Arbeidsrecht samenvatting (met boek)
Inhoud
1. Algemeen arbeidsrechtelijke beschouwingen ( les 1).........................................................................4
arbeid en recht...................................................................................................................................4
algemeen........................................................................................................................................4
Beknopt historisch overzicht..........................................................................................................4
2. Arbeidsrecht toepassingsgebieden.....................................................................................................5
Ratione personae...............................................................................................................................5
Ratione materae.................................................................................................................................5
Ratione loci.........................................................................................................................................5
3. Rechtsbronnen...................................................................................................................................6
Hierarchie der normen.......................................................................................................................6
Internationale rechtsbronnen............................................................................................................6
Nationale rechtsbronnen....................................................................................................................7
4. Sociaal handhavingsrecht...................................................................................................................8
Hierarchisch overzicht........................................................................................................................8
De arbeidsgerechten..........................................................................................................................9
Historiek.........................................................................................................................................9
Bevoegdheid...................................................................................................................................9
Samenstelling zetel en OM.............................................................................................................9
Procesbevoegdheid........................................................................................................................9
Wisselwerking met andere werkcolleges.......................................................................................9
Inspectiediensten...............................................................................................................................9
Sociaal strafrecht................................................................................................................................9
5. Organisatie van de arbeidsmarkt ( les 2)..........................................................................................10
Algemeen..........................................................................................................................................10
Beperking van toegang tot de arbeidsmarkt....................................................................................10
Arbeidsbemiddeling..........................................................................................................................11
Recht ivm werkgelegenheid.............................................................................................................11
Algemeen werkgelegenheidsbevorderende maatregelen............................................................11
Specifieke werkgelegenheidsbevorderende maatregelen............................................................11
6. Individueel arbeidsrecht...................................................................................................................12
Arbeidsovereenkomst begrip...........................................................................................................12
Band van ondergeschiktheid............................................................................................................12
Algemeen......................................................................................................................................12
Bewijs...........................................................................................................................................12
, Beoordeling..................................................................................................................................13
Bewijs leveren van de arbeidsovereenkomst ( hoe doe je dit ?)..................................................13
Sluiten van de arbeidsovereenkomst...............................................................................................14
Aanwerving = precontractuele fase..............................................................................................14
Algemene beginselen van het contractenrecht ( hoorcollege 3)......................................................16
Geldigheidvereisten......................................................................................................................16
Vormvereisten..............................................................................................................................17
Soorten arbeidsovereenkomsten.................................................................................................17
Inhoud van de arbeidsovereenkomst ( les 3 deel II).....................................................................20
Rechten en plichten......................................................................................................................22
Aansprakelijkheid werkenemer....................................................................................................24
..............................................................................................................................................................24
Les 4 schorsingsgronden deel I.............................................................................................................25
Begrip...............................................................................................................................................25
Overmacht....................................................................................................................................25
Vertraging en afwezigheid op het werk........................................................................................25
Jaarlijkse vakantie.........................................................................................................................26
Klein verlet....................................................................................................................................29
Feestdagen...................................................................................................................................29
Ziekte en ongeval (gemeen recht)................................................................................................30
Arbeidsongeval en beroepsziekte.................................................................................................32
Tijdskrediet ( CAO nr. 103: private sector, geen publieke sector herstelwet 1985) ook wel
loopbaanonderbreking genoemd ( geen correcte terminologie)..................................................34
Thematisch verlof (herstelwet 22/01/85) staat los van het andere, kan dus gecumuleerd
worden.........................................................................................................................................36
Politiek verlof ( 76)........................................................................................................................36
Verlof om dwingende redenen ( ART 30 bis AOW + CAO nr.45)...................................................36
Les 5 beëindigingsgronden van de arbeidsovereenkomst (– individueel arbeidsrecht).......................38
Begrippenkader ontslag....................................................................................................................38
Civielrechtelijke beïndigingswijzen ( doorwerking vanuit het burgerlijk recht)................................39
Ontbinding....................................................................................................................................39
Nietigheid.....................................................................................................................................40
Arbeidsrechtelijke beïndigingswijze ( specifieke beïndigingsgronden voor
arbeidsovereenkomstenwet)............................................................................................................40
Afloop van termijn of voltooiing van werk ( art 40 AOW).............................................................40
Overlijden ( van de werknemer)...................................................................................................40
Opzegging.....................................................................................................................................41
, Ontslag om dringende redenen...................................................................................................45
Impliciet ontslag ( de contractbreuk) (cf. ART 1142 BW)..............................................................47
Willekeurig ontslag.......................................................................................................................48
Kennelijk onredelijk ontslag..........................................................................................................49
Misbruik van ontslagrecht............................................................................................................49
Rol van de discriminatie ( sterk toenemende rol).........................................................................50
7. Collectief arbeidsrecht.....................................................................................................................56
Begrip..............................................................................................................................................56
Historiek.......................................................................................................................................56
Rechtsbronnen van vakbondsvrijheid...........................................................................................57
In concreto vakbondsvrijheid.......................................................................................................59
Sociale gesprekspartners..............................................................................................................60
Ontstaan.......................................................................................................................................61
Definitie........................................................................................................................................61
Partijen in collectieve arbeidsovereenkomst................................................................................62
Bestandsdelen CAO......................................................................................................................62
Juridische aard van de CAO: reglement vs. Overeenkomst..........................................................63
Hoorcollege 10. Vreedzame en collectieve arbeidsverhoudingen....................................................66
collectief overleg..............................................................................................................................66
definitie........................................................................................................................................66
Ontstaan van collectief overleg....................................................................................................66
Hedendaags:.................................................................................................................................66
Essentie: dialoog...........................................................................................................................66
De groep van 10............................................................................................................................67
Gestructureerd bipartiet overleg..................................................................................................67
hoorcollege 11; collectieve arbeidsconflicten..................................................................................75
algemeen......................................................................................................................................75
staking..........................................................................................................................................75
Bedrijfsbezetting:..........................................................................................................................77
Gevolgen van een staking op de arbeidsovereenkomst...............................................................77
Lock-out of uitsluiting...................................................................................................................78
Beëindigen van collectieve conflicten...........................................................................................79
, 1. Algemeen arbeidsrechtelijke beschouwingen ( les 1)
arbeid en recht
algemeen
- Arbeidsrecht bevindt zich op het domein van sociaal recht. Dit bestaat uit :
o Arbeidsrecht
o Sociale zekerheidsrecht
- Arbeidsrecht = regels mbt contractuele arbeid onder gezag van een werkgever
o Zelfstandige arbeid ( zonder gezag) = economisch recht
o Statuaire ondergeschiktheid ( geen overeenkomst): administratief recht (ambtenaren)
- Arbeidsrecht in zorgorganisaties
o Vb : publieke sector , VZW, NV
Afhankelijk van de manier waarop het wordt georganiseerd
Ruim 15% van de bevolking wordt tewerkgesteld in de zorgsector ( ruim begrip)
Meestal vrouwen
Vaak hooggeschoold
Atypische arbeid
Beknopt historisch overzicht
19e eeuw
- Laissez faire : weinig inmenging van de overheid
- Repressief karakter: samenscholingsverbod , werkmansboekje ( boekje dat door werkgevers werd
bijgehouden en alles in werd genoteerd, indien je van werk veranderde ging dit mee)
1886
- Uitbuitingen leiden tot opstanden
- Leopold II ( 9 nov) beloofd maatschappelijke veranderingen
20e eeuw
- 10/03/1900 : individuele arbeidsovereenkomst
- Na WO I erkenning vakbondsvrijheid
- Erkenning grondrechten ( ERVM = Europees Verdrag rechten van de mens)
o Belangrijk voor o.a. privicy en vrije meningsuiting
- Na WO II
o Institutionalisering collectief overleg
o Aanscherpen ontslagregels
o Gewaarborgd loon in geval van schorsing vd arbeidsovereenkomst
21e eeuw
- Kluwen aan arbeidsvormen en regelgeving
o Schreeuw naar modernisering ( vb: atypische arbeid)
- Codificatie : samenvoeging vaste methodes
o Belang van grondrechten ( internationaal bepaald )
o Belang van Europanisering ( eigen wetten nationaal aanpassen op wat EU bepaald)
Inhoud
1. Algemeen arbeidsrechtelijke beschouwingen ( les 1).........................................................................4
arbeid en recht...................................................................................................................................4
algemeen........................................................................................................................................4
Beknopt historisch overzicht..........................................................................................................4
2. Arbeidsrecht toepassingsgebieden.....................................................................................................5
Ratione personae...............................................................................................................................5
Ratione materae.................................................................................................................................5
Ratione loci.........................................................................................................................................5
3. Rechtsbronnen...................................................................................................................................6
Hierarchie der normen.......................................................................................................................6
Internationale rechtsbronnen............................................................................................................6
Nationale rechtsbronnen....................................................................................................................7
4. Sociaal handhavingsrecht...................................................................................................................8
Hierarchisch overzicht........................................................................................................................8
De arbeidsgerechten..........................................................................................................................9
Historiek.........................................................................................................................................9
Bevoegdheid...................................................................................................................................9
Samenstelling zetel en OM.............................................................................................................9
Procesbevoegdheid........................................................................................................................9
Wisselwerking met andere werkcolleges.......................................................................................9
Inspectiediensten...............................................................................................................................9
Sociaal strafrecht................................................................................................................................9
5. Organisatie van de arbeidsmarkt ( les 2)..........................................................................................10
Algemeen..........................................................................................................................................10
Beperking van toegang tot de arbeidsmarkt....................................................................................10
Arbeidsbemiddeling..........................................................................................................................11
Recht ivm werkgelegenheid.............................................................................................................11
Algemeen werkgelegenheidsbevorderende maatregelen............................................................11
Specifieke werkgelegenheidsbevorderende maatregelen............................................................11
6. Individueel arbeidsrecht...................................................................................................................12
Arbeidsovereenkomst begrip...........................................................................................................12
Band van ondergeschiktheid............................................................................................................12
Algemeen......................................................................................................................................12
Bewijs...........................................................................................................................................12
, Beoordeling..................................................................................................................................13
Bewijs leveren van de arbeidsovereenkomst ( hoe doe je dit ?)..................................................13
Sluiten van de arbeidsovereenkomst...............................................................................................14
Aanwerving = precontractuele fase..............................................................................................14
Algemene beginselen van het contractenrecht ( hoorcollege 3)......................................................16
Geldigheidvereisten......................................................................................................................16
Vormvereisten..............................................................................................................................17
Soorten arbeidsovereenkomsten.................................................................................................17
Inhoud van de arbeidsovereenkomst ( les 3 deel II).....................................................................20
Rechten en plichten......................................................................................................................22
Aansprakelijkheid werkenemer....................................................................................................24
..............................................................................................................................................................24
Les 4 schorsingsgronden deel I.............................................................................................................25
Begrip...............................................................................................................................................25
Overmacht....................................................................................................................................25
Vertraging en afwezigheid op het werk........................................................................................25
Jaarlijkse vakantie.........................................................................................................................26
Klein verlet....................................................................................................................................29
Feestdagen...................................................................................................................................29
Ziekte en ongeval (gemeen recht)................................................................................................30
Arbeidsongeval en beroepsziekte.................................................................................................32
Tijdskrediet ( CAO nr. 103: private sector, geen publieke sector herstelwet 1985) ook wel
loopbaanonderbreking genoemd ( geen correcte terminologie)..................................................34
Thematisch verlof (herstelwet 22/01/85) staat los van het andere, kan dus gecumuleerd
worden.........................................................................................................................................36
Politiek verlof ( 76)........................................................................................................................36
Verlof om dwingende redenen ( ART 30 bis AOW + CAO nr.45)...................................................36
Les 5 beëindigingsgronden van de arbeidsovereenkomst (– individueel arbeidsrecht).......................38
Begrippenkader ontslag....................................................................................................................38
Civielrechtelijke beïndigingswijzen ( doorwerking vanuit het burgerlijk recht)................................39
Ontbinding....................................................................................................................................39
Nietigheid.....................................................................................................................................40
Arbeidsrechtelijke beïndigingswijze ( specifieke beïndigingsgronden voor
arbeidsovereenkomstenwet)............................................................................................................40
Afloop van termijn of voltooiing van werk ( art 40 AOW).............................................................40
Overlijden ( van de werknemer)...................................................................................................40
Opzegging.....................................................................................................................................41
, Ontslag om dringende redenen...................................................................................................45
Impliciet ontslag ( de contractbreuk) (cf. ART 1142 BW)..............................................................47
Willekeurig ontslag.......................................................................................................................48
Kennelijk onredelijk ontslag..........................................................................................................49
Misbruik van ontslagrecht............................................................................................................49
Rol van de discriminatie ( sterk toenemende rol).........................................................................50
7. Collectief arbeidsrecht.....................................................................................................................56
Begrip..............................................................................................................................................56
Historiek.......................................................................................................................................56
Rechtsbronnen van vakbondsvrijheid...........................................................................................57
In concreto vakbondsvrijheid.......................................................................................................59
Sociale gesprekspartners..............................................................................................................60
Ontstaan.......................................................................................................................................61
Definitie........................................................................................................................................61
Partijen in collectieve arbeidsovereenkomst................................................................................62
Bestandsdelen CAO......................................................................................................................62
Juridische aard van de CAO: reglement vs. Overeenkomst..........................................................63
Hoorcollege 10. Vreedzame en collectieve arbeidsverhoudingen....................................................66
collectief overleg..............................................................................................................................66
definitie........................................................................................................................................66
Ontstaan van collectief overleg....................................................................................................66
Hedendaags:.................................................................................................................................66
Essentie: dialoog...........................................................................................................................66
De groep van 10............................................................................................................................67
Gestructureerd bipartiet overleg..................................................................................................67
hoorcollege 11; collectieve arbeidsconflicten..................................................................................75
algemeen......................................................................................................................................75
staking..........................................................................................................................................75
Bedrijfsbezetting:..........................................................................................................................77
Gevolgen van een staking op de arbeidsovereenkomst...............................................................77
Lock-out of uitsluiting...................................................................................................................78
Beëindigen van collectieve conflicten...........................................................................................79
, 1. Algemeen arbeidsrechtelijke beschouwingen ( les 1)
arbeid en recht
algemeen
- Arbeidsrecht bevindt zich op het domein van sociaal recht. Dit bestaat uit :
o Arbeidsrecht
o Sociale zekerheidsrecht
- Arbeidsrecht = regels mbt contractuele arbeid onder gezag van een werkgever
o Zelfstandige arbeid ( zonder gezag) = economisch recht
o Statuaire ondergeschiktheid ( geen overeenkomst): administratief recht (ambtenaren)
- Arbeidsrecht in zorgorganisaties
o Vb : publieke sector , VZW, NV
Afhankelijk van de manier waarop het wordt georganiseerd
Ruim 15% van de bevolking wordt tewerkgesteld in de zorgsector ( ruim begrip)
Meestal vrouwen
Vaak hooggeschoold
Atypische arbeid
Beknopt historisch overzicht
19e eeuw
- Laissez faire : weinig inmenging van de overheid
- Repressief karakter: samenscholingsverbod , werkmansboekje ( boekje dat door werkgevers werd
bijgehouden en alles in werd genoteerd, indien je van werk veranderde ging dit mee)
1886
- Uitbuitingen leiden tot opstanden
- Leopold II ( 9 nov) beloofd maatschappelijke veranderingen
20e eeuw
- 10/03/1900 : individuele arbeidsovereenkomst
- Na WO I erkenning vakbondsvrijheid
- Erkenning grondrechten ( ERVM = Europees Verdrag rechten van de mens)
o Belangrijk voor o.a. privicy en vrije meningsuiting
- Na WO II
o Institutionalisering collectief overleg
o Aanscherpen ontslagregels
o Gewaarborgd loon in geval van schorsing vd arbeidsovereenkomst
21e eeuw
- Kluwen aan arbeidsvormen en regelgeving
o Schreeuw naar modernisering ( vb: atypische arbeid)
- Codificatie : samenvoeging vaste methodes
o Belang van grondrechten ( internationaal bepaald )
o Belang van Europanisering ( eigen wetten nationaal aanpassen op wat EU bepaald)
