1. hoofdstuk 6: Het beenderstelsel
1.1. Keypoints van dit hoofdstuk
• Welke zijn de vijf belangrijkste functies van het beenderstelsel?
1. Ondersteuning -> voor het gehele lichaam. Afzonderlijke beenderen en beendergroepen bieden
raamwerk voor aanhechting v. zachte weefsels en organen.
2. Opslag. Calciumzouten v. beenderenweefsel vormen waardevol mineraalreserve met behulp ->
normale concentraties v. calcium en fosfaat in lichaamsvloeistoffen kan worden handhaaft.
Energiereserves opgeslagen in vorm v. vetten in delen die met geel beenmerk zijn gevuld
3. Vorming bloedcellen. RB, WB in rode beenmerg; inwendige holte v. beenderen zijn met rood
beenmerg gevuld
4. Bescherming. Weefsels en organen omgeven door onderdelen v/h skelet. Ribben -> bescherming
aan hart, longen. Schedel -> hersenen. Wervels -> ruggenmerg en bekken omgeeft spijsverterings-
en voorplantingsorganen.
5. Beweging. Veel beenderen fungeren als hefbomen -> grootte en richting v. krachten die spieren
uitoefenen. Resulterende bewegingen lopen uiteen v. subtiele bewegingen v. vingertop tot
omvangelijke veranderingen in positie v. hele lichaam
• Welke vier typen beenderen heeft een mens?
1. Lange beenderen ( zijn langer dan breed, terwijl afmetingen bij de korte beenderen ongeveer
gelijk zijn) : bv beenderen van de arm (humerus of opperarmbeen), dij (femur of dijbeen)
2. Platte beenderen: bv ossa parietalia v/d schedel, ribben, schouderbladen (scapulae) zijn dun en
in verhouding breed.
3. Onregelmatige beenderen: ingewikkelde vorm niet gemakkelijk in andere categorie past. Vb:
wervels en enkele schedelbeenderen.
4. Korte beenderen: bv: handwortelbeentjes
• Welke twee typen beenweefsel zijn er? Bespreek.
1. Compact beenweefsel: ( de substantia compacta of kortweg compacta)
o Vrijwel massief ( minder holtes bevattend)
o Botcellen in concentrische lagen rond een centraal kanaal/kanaal v. Havers gelegen
o Meestal aangetroffen op plaatsen waar de belasting slechts uit een beperkt aantal
richtingen bestaat
2. Spongieus beenweefsel: ( de substantia spongiosa of kortweg spongiosa)
o Netwerk van benige staafjes/balkjes, door holten van elkaar gescheiden
o Aangetroffen op laatsen waar beenderen niet zwaar worden belast ( minder
belastbaar dan compact bot, kan wel in andere richtingen belast worden)
, • Teken en bespreek de structuur van een lang bot (zie fig 6-2 pag 172)
Buitenste beenvlies -> periost & binnenste beenvlies -> endost
Diafyse
o Bevat centraal gelegen mergholte
o Met beenmerg in
Epifyse
o Uiteinde van bot
o Bedekt met gewrichtskaanbeen
• Welke drie primaire celtypen komen in beenweefsel voor? Bespreek.
1. Osteocyten: volwassen botcellen. Gebruikt calciumzouten opnieuw
2. Osteoclasten: reusachtige ccellen. Zuren en enzymen worden afgegeven, lossen botmatrix op en geven
de opgeslagen mineralen of via osteolyse of resorptie
3. Osteoblasten: cellen die nieuw botweefsel aanmaken -> proces: ossificaite genoem. Vormen nieuwe
botmatrix en bevorderen afzetting calciumzouten. Willekeurig moment -> deel v/ matrix door
osteoclasten verwijderd en wordt door osteoblasten nieuwe matrix gevormd. Oesteoblast volledig
omgeven -> differentieert deze tot botcel.
• Verbening en botgroei:
o Wat is het verschil tussen verbening en botgroei?
• verbening
o synoniem: botvorming, ossificatie, oestogenese
o proces waarbij beenderen bestaan
o bestaan uit: vezelig membraan en kraakbeen= afzetten v. calcium-zouten à
calficatie
• botgroei
o proces v. toename v. botweefsel
o Welke twee soorten verbening kent u? Bespreek
• Intramembraneuze verbening (botvorming
o Begint wanneer osteoblasten zich binnen embryonaal of
foetaal vezelig bindweefsel defferentiëren
o Vindt plaats in de diepere lagen van de lederheid
o Bot groei vanuit het membraan
1.1. Keypoints van dit hoofdstuk
• Welke zijn de vijf belangrijkste functies van het beenderstelsel?
1. Ondersteuning -> voor het gehele lichaam. Afzonderlijke beenderen en beendergroepen bieden
raamwerk voor aanhechting v. zachte weefsels en organen.
2. Opslag. Calciumzouten v. beenderenweefsel vormen waardevol mineraalreserve met behulp ->
normale concentraties v. calcium en fosfaat in lichaamsvloeistoffen kan worden handhaaft.
Energiereserves opgeslagen in vorm v. vetten in delen die met geel beenmerk zijn gevuld
3. Vorming bloedcellen. RB, WB in rode beenmerg; inwendige holte v. beenderen zijn met rood
beenmerg gevuld
4. Bescherming. Weefsels en organen omgeven door onderdelen v/h skelet. Ribben -> bescherming
aan hart, longen. Schedel -> hersenen. Wervels -> ruggenmerg en bekken omgeeft spijsverterings-
en voorplantingsorganen.
5. Beweging. Veel beenderen fungeren als hefbomen -> grootte en richting v. krachten die spieren
uitoefenen. Resulterende bewegingen lopen uiteen v. subtiele bewegingen v. vingertop tot
omvangelijke veranderingen in positie v. hele lichaam
• Welke vier typen beenderen heeft een mens?
1. Lange beenderen ( zijn langer dan breed, terwijl afmetingen bij de korte beenderen ongeveer
gelijk zijn) : bv beenderen van de arm (humerus of opperarmbeen), dij (femur of dijbeen)
2. Platte beenderen: bv ossa parietalia v/d schedel, ribben, schouderbladen (scapulae) zijn dun en
in verhouding breed.
3. Onregelmatige beenderen: ingewikkelde vorm niet gemakkelijk in andere categorie past. Vb:
wervels en enkele schedelbeenderen.
4. Korte beenderen: bv: handwortelbeentjes
• Welke twee typen beenweefsel zijn er? Bespreek.
1. Compact beenweefsel: ( de substantia compacta of kortweg compacta)
o Vrijwel massief ( minder holtes bevattend)
o Botcellen in concentrische lagen rond een centraal kanaal/kanaal v. Havers gelegen
o Meestal aangetroffen op plaatsen waar de belasting slechts uit een beperkt aantal
richtingen bestaat
2. Spongieus beenweefsel: ( de substantia spongiosa of kortweg spongiosa)
o Netwerk van benige staafjes/balkjes, door holten van elkaar gescheiden
o Aangetroffen op laatsen waar beenderen niet zwaar worden belast ( minder
belastbaar dan compact bot, kan wel in andere richtingen belast worden)
, • Teken en bespreek de structuur van een lang bot (zie fig 6-2 pag 172)
Buitenste beenvlies -> periost & binnenste beenvlies -> endost
Diafyse
o Bevat centraal gelegen mergholte
o Met beenmerg in
Epifyse
o Uiteinde van bot
o Bedekt met gewrichtskaanbeen
• Welke drie primaire celtypen komen in beenweefsel voor? Bespreek.
1. Osteocyten: volwassen botcellen. Gebruikt calciumzouten opnieuw
2. Osteoclasten: reusachtige ccellen. Zuren en enzymen worden afgegeven, lossen botmatrix op en geven
de opgeslagen mineralen of via osteolyse of resorptie
3. Osteoblasten: cellen die nieuw botweefsel aanmaken -> proces: ossificaite genoem. Vormen nieuwe
botmatrix en bevorderen afzetting calciumzouten. Willekeurig moment -> deel v/ matrix door
osteoclasten verwijderd en wordt door osteoblasten nieuwe matrix gevormd. Oesteoblast volledig
omgeven -> differentieert deze tot botcel.
• Verbening en botgroei:
o Wat is het verschil tussen verbening en botgroei?
• verbening
o synoniem: botvorming, ossificatie, oestogenese
o proces waarbij beenderen bestaan
o bestaan uit: vezelig membraan en kraakbeen= afzetten v. calcium-zouten à
calficatie
• botgroei
o proces v. toename v. botweefsel
o Welke twee soorten verbening kent u? Bespreek
• Intramembraneuze verbening (botvorming
o Begint wanneer osteoblasten zich binnen embryonaal of
foetaal vezelig bindweefsel defferentiëren
o Vindt plaats in de diepere lagen van de lederheid
o Bot groei vanuit het membraan
