7. Rouwen en verlies bij kinderen
7.1 Inleiding
Iedereen maakt het mee: afscheid nemen, loslaten, achter zich laten.
Groeien, opgroeien, volwassen worden … betekent constant loslaten.
Kinderen leren ook voortdurend loslaten:
Naar school gaan → vertrouwde sfeer van thuis loslaten
Fopspeen weggeven
Knuffel verliezen
Loslaten is nodig om:
Nieuwe dingen te leren kennen
Persoonlijkheid te ontwikkelen
Sociaal te groeien buiten het gezin
Soms moeten kinderen mensen loslaten zonder keuze, bijvoorbeeld:
Echtscheiding → gedeeltelijk loslaten van papa of mama
Overlijden → opa, oma, broer, zus, soms ouders
7.2 Wat is verdriet en rouwen?
Verdriet
Reactie op pijn bij bepaalde situaties
Natuurlijke reactie op afscheid en loslaten
Lichamelijke signalen: tranen, sidderen, bewegingsonrust,
vermoeidheid, gebrek aan eetlust
Rouwen
Verdriet beleven bij afscheid van een dierbare of iets dierbaars
Proces van omgaan met verdriet, doorleven
Kan optreden bij:
o verlies van relatie
o werk
o verwachting
o scheiding en overlijden
7.3 Verdriet in de lagere school
1
, Kinderen ervaren verdriet bij verliessituaties, ook al lijken die voor
volwassenen klein:
Verlies van dingen: knuffels, persoonlijke bezittingen
Verlies van huisdieren: emotionele band, gevoelens van verdriet
Pesten en eenzaamheid: stil, vaak onopgemerkt, kan trauma
veroorzaken
Echtscheiding en ruzie: gedwongen loslaten van ouders, gevoel
van gemis
Overlijden: grote impact, vaak genegeerd door omgeving;
schoolopvang belangrijk
7.4 Kinderen rouwen ook
Rouwen = afscheid nemen + loslaten + nieuwe energie vinden
Duurt lang, eerste jaar vaak zwaarste
Hoewel verdriet herkenbaar is voor iedereen, gaat iedereen toch op
zijn eigen manier mee om → “vingerafdruk van verdriet”
7.4.1 Fases van een rouwproces
1. Aanvaarden van de realiteit
o Eerst verdoving, lamgeslagen,
geen tranen
o Kinderen eerlijk betrekken,
vragen beantwoorden
2. Omgaan met gevoelens
o Protest, agressie, wanhoop,
verdriet, huilbuien
o Angst om alleen verder te
leven, schuldgevoelens
mogelijk
3. Verdriet een plaats geven
o Stilaan acceptatie, zingeving,
rituelen helpen
4. Nieuwe plaats voor overledene & heroriëntatie
2
7.1 Inleiding
Iedereen maakt het mee: afscheid nemen, loslaten, achter zich laten.
Groeien, opgroeien, volwassen worden … betekent constant loslaten.
Kinderen leren ook voortdurend loslaten:
Naar school gaan → vertrouwde sfeer van thuis loslaten
Fopspeen weggeven
Knuffel verliezen
Loslaten is nodig om:
Nieuwe dingen te leren kennen
Persoonlijkheid te ontwikkelen
Sociaal te groeien buiten het gezin
Soms moeten kinderen mensen loslaten zonder keuze, bijvoorbeeld:
Echtscheiding → gedeeltelijk loslaten van papa of mama
Overlijden → opa, oma, broer, zus, soms ouders
7.2 Wat is verdriet en rouwen?
Verdriet
Reactie op pijn bij bepaalde situaties
Natuurlijke reactie op afscheid en loslaten
Lichamelijke signalen: tranen, sidderen, bewegingsonrust,
vermoeidheid, gebrek aan eetlust
Rouwen
Verdriet beleven bij afscheid van een dierbare of iets dierbaars
Proces van omgaan met verdriet, doorleven
Kan optreden bij:
o verlies van relatie
o werk
o verwachting
o scheiding en overlijden
7.3 Verdriet in de lagere school
1
, Kinderen ervaren verdriet bij verliessituaties, ook al lijken die voor
volwassenen klein:
Verlies van dingen: knuffels, persoonlijke bezittingen
Verlies van huisdieren: emotionele band, gevoelens van verdriet
Pesten en eenzaamheid: stil, vaak onopgemerkt, kan trauma
veroorzaken
Echtscheiding en ruzie: gedwongen loslaten van ouders, gevoel
van gemis
Overlijden: grote impact, vaak genegeerd door omgeving;
schoolopvang belangrijk
7.4 Kinderen rouwen ook
Rouwen = afscheid nemen + loslaten + nieuwe energie vinden
Duurt lang, eerste jaar vaak zwaarste
Hoewel verdriet herkenbaar is voor iedereen, gaat iedereen toch op
zijn eigen manier mee om → “vingerafdruk van verdriet”
7.4.1 Fases van een rouwproces
1. Aanvaarden van de realiteit
o Eerst verdoving, lamgeslagen,
geen tranen
o Kinderen eerlijk betrekken,
vragen beantwoorden
2. Omgaan met gevoelens
o Protest, agressie, wanhoop,
verdriet, huilbuien
o Angst om alleen verder te
leven, schuldgevoelens
mogelijk
3. Verdriet een plaats geven
o Stilaan acceptatie, zingeving,
rituelen helpen
4. Nieuwe plaats voor overledene & heroriëntatie
2
