand bewust of onbewust al weet over
verschillende aspecten van taal
- Je bent taalvaardig: in staat zijn om talige handelingen uit te voeren
- Je bezit een duidelijke attitude waarbij je voortdurend schaaft aan je
houding, emotie en motivatie over taal.
Leren van, in en over taal
- Leren VAN taal
We willen dat alle leerlingen voldoende taalvaardig zijn, de kinderen
leren dus taal door met taal bezig te zijn, door taal te gebruiken
- Leren IN taal
We gebruiken taal als een middel om andere dingen te leren
- Leren OVER taal
We zoomen in op specifieke talige doelen en leerinhouden
Taalkrachtig onderwijs – 7 principes:
- 7 principes die gebaseerd zijn op een onderzoek hoe mensen taal leren
De volgorde is niet willekeurig gekozen, ze vloeien uit elkaar voort
Principes vertonen samenhang staan niet los van elkaar +
overlappen
gedeeltelijk.
3
, 1. Een positieve Talige grondhouding
Je moet voor je leerlingen een sociale omgeving creëren waarin ze taal
kunnen en durven oefenen, door aandacht te hebben voor randvoorwaarden
die hen veiligheid, vertrouwen en plezier laten ervaren terwijl ze taal leren.
Je creëert met andere woorden een omgeving waarin de leerlingen een
positieve talige grondhouding kunnen aankweken
Rekening houden met de motivatie van de lln. en met andere sociaal-
emotionele factoren.
Sociale omgeving creëren waarin ze taal kunnen en durven oefenen.
- Een veilige oefencontext bieden:
Voor leerlingen die een taal leren, zijn veilige oefenkansen cruciaal. Ze
moeten ruimte krijgen om te kunnen experimenteren met taal, maar dat
lukt het beste in een omgeving die veilig genoeg aanvoelt om te durven
experimenteren.
- Het talige repertoire van leerlingen omarmen:
Taal leren is een individueel proces, het is dus belangrijk om te aanvaarden
dat niet elk kind in hetzelfde leertempo de taal oppikt, moeite heeft met
dezelfde talige opdrachten, dezelfde taal spreekt thuis.
Vb. kinderen uit een kansarme buurt hebben een ander talig repertoire
- Hoge verwachtingen koesteren:
Je geeft de leerlingen de boodschap mee dat iedereen kan leren, en dat
zorgt voor het nodige zelfvertrouwen.
Door hoge verwachtingen te koesteren, geef je ze de booschap mee dat
iedereen kan leren zorgt voor zelfvertrouwen.
Voorwaarden om tot een positieve talige grondhouding bij leerlingen te komen
VOORBEELD:
Juf daagt de lln uit door hen zelfstandig een moeilijke tekst te laten verwerken.
Ze zorgt ook voor de veiligheid, door de lln in groepjes te laten werken en
ondersteuning te bieden als ze dit willen. De lln mogen hun brugje maken naar
hun thuistaal als dat kan helpen om de tekst beter te begrijpen.
4
Taal vervult vele functies in de school en in de samenleving een krachtig
bindmiddel dat communicatie mogelijk maakt, wederzijds begrip doet ontstaan
en de sociale samenhang verstevigt.
Taal is een van de belangrijkste instrumenten om deel te nemen aan onze
complexe, superdiverse en meertalige 21e-eeuwse samenleving. Talige
competenties van jongs af aan van groot belang.
Taal is een belangrijke sleutelcompetentie, al de sleutelcompetenties doen
eigenlijk beroep op taal.
Taalcompetentie
= het geheel van talige kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn
geschreven, gesproken en multimodale teksten te begrijpen, te evalueren en te
gebruiken
- Geeft weer waarop het onderwijs Nederlands zich in de 21 e eeuw moet
richten
- De onderlinge samenhang is van groot belang en moet in
onderwijscontexten zoveel mogelijk bekeken en ontwikkeld worden
Functies van taal:
1. Conceptualiserende functie
- Eigen gedachten vormgeven
- We gaan ervan uit dat mensen taal gebruiken om met elkaar te
communiceren. Maar om het mogelijk te maken om met elkaar over iets te
praten, is er ook al taal nodig: om dingen te benoemen, om naar iets te
verwijzen, om verbanden uit te drukken, om gedachten vorm te geven. We
gebruiken taal om voor onszelf vat te krijgen op de werkelijkheid.
2. Communicatieve functie
- Het gebruik van taal als communicatiemiddel
- Mensen gebruiken taal om boodschappen aan elkaar over te brengen, om
met elkaar in interactie te gaan.
- Aspecten verkennen met 9 w-vragen
Wie? Aan wie? In welke omstandigheden?
Wat? Met welke bedoeling? Via welke weg? Welke
middelen?
Waarover? Hoe? Op welke Met welk effect?
manier?
3. Expressieve functie
- Taal als middel om een uitdrukking te geven aan persoonlijke emoties
- Mensen gebruiken taal ook om zichzelf op een creatieve manier te uiten.
1
, 4. De sociale functie
- Taal kan heel kenmerkend zijn voor een persoon en de sociale groepen
waartoe die behoort.
Moet een leerkracht graag boeken lezen?
Eigenlijk wel, wij moeten de zin voor lezen overzetten op onze kinderen. Hoe
meer jezelf graag leest, hoe beter je het ga kunnen overbrengen op de kinderen.
Ga op zoek naar contexten die voor en de leerkracht en de leerling uitdagend en
leuk zijn.
Moet een boek goed geschreven zijn?
Hangt ervan af, in prentenboeken ligt de waarde ergens anders
Wat is literaire kwaliteit?
Een boek is niet alleen goed als het literaire kwaliteit heeft.
Beoordelen op 9 kenmerken: kunnen invullen voor een boek en kunnen
uitleggen wat ze betekenen
1. Thema: vanuit verschillende benaderingen, grote thema’s, zeer
genuanceerd: racisme
2. Emoties: is er diepgang, geen oppervlakkige personages, moet je je
inleven?
3. Niet wensvervullend: voorspelbaar? Pure kinderlogica?
4. Rijk taalgebruik: vlot, functionele dialogen, afwisselende
zinsbouw, doordachte woordkeuze
5. Niet te clichématig: stereotypen, clichés
6. Doordachte verhaalstructuur: spanningsopbouw, flashbacks
7. Niet stigmatiserend of discriminerend voor bepaalde
groepen (moslims,…)
8. Humor: geen moppenboek van maken, om druk eraf te halen, om
een zwaar thema luchter te maken
9. Diepere dimensie
2
,Taalcompetentie
= het geheel van talige kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn om
geschreven, gesproken en multimodale teksten te begrijpen, te evalueren en te
gebruiken
- Je hebt taalkennis: wat iemand bewust of onbewust al weet over
verschillende aspecten van taal
- Je bent taalvaardig: in staat zijn om talige handelingen uit te voeren
- Je bezit een duidelijke attitude waarbij je voortdurend schaaft aan je
houding, emotie en motivatie over taal.
Leren van, in en over taal
- Leren VAN taal
We willen dat alle leerlingen voldoende taalvaardig zijn, de kinderen
leren dus taal door met taal bezig te zijn, door taal te gebruiken
- Leren IN taal
We gebruiken taal als een middel om andere dingen te leren
- Leren OVER taal
We zoomen in op specifieke talige doelen en leerinhouden
Taalkrachtig onderwijs – 7 principes:
- 7 principes die gebaseerd zijn op een onderzoek hoe mensen taal leren
De volgorde is niet willekeurig gekozen, ze vloeien uit elkaar voort
Principes vertonen samenhang staan niet los van elkaar +
overlappen
gedeeltelijk.
3
, 1. Een positieve Talige grondhouding
Je moet voor je leerlingen een sociale omgeving creëren waarin ze taal
kunnen en durven oefenen, door aandacht te hebben voor randvoorwaarden
die hen veiligheid, vertrouwen en plezier laten ervaren terwijl ze taal leren.
Je creëert met andere woorden een omgeving waarin de leerlingen een
positieve talige grondhouding kunnen aankweken
Rekening houden met de motivatie van de lln. en met andere sociaal-
emotionele factoren.
Sociale omgeving creëren waarin ze taal kunnen en durven oefenen.
- Een veilige oefencontext bieden:
Voor leerlingen die een taal leren, zijn veilige oefenkansen cruciaal. Ze
moeten ruimte krijgen om te kunnen experimenteren met taal, maar dat
lukt het beste in een omgeving die veilig genoeg aanvoelt om te durven
experimenteren.
- Het talige repertoire van leerlingen omarmen:
Taal leren is een individueel proces, het is dus belangrijk om te aanvaarden
dat niet elk kind in hetzelfde leertempo de taal oppikt, moeite heeft met
dezelfde talige opdrachten, dezelfde taal spreekt thuis.
Vb. kinderen uit een kansarme buurt hebben een ander talig repertoire
- Hoge verwachtingen koesteren:
Je geeft de leerlingen de boodschap mee dat iedereen kan leren, en dat
zorgt voor het nodige zelfvertrouwen.
Door hoge verwachtingen te koesteren, geef je ze de booschap mee dat
iedereen kan leren zorgt voor zelfvertrouwen.
Voorwaarden om tot een positieve talige grondhouding bij leerlingen te komen
VOORBEELD:
Juf daagt de lln uit door hen zelfstandig een moeilijke tekst te laten verwerken.
Ze zorgt ook voor de veiligheid, door de lln in groepjes te laten werken en
ondersteuning te bieden als ze dit willen. De lln mogen hun brugje maken naar
hun thuistaal als dat kan helpen om de tekst beter te begrijpen.
4
