Samenvatting: doeltreffend klasbeheer
H1. Klasbeheer?
1.1 Situering, termen en begrippen
Klashouden
Het treffen van ‘’maatregelen en voorzieningen die noodzakelijk zijn om een omgeving in het
leven te roepen en te handhaven waarin onderwijzen en leren kunnen plaatsvinden.
Klasmanagement – vormingsproces
Voorwaarden voor het leren. Het creëert als het ware de infrastructuur die noodzakelijk is
om alle aandacht te kunnen richten op de doelen van het onderwijs. Sterker doorzet van een
collectieve naar een individuele zorg.
Takenvelden: het werk van de leraar:
1. Goede organisatie. Leerkracht gesteund door de schoolleiding, is verantwoordelijk
voor een ruimtelijke organisatie die samenwerken mogelijk maakt, voor een efficiënt
les-en dagverloop.
Klasinrichting, opstelling en verdeling van de leerlingen.
Individueel of klassikaal – parallel of opeenvolgend in de tijd.
Administratieve taken: noteren van afwezigheden, bijhouden van een agenda.
2. Organisatorische basisvoorwaarden
Veilig gestructureerd psychologisch klimaat te creëren waarin leerlingen ongestoord
kunnen bezig zijn en opgedragen taken met goed gevolg kunnen afwerken. Orde en
de sfeer in de klas.
3. Dit takenveld omvat dan ook het motiveren, activeren en richten van de aandacht
van de leerlingen.
4. Gecreëerde ontvankelijkheid
Primaire taak: verrijking naar kennis, vaardigheden en attitudes.
Taakgerichtheid – betrokkenheid - oplettendheid
Taakgerichtheid wordt van buitenaf ingesteld door een leerkracht die leerlingen tracht te
boeien en hun aandacht richt. Betrokkenheid komt van binnenuit, vanuit de leerling zelf.
‘Betrokkenheid’ zich aangesproken voelen, geboeid zijn, intrinsiek gemotiveerde aandacht
en concentratie, bezieling en begeestering. Het gaat hier dus om een spontane gerichtheid.
Taakgerichtheid via externe motivatie door leerkracht tot stand gebracht. Taakgerichtheid
kan groot zijn of gering. Klassikale groeperingsvorm gemiddeld 75 à 80%. Zelfstandige
werken aan individuele taken worden kinderen gemakkelijker van het werk afgeleid 70 à
75%.
Pagina |1
, Taak
Werk dat iemand is opgelegd, aandachtig, meedenkend luisteren naar de uitleg of instructies
van de leerkracht is een taak.
1.2 De klas als leefmilieu
Goed klasbeheer is een goed zicht te hebben op de traditionele klas als leefmilieu.
Kenmerken van een dergelijke leefsituatie:
1) Multidimensionaliteit
Gebeurtenissen en processen afspelen in een klas.
2) Gelijktijdigheid
Overal tegelijk moet zijn. Onderwijstaken op een gegeven moment zijn complex.
3) Onmiddellijkheid
Van de leerkracht wordt verwacht dat ze onmiddellijk kan reageren. Didactisch
proces. Orde houden hangt, zoals nog zal blijken, sterk af van de bekwaamheid van
de leerkracht om gepast en snel te reageren op de gebeurtenissen in de klas.
4) Onvoorspelbaarheid
Een klas zit vol verassingen, verloop van veel gebeurtenissen is vaak niet te voorzien.
Bv: storende gevallen.
5) Openbaarheid
Een les speelt zich af tussen de leerkracht en de groep leerlingen. Openbaarheid is
heel belangrijk klaskenmerk. Het gebrek aan privacy van de deelnemers,
uitzonderheid van de leerkracht die immers ononderbroken kan worden opgeëist.
6) Geschiedenis
Leerkracht kan ondernemen, hangt ook af van de voorgeschiedenis van de groep.
Vaak al meerdere jaren, ervaringen die op zijn minst doorwerken in de vorm van
ongeschreven regels. Ook op de voorgeschiedenis van elk kind apart dient de
leerkracht te kunnen inspelen.
Graag naar school?
Kinderen komen zelden uit het vrije wil naar school: zij die elke dag met enthousiasme met
schoolschrift openslaan, vormen helaas een minderheid. Mogelijke redenen denken we
maar aan het verplichte karakter van de bezigheden. Arbeidskinderen er zich onwennig en
soms onbegrepen voelen, mislopende sociale relaties die niet altijd goed door de
volwassene worden bijgestuurd bv: pesten op school. De traagheid bij het inspelen op
nieuwe ontwikkelingen bv: gebruik van gsm en sociale media. Staat centraal voor onvrijheid.
Jongeren zijn er niet altijd beter aan toe. Vooral erkenning naar zelfstandigheid van de jeugd
en het geven van verantwoordelijkheid en keuzevrijheid. Schoolmoeheid vallen en een hekel
krijgen aan het schoolleven. Leerlingen frustraties oproepen, ze zijn rijp voor
ordeproblemen. Uit onderzoek de meerderheid van de jeugd het schoolgaan doorgaans toch
niet als onaangenaam ervaart.
Pagina |2
H1. Klasbeheer?
1.1 Situering, termen en begrippen
Klashouden
Het treffen van ‘’maatregelen en voorzieningen die noodzakelijk zijn om een omgeving in het
leven te roepen en te handhaven waarin onderwijzen en leren kunnen plaatsvinden.
Klasmanagement – vormingsproces
Voorwaarden voor het leren. Het creëert als het ware de infrastructuur die noodzakelijk is
om alle aandacht te kunnen richten op de doelen van het onderwijs. Sterker doorzet van een
collectieve naar een individuele zorg.
Takenvelden: het werk van de leraar:
1. Goede organisatie. Leerkracht gesteund door de schoolleiding, is verantwoordelijk
voor een ruimtelijke organisatie die samenwerken mogelijk maakt, voor een efficiënt
les-en dagverloop.
Klasinrichting, opstelling en verdeling van de leerlingen.
Individueel of klassikaal – parallel of opeenvolgend in de tijd.
Administratieve taken: noteren van afwezigheden, bijhouden van een agenda.
2. Organisatorische basisvoorwaarden
Veilig gestructureerd psychologisch klimaat te creëren waarin leerlingen ongestoord
kunnen bezig zijn en opgedragen taken met goed gevolg kunnen afwerken. Orde en
de sfeer in de klas.
3. Dit takenveld omvat dan ook het motiveren, activeren en richten van de aandacht
van de leerlingen.
4. Gecreëerde ontvankelijkheid
Primaire taak: verrijking naar kennis, vaardigheden en attitudes.
Taakgerichtheid – betrokkenheid - oplettendheid
Taakgerichtheid wordt van buitenaf ingesteld door een leerkracht die leerlingen tracht te
boeien en hun aandacht richt. Betrokkenheid komt van binnenuit, vanuit de leerling zelf.
‘Betrokkenheid’ zich aangesproken voelen, geboeid zijn, intrinsiek gemotiveerde aandacht
en concentratie, bezieling en begeestering. Het gaat hier dus om een spontane gerichtheid.
Taakgerichtheid via externe motivatie door leerkracht tot stand gebracht. Taakgerichtheid
kan groot zijn of gering. Klassikale groeperingsvorm gemiddeld 75 à 80%. Zelfstandige
werken aan individuele taken worden kinderen gemakkelijker van het werk afgeleid 70 à
75%.
Pagina |1
, Taak
Werk dat iemand is opgelegd, aandachtig, meedenkend luisteren naar de uitleg of instructies
van de leerkracht is een taak.
1.2 De klas als leefmilieu
Goed klasbeheer is een goed zicht te hebben op de traditionele klas als leefmilieu.
Kenmerken van een dergelijke leefsituatie:
1) Multidimensionaliteit
Gebeurtenissen en processen afspelen in een klas.
2) Gelijktijdigheid
Overal tegelijk moet zijn. Onderwijstaken op een gegeven moment zijn complex.
3) Onmiddellijkheid
Van de leerkracht wordt verwacht dat ze onmiddellijk kan reageren. Didactisch
proces. Orde houden hangt, zoals nog zal blijken, sterk af van de bekwaamheid van
de leerkracht om gepast en snel te reageren op de gebeurtenissen in de klas.
4) Onvoorspelbaarheid
Een klas zit vol verassingen, verloop van veel gebeurtenissen is vaak niet te voorzien.
Bv: storende gevallen.
5) Openbaarheid
Een les speelt zich af tussen de leerkracht en de groep leerlingen. Openbaarheid is
heel belangrijk klaskenmerk. Het gebrek aan privacy van de deelnemers,
uitzonderheid van de leerkracht die immers ononderbroken kan worden opgeëist.
6) Geschiedenis
Leerkracht kan ondernemen, hangt ook af van de voorgeschiedenis van de groep.
Vaak al meerdere jaren, ervaringen die op zijn minst doorwerken in de vorm van
ongeschreven regels. Ook op de voorgeschiedenis van elk kind apart dient de
leerkracht te kunnen inspelen.
Graag naar school?
Kinderen komen zelden uit het vrije wil naar school: zij die elke dag met enthousiasme met
schoolschrift openslaan, vormen helaas een minderheid. Mogelijke redenen denken we
maar aan het verplichte karakter van de bezigheden. Arbeidskinderen er zich onwennig en
soms onbegrepen voelen, mislopende sociale relaties die niet altijd goed door de
volwassene worden bijgestuurd bv: pesten op school. De traagheid bij het inspelen op
nieuwe ontwikkelingen bv: gebruik van gsm en sociale media. Staat centraal voor onvrijheid.
Jongeren zijn er niet altijd beter aan toe. Vooral erkenning naar zelfstandigheid van de jeugd
en het geven van verantwoordelijkheid en keuzevrijheid. Schoolmoeheid vallen en een hekel
krijgen aan het schoolleven. Leerlingen frustraties oproepen, ze zijn rijp voor
ordeproblemen. Uit onderzoek de meerderheid van de jeugd het schoolgaan doorgaans toch
niet als onaangenaam ervaart.
Pagina |2
