100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Veiligheid, terrorisme en mensenrechten (VTM)_25-26

Beoordeling
5,0
(3)
Verkocht
19
Pagina's
89
Geüpload op
17-11-2025
Geschreven in
2025/2026

Dit is een volledige samenvatting van het vak VTM gegeven aan de VUB door prof. Sofie Royer van het schooljaar 2025/2026. Het bevat de info van de slides, mijn eigen notities en ook de gastcolleges. Je mag me ook altijd een berichtje sturen via Messenger als je wat kosten wil besparen (€16 is dan prima).

Meer zien Lees minder











Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Documentinformatie

Geüpload op
17 november 2025
Bestand laatst geupdate op
17 december 2025
Aantal pagina's
89
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting

Onderwerpen

Voorbeeld van de inhoud

Samenvatting VTM
Je mag wetgeving meenemen naar het examen, als die niet geannoteerd (geen verwijzingen
naar andere rechtspraak, markeren en onderlijnen mag) is & moet aan elkaar geniet zijn!
--> kruisverwijzingen mogen ook (bv. ‘zie art. 5 EVRM’, maar niet ‘in tegenstelling tot art. 5’)


Inhoudsopgave

LES 1: INLEIDING ............................................................................................................................................. 6

1. Inleiding................................................................................................................................................. 6
1.1 Veiligheid .............................................................................................................................................. 6
1.2 U-curve van T.R. Gurr ........................................................................................................................... 6
1.3 Vroege middeleeuwen en eerder.......................................................................................................... 7
1.4 Modernisering ...................................................................................................................................... 7
1.5 Mensenrechten op veiligheid?.............................................................................................................. 8
1.5.1 Con'nu spanningsveld .................................................................................................................... 8
1.6 Terrorisme ............................................................................................................................................ 8
1.6.1 Enkele cijfers .................................................................................................................................... 9
1.7 Terugblik ............................................................................................................................................... 9
1.8 Vooruitblik ............................................................................................................................................ 9
1.9 Uitgangspunten .................................................................................................................................. 10

LES 2: DE PARADOXEN VAN DE VEILIGHEIDSCULTUUR ................................................................................... 11

2. Sociogenese van de angst .................................................................................................................... 11
2.1 Herhaling vorige les ............................................................................................................................ 11
2.2 Culturele angst ................................................................................................................................... 11
2.3 De laatmoderene angstcultuur .......................................................................................................... 12
2.4 Angst, risico en betekenisgeving in een geseculariseerde samenleving ............................................. 12
2.4.1 De priva'sering van de angst ........................................................................................................ 13
2.5 De risicomaatschappij en de paradox van veiligheid ......................................................................... 13

3. Strategieën van criminaliteitscontrole .................................................................................................. 14
3.1 Veranderende houding tov criminaliteit in de laatmoderniteit .......................................................... 14
3.2 Laatmoderne samenleving als high crime society .............................................................................. 15
3.3 Strategieën om met het groeiende besef om te gaan: ....................................................................... 16
3.4 De twee criminologische narraVeven van de laatmoderniteit ........................................................... 16

4. De paradoxen van veiligheid als onomstreden beleidsopMe ................................................................. 18

LES 3 & 4: VEILIGHEID EN TECHNOLOGIE; ACTUELE JURIDISCHE VRAAGSTUKKEN .......................................... 21

5. Surveillance ......................................................................................................................................... 21




Fiebe Willems 1

, 5.1 Van digitale surveillance … ................................................................................................................. 22
5.1.1 Aandachtspunten veiligheidstechnologieën.................................................................................. 22
5.2 Naar algoritmische surveillance … ..................................................................................................... 23
5.2.1 Aandachtspunten veiligheidsalgoritmes ....................................................................................... 24

6. Gezichts- en gedragsherkenningcamera’s ............................................................................................. 24
6.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 24
6.2 Risico’s/bezwaren ............................................................................................................................... 25

7. Regulering biometrische idenMficaMe ................................................................................................... 26
7.1 EHRM ................................................................................................................................................. 26
7.1.1 Voorbeelden mbt biometrische iden'fica'e; EHRM 4 juli 2023, Glukhin/Rusland ............................ 26
7.2 EU-regulering van de grondrechten: EU-Handvest............................................................................. 28
7.3 EU-regulering: AVG ............................................................................................................................ 28
7.3.1 Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)................................................................... 28
7.3.2 Biometrische gegevens in de AVG ................................................................................................ 29
7.4 EU-regulering: Poli,erichtlijn............................................................................................................. 29
7.4.1 Biometrische gegevens in de Poli'erichtlijn .................................................................................. 30
7.5 EU-regulering: AI-Verordening .......................................................................................................... 30
7.5.1 Verboden systemen (art. 5, § 1) .................................................................................................... 31
7.5.2 Verboden systemen: uitzonderingen ............................................................................................. 32
7.6 Vereisten in real ,me biometrische idenVficaVe (art. 5, § 2)............................................................. 32
7.7 Biometrische idenVficaVe achteraf (art. 26.10) ................................................................................. 33
7.8 Enkele proefprojecten in België .......................................................................................................... 33
7.9 Variant: gedragsherkenningscamera’s .............................................................................................. 35

8. Online extremisme en terrorisme ........................................................................................................ 36
8.1 AanzeCngsmisdrijven: online haatspraak in (gesloten) chat-groepen ............................................. 36
8.1.1 In het openbaar vs. online ............................................................................................................. 37
8.2 Verenigingsmisdrijf (art. 22 AnVracismewet/art. 252 nieuw Sw.) ..................................................... 37
8.3 Nega,onisme..................................................................................................................................... 38
8.3.1 Toepassing: de zaak Schild & Vrienden.......................................................................................... 38

9. Vrije meningsuiMng .............................................................................................................................. 39
9.1 Belkacem naar het EHRM (art. 10 EVRM) .......................................................................................... 39
9.2 Voorbeeld Sanchez ............................................................................................................................. 40
9.2.1 Strafrechtelijke veroordeling propor'oneel? ................................................................................ 40

10. Extreem gewelddadige en pornografische inhoud ........................................................................... 41

11. Aanzeaen tot terrorisme ................................................................................................................. 41
11.1 Verheerlijken van terrorisme .............................................................................................................. 41

12. Procedurele beperking: de vervolging van drukpersmisdrijven ........................................................ 42
12.1 Drukpersmisdrijven ingegeven door racisme en xenofobie ................................................................ 42
12.2 Bestanddelen van een drukpersmisdrijven ......................................................................................... 43
12.3 Vervolging online vrouwenhaat?........................................................................................................ 43


Fiebe Willems 2

,LES 5: THE THIRD GENERATION OF ONLINE RADICALISATION (gastcollege van Cauberghs) ............................. 44

13. GeneraMes van online radicalisaMe .................................................................................................. 44
13.1 Eerste generaVe ................................................................................................................................. 44
13.2 Tweede generaVe ............................................................................................................................... 45
13.3 Derde generaVe.................................................................................................................................. 45

14. Hoe de online ecosystemen in elkaar ziaen en verworven zijn met offline wereld ........................... 46

LES 6: MENSENRECHTEN EN TERRORISME ..................................................................................................... 46

15. Art. 2 EVRM: het recht op leven....................................................................................................... 46
15.1 Materiële bescherming ..................................................................................................................... 47
15.2 Procedurele bescherming .................................................................................................................. 47
15.3 Zelfverdediging ................................................................................................................................... 47

16. Art. 3 EVRM: het folterverbod ......................................................................................................... 48
16.1 Het folterverbod in het Belgische Sw. ................................................................................................. 48
16.2 Foltering in de prakVjk ....................................................................................................................... 48
16.3 Het folterverbod volgens het EHRM ................................................................................................... 49
16.4 Het terreurproces in Brussel ............................................................................................................... 49
16.5 Het folterverbod: twee ethische benaderingen .................................................................................. 50
16.6 “Wreedheid” of folteringen in de (Westerse) filosofie ........................................................................ 50
16.7 De vijf voornaamste doelstellingen van foltering ............................................................................... 50
16.7.1 De vijfde (oneigenlijke) folteringsgrond .................................................................................... 51

Art. 5 EVRM: recht op vrijheid ....................................................................................................................... 52

17. Art. 6 EVRM: het recht op een eerlijk proces.................................................................................... 52
17.1 Onrechtma,g verkregen bewijs (Art. 32 VT Sv)................................................................................ 52
17.2 Recht op openbare terechtziCng ...................................................................................................... 53

18. Art. 7 EVRM: geen straf zonder wet ................................................................................................. 53

19. Art. 8 EVRM: recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven ............................................ 54

20. Art. 11 EVRM: de vrijheid van vergadering en van vereniging .......................................................... 54

21. Art. 15 EVRM: afwijking in geval van noodtoestand ......................................................................... 55

LES 7: Terrorisme en het recht op vrijheid ..................................................................................................... 56

22. PrevenMe ......................................................................................................................................... 56

23. Het recht op vrijheid (Art. 5 EVRM).................................................................................................. 56
23.1 Subparagraaf (b) ................................................................................................................................ 57
23.2 Subparagraaf (c) ................................................................................................................................ 57

24. Vrijheidsberoving vs. vrijheidsbeperking ......................................................................................... 58


Fiebe Willems 3

, LES 8: Terrorisme – geschiedenis en poging tot definiMe ................................................................................ 59

25. Poging tot definiMe van terrorisme .................................................................................................. 59
25.1 Kenmerken van terrorisme ................................................................................................................. 60
25.1.1 Angst zaaien .............................................................................................................................. 61

26. Korte geschiedenis .......................................................................................................................... 62

27. Vier golven van terrorisme (David Rapoport) ................................................................................... 63
27.1 Anarchis,sche golf (eerste) ............................................................................................................... 63
27.2 An,koloniaal terrorisme (tweede golf) ............................................................................................. 63
27.3 Sociaal-revolu,onair terrorisme (derde golf).................................................................................... 63
27.4 ‘Heilig’ terrorisme (vierde golf) .......................................................................................................... 63

LES 9: Terrorismebestrijding: materieel en procedureel strafrecht in België ................................................... 64

28. Totstandkoming/uitbreiding van anM-terreur weaen ....................................................................... 64

29. TerrorisMsche misdrijven: materieel (bijzonder) strafrecht ............................................................... 66
29.1 TerrorisVsche misdrijven sensu stricto (art. 137-138 Sw.) .................................................................. 66
29.2 TerrorisVsche midrijven sensu lato ..................................................................................................... 67
29.2.1 Deelname aan de ac'viteiten, deelname aan de beslissingen en leiderschap van de
terroris'sche groep (art. 139-140 Sw.) ........................................................................................................ 68
29.2.2 Reizen met terroris'sch oogmerk (art. 140sexies Sw.) ............................................................. 69
29.2.3 Voorbereidingshandelingen (art. 140sepVes Sw.) .................................................................... 70
29.2.4 Ter vergelijking: in het Verenigd Koninkrijk ............................................................................... 72
29.3 InternaVonaal humanitaire excepVe .................................................................................................. 73

Specifieke maatregelen die in de strijd tegen terreur genomen worden: ....................................................... 73

30. Meldplichten voor OCMW-medewerkers ......................................................................................... 73

31. Afschaffing anonieme belkaarten .................................................................................................... 74

Uitzonderingsregimes in de strafprocedure ................................................................................................... 74

32. De voorlopige hechtenis .................................................................................................................. 74

33. Opsporings- en onderzoekshandelingen .......................................................................................... 75
33.1 Afscherming van de idenVteit van de leden van de poliVediensten (art. 112quater Sv. e.v.) ............. 75
33.2 De nachtelijke huiszoeking ................................................................................................................. 76
33.3 Bewaring van en toegang tot metadata van communicaVe .............................................................. 76
33.3.1 Bewaring van metadata van communica'e .............................................................................. 77
33.3.2 Toegang tot en opvragen van metadata van communica'e ..................................................... 78

34. Conclusie ......................................................................................................................................... 78

LES 10: Narcoterrorisme, de war on drugs en datagedreven strafonderzoeken .............................................. 79

35. Is België een narcostaat? ................................................................................................................. 79

36. Wat is narcoterrorisme? .................................................................................................................. 80


Fiebe Willems 4

Beoordelingen van geverifieerde kopers

Alle 3 reviews worden weergegeven
2 weken geleden

4 dagen geleden

1 maand geleden

top!

5,0

3 beoordelingen

5
3
4
0
3
0
2
0
1
0
Betrouwbare reviews op Stuvia

Alle beoordelingen zijn geschreven door echte Stuvia-gebruikers na geverifieerde aankopen.

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
fiebewillems Vrije Universiteit Brussel
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
55
Lid sinds
1 jaar
Aantal volgers
5
Documenten
13
Laatst verkocht
4 dagen geleden

4,2

5 beoordelingen

5
4
4
0
3
0
2
0
1
1

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen